Έχει επικρατήσει η άποψη ότι στις τελευταίες προεδρικές εκλογές οι ψηφοφόροι είχαν διαφορετική συμπεριφορά και έδειξαν ότι τα κόμματα δεν έχουν πια την παλιά επίδραση στα μέλη, στους ψηφοφόρους ή οπαδούς τους. Διαφωνώ με αυτή την άποψη. Θεωρώ ότι η σχέση κομμάτων και πολιτών παραμένει ή ίδια. Είναι κατά βάση πελατειακή σχέση. Οι ψηφοφόροι δείχνουν εξάρτηση από τα κόμματα, ανάλογα με τη λειτουργία αυτής της σχέσης. Σ’ αυτό οφείλονται και οι μετακινήσεις ψηφοφόρων. Φυσικά υπάρχει και άλλη σχέση ψηφοφόρων και κομμάτων. Είναι η ιδεολογική συνάφεια, η οικογενειακή, η κοινωνική παράδοση, οι θέσεις του κόμματος για το εθνικό θέμα και οι διαφοροποιήσεις του. Υπάρχει και μια κατηγορία φανατικών οπαδών, που ακολουθούν το κόμμα με κομματικό πατριωτισμό, χωρίς άλλη κριτική αντίκρυση των θέσεων του. Όσα αναφέρω πιο πάνω εξηγούν και τις μικρές μετακινήσεις των ψηφοφόρων. Αυτό συνέβηκε και στις τελευταίες προεδρικές εκλογές κατά την άποψή μου.
Το γεγονός ότι εξελέγη ΠτΔ πρόσωπο, που δεν ήταν υποψήφιος ενός εκ των δύο μεγάλων κομμάτων, δεν διαφοροποιεί την κατάσταση. Ο υποψήφιος του ΑΚΕΛ πήρε περίπου τα ποσοστά που πήρε ο υποψήφιός του στον πρώτο γύρο στις προηγούμενες τρεις αναμετρήσεις. Η μικρή διαφορά οφείλεται σε παράγοντες που διαφοροποιούσαν ελάχιστα κάθε αναμέτρηση. Ο υποψήφιος του το 2008 πέρασε δεύτερος στον α’ γύρο και εξελέγη ΠτΔ, επειδή στο δεύτερο γύρο τον στήριξαν τα κόμματα του κέντρου. Το 2013, το 2018 και το 2023 έχασε τις εκλογές, επειδή δεν είχε τη στήριξη των κομμάτων του κέντρου.
Το 2013 κέρδισε τις εκλογές ο υποψήφιος του ΔΗΣΥ για δύο λόγους. Ο πρώτος είναι ότι του έστρωσε το χαλί η αποτυχημένη προεδρία Χριστόφια και ο δεύτερος είναι ότι, όταν στον δεύτερο γύρο οι δύο υποψήφιοι είναι ο υποψήφιος του ΑΚΕΛ και ο υποψήφιος του ΔΗΣΥ, κερδίζει ο υποψήφιος του ΔΗΣΥ. Το 2008 κέρδισε ο Δημήτρης Χριστόφιας επειδή των υποστήριξαν τα κόμματα του Κέντρου, που ψήφισαν ΟΧΙ στο σχέδιο Ανάν, ενώ ο αντίπαλός του ήταν φανατικός υποστηρικτής του ΝΑΙ.
Το ίδιο μοτίβο υπήρξε και στις εκλογές του 2023. Ο υποψήφιος του ΑΚΕΛ ακολούθησε τα χνάρια του κ. Μαλά το 2013 και το 2018. Τα κόμματα του κέντρου αντιλήφθηκαν ότι δεν είχαν ελπίδα νίκης, όπως συνέβηκε το 2013 και το 2018. Η ανεξάρτητη υποψηφιότητα ενός συναγερμικού, που δεν ακολούθησε το κόμμα του, αλλά κατήλθε ως ανεξάρτητος με μεγάλη λαϊκή αποδοχή, τους έδωσε την ευκαιρία να μετέχουν σε ένα σχηματισμό νίκης, με όλα τα επακόλουθα και για την ηγεσία και για τους οπαδούς τους. Το μοιραίο πρόσωπο αυτής της εκλογικής αναμέτρησης υπήρξε ο πρόεδρος του ΔΗΣΥ, που δεν υπολόγισε σωστά τις δυνάμεις του. Δεν αντιλήφθηκε την απαξίωση προς τον πρόσωπό του όλων των κομμάτων εκτός από τους φανατικούς και δεμένους μαζί του ψηφοφόρους του ΔΗΣΥ. Αν ο ίδιος αναγνώριζε το λάθος του και ζητούσε από τους οπαδούς του στον β΄γύρο να στηρίξουν τον ανεξάρτητο υποψήφιο που δήλωνε συναγερμικός, ο χάρτης των εκλογικών αποτελεσμάτων θα ήταν αντιγραφή των αποτελεσμάτων του 2013 και του 2018. Για να γινόταν αυτό έπρεπε μερικές μόνο χιλιάδες, που του έδωσαν την ψήφο τους στο πρώτο γύρο να κατευθύνονταν δεξιά και όχι αριστερά. Το κίστιμα του κ. Αβέρωφ ήταν η αιτία αυτής της στροφής, που δημιούργησε τη διαφορά της νίκης του Ν. Χριστοδουλίδη, σε σύγκριση με την νίκη του Αναστασιάδη στις δύο προηγούμενες αναμετρήσεις.
Η γνώμη μου είναι ότι στις εκλογές στην Κ.Δ. τα κόμματα της δεξιάς, τα κόμματα του κέντρου και η αριστερά παίρνουν χονδρικά από ένα τρίτο του εκλογικού σώματος. Σε περίπτωση δημοψηφίσματος με δύο μόνο επιλογές οι ψηφοφόροι δεν ακολουθούν τις απόψεις της ηγεσίας των κομμάτων, αλλά ψηφίζουν ανάλογα με την προσωπική ιδεολογία τους, την κρίση τους και τις προσδοκίες τους για το μέλλον της Κύπρου.
