Στις μέρες μας, το θέμα της αναβάθμισης των δεξιοτήτων του ανθρώπινου δυναμικού αποτελεί τεράστια πρόκληση για τις επιχειρήσεις και είναι θέμα που βρίσκεται στο επίκεντρο των συζητήσεων, τόσο σε επιστημονικό όσο και σε διεθνές επίπεδο. H πλειοψηφία των επιχειρήσεων δεν φαίνεται ακόμη να διαχειρίζεται με σοβαρότητα το θέμα της συνεχούς μάθησης του εργατικού δυναμικού τους. Εξαίρεση αποτελούν κυρίως οι μεγάλες και οι πολυεθνικές εταιρείες, που είτε έχουν αναπτύξει δικά τους προγράμματα κατάρτισης, είτε έχουν προβεί σε συνεργασίες με άλλους παρόχους, που αναλαμβάνουν να εκπαιδεύουν το προσωπικό τους σε νέες δεξιότητες.
Η συνεχιζόμενη εκπαίδευση αποβλέπει στον εκσυγχρονισμό και την ανανέωση των προσόντων των εργαζομένων, μέσα από μία συνεχή εκπαιδευτική διαδικασία. Μέσω της συνεχιζόμενης κατάρτισης, οι εκπαιδευόμενοι επιτυγχάνουν να προσαρμόζουν τις γνώσεις και τις δεξιότητες τους, μέσα από τις ευμετάβλητες συνθήκες που επικρατούν στην αγορά εργασίας.
Η σημερινή πραγματικότητα χαρακτηρίζεται από διαρκώς μεταβαλλόμενες συνθήκες, που έχουν οδηγήσει στην αλλαγή του εργασιακού χάρτη. Σύγχρονες μελέτες προσπαθούν να σκιαγραφήσουν το νέο αυτό εργασιακό περιβάλλον και να προβλέψουν τις νέες θέσεις εργασίας που θα δημιουργηθούν αλλά και τις δεξιότητες που θα χρειάζεται να έχει ο κάθε εργαζόμενος. Ο καιρός που ένα πτυχίο ή μεταπτυχιακό ικανοποιούσε τις ανάγκες της αγοράς εργασίας έχει παρέλθει ανεπιστρεπτί.
Η αναβάθμιση των δεξιoτήτων (upskilling) και η συνεχόμενη ανανέωση των γνώσεων (reskilling) των εργαζομένων πρέπει να είναι συνεχείς. Η ραγδαία αύξηση του ανταγωνισμού και οι εξελίξεις στον τομέα της ψηφιακής τεχνολογίας, της πληροφορικής, των αυτοματοποιήσεων/ρομποτικής, των διαφόρων επαγγελματικών πιστοποιήσεων και προτύπων σε διάφορους κλάδους της οικονομίας αλλά και της αναδυόμενης τεχνικής νοημοσύνης, δημιούργησαν νέες συνθήκες και απαιτήσεις στην αγορά εργασίας.
Παραδοσιακά επαγγέλματα παύουν πλέον να υφίστανται ενώ ταυτόχρονα δημιουργούνται νέα επαγγέλματα, που απαιτούν νέες δεξιότητες. Η απόκτηση νέων δεξιοτήτων από πλευράς εργαζομένων δεν αφορά αποκλειστικά νέες τεχνολογίες. Σε αντίθεση με τις γνωσιακές δεξιότητες, που είναι πχ. η χρήση της τεχνολογίας, των αυτοματοποιήσεων κλπ, η ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων είναι πολύ πιο σύνθετη, αφού δεν ακολουθούνται συγκεκριμένοι κανόνες όταν αναφερόμαστε σε δεξιότητες που έχουν να κάνουν με την ενσυναίσθηση, την ενεργή ακρόαση, την κριτική σκέψη και ανάλυση, την επίλυση προβλημάτων, την ανθεκτικότητα και αντοχή στο στρες κλπ.
Στην εποχή μας, η έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού με τις κατάλληλες δεξιότητες είναι από τα σημαντικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν η βιομηχανία και οι επιχειρήσεις του τόπου μας γενικότερα. Στην Κύπρο, το ποσοστό συμμετοχής σε εκπαίδευση και κατάρτιση του πληθυσμού ηλικίας 25-64 χρόνων κυμαίνεται σε σημαντικά χαμηλότερο επίπεδο από το αντίστοιχο ποσοστό στην Ε.Ε., με σημαντική διαφορά τόσο από τον εθνικό στόχο του 12%, όσο και από τον Ευρωπαϊκό του 15%.
Σημαντικό ρόλο στις προσπάθειες που καταβάλλονται για αναβάθμιση των δεξιοτήτων, καθώς και αύξηση της συμμετοχής στην εκπαίδευση και κατάρτιση των εργαζομένων και ανέργων διαδραματίζει η Αρχή Ανάπτυξης Ανθρώπινου Δυναμικού (ΑνΑΔ), που είναι και ο αρμόδιος φορέας για θέματα ανάπτυξης και εκπαίδευσης ανθρώπινου δυναμικού στον τόπο μας. Σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν επίσης και τα πιστοποιημένα Κέντρα Επαγγελματικής Κατάρτισης (ΚΕΚ) της ΑνΑΔ. Ένα από αυτά είναι και το Κυπριακό Εμπορικό Βιομηχανικό Επιμελητήριο (ΚΕΒΕ).
Στο πλαίσιο των προσπαθειών που καταβάλλονται για περαιτέρω διασύνδεση της Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης με τις ανάγκες της αγορά εργασίας, το ΚΕΒΕ, ως ο κατ’ εξοχήν αναπτυξιακός οργανισμός των επιχειρήσεων, αναπροσαρμόζει τα προγράμματα του με βάση τις ανάγκες και απαιτήσεις της αγοράς. Κάθε χρόνο το ΚΕΒΕ εκπαιδεύει πέραν των 1500 εργαζομένων μέσα από τη διοργάνωση 60 και πλέον επιμορφωτικών προγραμμάτων κατάρτισης που υλοποιούνται με την έγκριση και επιχορήγηση της ΑνΑΔ.
Αδιαμφισβήτητα, η συνεχής μάθηση συμβάλλει τα μέγιστα στην αναβάθμιση των δεξιοτήτων και την ανανέωση των γνώσεων των εργαζομένων και παράλληλα ενισχύει την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων για την επιτυχή αντιμετώπιση των προκλήσεων της εποχής μας. Οι οργανωμένες επιχειρήσεις που φροντίζουν και εντάσσουν στον προγραμματισμό τους προγράμματα κατάρτισης, όχι μόνο πετυχαίνουν να βελτιώνουν την αποδοτικότητα του προσωπικού τους αλλά και να το διατηρούν μέσα σε μια αγορά εργασίας, η οποία γίνεται καθημερινά και πιο ανταγωνιστική.
Το ΚΕΒΕ προτρέπει τις επιχειρήσεις να ενθαρρύνουν και να προγραμματίσουν μεθοδικά τη συνεχή ανανέωση και αναβάθμιση των δεξιοτήτων του ανθρώπινου δυναμικού τους, αξιοποιώντας τα προγράμματα κατάρτισης που προσφέρονται, αφού πρωτίστως αυτές οι ίδιες θα αποκομίσουν τα μεγαλύτερα οφέλη, αν κατορθώσουν να αναβαθμίσουν τις γνώσεις και δεξιότητες του εργατικού δυναμικού τους.
* Ανώτερος Λειτουργός ΚΕΒΕ
Τμήμα Εργασιακών Σχέσεων, Κοινωνικής Πολιτικής & Ανάπτυξης Ανθρώπινου Δυναμικού
