Η θέση της Κύπρου ως κράτος μέλος της ΕΕ εγγυάται την πορεία της στον ευρωπαϊκό τουριστικό χάρτη και διαφυλάσσει και ενισχύει την ταυτότητα της ως κατ΄ εξοχήν τουριστικός προορισμός. Η ενιαία ευρωπαϊκή αγορά απέδειξε, μετά την απώλεια των Ρώσων τουριστών, ότι αποτελεί για την Κύπρο θησαυρό για τον τουρισμό της. Το πλεονέκτημα αυτό πρέπει να αξιοποιείται με τη συνεχή αναβάθμιση του τουριστικού προϊόντος, κρατώντας την Κύπρο ψηλότερα.

Οι Ευρωπαίοι πολίτες, όντες μελετημένοι και απαιτητικοί, επιλέγουν ευκολότερα και συχνότερα ευρωπαϊκούς προορισμούς για τις αποδράσεις τους, αντί εκτός εσωτερικής αγοράς. Η αύξηση της συνδεσιμότητας, το ευρώ, η ενιαία αγορά και προπαντός η ασφάλεια και το υψηλό επίπεδο του προϊόντος που προσφέρει, αποτελούν παράγοντες που συνυπολογίζονται στην προτίμηση και επιλογή της Κύπρου. Παράλληλα με την ευρωπαϊκή αγορά προστίθενται και άλλες αγορές άντλησης τουρισμού, η κάθε μια έχοντας τη δική της σχέση και ιδιαιτερότητα με την Κύπρο, αυξάνοντας το τουριστικό προϊόν. Οι διαπιστώσεις αυτές και τα άλλα πλεονεκτήματα που το νησί προσφέρει καθιστούν την Κύπρο ανταγωνιστικό προορισμό, ποιότητας και τιμής.

Η συνεχής συντήρηση και ανανέωση των τουριστικών μονάδων αποτελεί πρωταρχικό μέλημα, οι επενδύσεις επεκτείνονται και καλύπτουν μέχρι την πράσινη ανάπτυξη, παρόλο που ακόμη να παραχωρηθούν άδειες λειτουργίας φωτοβολταϊκών πάρκων που θα μειώνουν το λειτουργικό κόστος ενέργειας. Η ψηφιακή τεχνολογία αναβαθμίζεται, παρά τη χρηματοδοτούμενη κυβερνητική στήριξη, η οποία όμως παρουσιάζει κενά. Το σχέδιο χορηγιών ψηφιακής αναβάθμισης επιχειρήσεων, 2η προκήρυξη 2023, ύψους €14 εκ., που προκηρύχθηκε στις 16.2.2023, με ημερομηνία υποβολής προτάσεων ηλεκτρονικά την 7.3.2023 και ώρα 9:00 π.μ., μέχρι εξαντλήσεως του ποσού, όπως αναμενόταν εξαντλήθηκε αμέσως. Τέτοια σχέδια δεν προκηρύσσονται σε τόσο σύντομο χρόνο, ενώ παρουσιάζουν κενά που τυγχάνουν εκμετάλλευσης και προπαντός όχι μέχρι εξάντλησης του ποσού από αυτούς που θα προλάβουν.

Εργατικό δυναμικό

Η αχίλλειος πτέρνα όμως του τουριστικού τομέα παραμένει η έλλειψη εργατικού δυναμικού, που οφείλεται κυρίως στην έλλειψη ενδιαφέροντος λόγω της εποχικότητας αλλά και απουσίας κυβερνητικών προγραμμάτων. Η τουριστική περίοδος ξεκινά αρχές Απριλίου και λήγει αρχές Νοεμβρίου. Μπορεί με σωστό προγραμματισμό να επεκταθεί τουλάχιστον κατά ένα μήνα, ώστε να ξεκινά αρχές Μαρτίου και να λήγει μέσα Νοεμβρίου. Συνεπώς, είναι δυνατή η καθιέρωση της ολόχρονης απασχόλησης και επιμόρφωσης, που μπορεί να επιλύσει σημαντικά το πρόβλημα. Υπάρχει το παράδοξο φαινόμενο, μέρος του προσωπικού να απασχολείται ολόχρονα, κάποιοι δηλώνονται άνεργοι και ο μισθός τους συμπληρώνεται από τον εργοδότη και κάποιοι που λαμβάνουν ανεργιακό εργάζονται σε άλλη επιχείρηση ή έχουν άλλη απασχόληση.

Μπορεί να εξεταστεί η καθιέρωση της ολόχρονης απασχόλησης σε όλα τα τμήματα, ώστε να καλύπτει και την τραπεζοκομία, υποδοχή, οροφοκομία και μπαρ. Η επιδότηση της εργοδότησης το χειμώνα από το κράτος μπορεί να εξεταστεί, αφού ήδη παρέχεται ανεργιακό επίδομα που καλύπτει το 70% των απολαβών και ο εργοδότης καταβάλλει 2.8% για το μόνιμο προσωπικό. Σε τέτοια περίπτωση, οι εργαζόμενοι θα μπορούν να εργάζονται ή να παρακολουθούν προγράμματα επιμόρφωσης, κατάρτισης και αναβάθμισης, ώστε να εκτελούν καλύτερα τα καθήκοντα τους. Τα προγράμματα της ΑΝΑΔ επιδοτούνται και διεξάγονται εντός της τουριστικής περιόδου, ενώ θα πρέπει να μεταφερθούν στη χειμερινή περίοδο. Το γεγονός ότι πληρώνει ο εργοδότης και εισπράττει από την ΑΝΑΔ δεν θα πρέπει να αποτελεί ανασχετικό παράγοντα, η διάρκεια τους να αυξηθεί και να καλύπτει και άλλους τομείς, πέρα από εστιατόρια, κουζίνα και οροφοκομία.

Η τουριστική περίοδος ξεκίνησε με την κάθοδο επισκεπτών και αναμένεται να ενταθεί από τις αρχές Απριλίου. Οι προοπτικές είναι ευοίωνες ότι φέτος θα είναι μια πολύ καλή χρονιά, ανάλογη με εκείνες προ της πανδημίας και του πολέμου στην Ουκρανία. Εναπόκειται σε όλους τους εμπλεκόμενους φορείς και το κράτος να διαχειριστούν καλύτερα τα προβλήματα για το καλό του τομέα, της οικονομίας και του τόπου.

Τουρκοκύπριοι και πολιτικοί πρόσφυγες

Υπάρχει ενδιαφέρον από Τουρκοκύπριους, οι οποίοι όμως χρειάζονται επιμόρφωση και ενθάρρυνση για απασχόληση στις ελεύθερες περιοχές. Οι πολιτικοί πρόσφυγες, αντί να απασχολούνται μόνο ως καθαριστές, να εργάζονται και σε άλλες θέσεις εργασίας, αναλόγως προσόντων, όπως συμβαίνει με το προσωπικό που επιτρέπεται η εισαγωγή του από τρίτες χώρες. Το κόστος του ξένου εργατικού προσωπικού, λαμβανομένων υπόψη μισθού, εισφορών στα διάφορα ταμεία, ωφελήματα, σίτιση, διαμονή και λοιπά έξοδα, στοιχίζει περισσότερα από το κόστος του ντόπιου ή κοινοτικού προσωπικού. Μαζί με τις ετήσιες αυξήσεις δόθηκε η ΑΤΑ, ενώ ενδιαφερόμενοι περιφέρονται στα ξενοδοχεία χωρίς να δεσμεύονται, μέχρι να εξασφαλίσουν τις ψηλότερες δυνατές απολαβές.

* Δικηγόρος στη Λάρνακα