Με το σύνθημα «Για μια Κοινωνία της Ισότητας, της Κοινωνικής Δικαιοσύνης και της Ειρήνης» τιμούμε και φέτος την 8η Μαρτίου ως Γραφείο Γυναικών Εργατοϋπαλλήλων ΠΕΟ, αλλά και ως συνδικαλιστικό κίνημα.
Μια μέρα μνήμης και τιμής στην ιστορία του εργατικού και γυναικείου κινήματος και όχι «εκπτώσεων» και «προσφορών» σε συγκεκριμένα είδη από εμπορικά μαγαζιά και εστιατόρια. H 8η του Μάρτη έχει καθιερωθεί ως η Διεθνής Μέρα της Γυναίκας, προς τιμή της ηρωικής θυσίας των απεργών εργατριών γυναικών, στις 8 Μαρτίου 1857, στη Νέα Υόρκη.
Μέσα στις συνθήκες της μεγάλης οικονομικής κρίσης και της Παλμεροκρατίας, τη δεκαετία του 1930, γίνονται και οι πρώτες μεγάλες κινητοποιήσεις και απεργιακοί αγώνες στην Κύπρο, στους οποίους συμμετείχαν και οι εργαζόμενες γυναίκες, διεκδικώντας καλύτερες συνθήκες δουλειάς, μεγαλύτερα μεροκάματα και οχτώ ώρες εργασίας, σπάζοντας το καθεστώς της γυναίκας «δούλας».
Το 1938 στάθηκε η χρονιά τεσσάρων απεργιών – οι τρεις πέτυχαν ενώ η σημαντικότερη, στο κλωστήρι του Π. Ιωάννου στο Βαρώσι, απέτυχε.
Ήταν μια απεργία που έγινε από τις εργάτριες του νηματουργείου. Μη αντέχοντας την καταπίεση, ζήτησαν οκτάωρη εργασία, αυξήσεις και καλύτερη συμπεριφορά, καθώς οι επιστάτριες τις περισσότερες φορές κτυπούσαν τις ανήλικες εργάτριες των 12-15 χρονών. Αγωνίστηκαν πεισματικά για την περιφρούρηση της απεργίας τους, ο εργοδότης όμως, βοηθούμενος από την αστυνομία, κατόρθωσε να βρει απεργοσπάστες. Ο εργοδότης δεν δέχτηκε τα αιτήματα και σαν απάντηση έκλεισε το εργοστάσιο.
Τον Ιανουάριο του 1942, οι εργάτριες του νηματουργείου αυτή τη φορά οργανώνονται καλύτερα και μαζί με τους άνδρες εργάτες κατεβαίνουν σε νέα απεργία και πετυχαίνουν αύξηση 50% στα μεροκάματα και οκτάωρο.
Στη συνέχεια, στον μεγάλο αγώνα των μεταλλωρύχων της ΚΜΕ (Κυπριακή Μεταλλευτική Εταιρεία), το 1948, που κράτησε 124 μέρες, η γυναίκα στάθηκε στο πλάι του άνδρα απεργού με περισσό θάρρος και αντοχή, φτάνοντας στα όρια του ηρωϊσμού. Ακόμα και στα αιματηρά επεισόδια στις 3 Μαρτίου στο Μαυροβούνι και στις 8 Μαρτίου στο Ξερό, που η αστυνομία προστατεύοντας τους απεργοσπάστες πυροβόλησε ενάντια στους απεργούς, γυναίκες σαν την Άννα Αδάμου και Θεοπίστη Μιχαήλ δεν δίστασαν και όρμησαν πάνω στους αστυνομικούς, αρπάζοντας τα όπλα τους, ώστε να σταματήσουν να πυροβολούν το πλήθος. Στις 16 Μαρτίου, δέκα εργάτριες σταμάτησαν τη μηχανή του τραίνου που κατευθυνόταν πρός την απεργία στο Ξερό και ξυλοκόπησαν τους απεργοσπάστες και τον οδηγό.
Οι αγώνες αυτοί είναι η ιστορία μας και πρέπει να διδάσκει τις νέες γενιές, τις νέες εργαζόμενες και να τις καθοδηγεί στους σημερινούς ταξικούς αγώνες. Συνεχίζουμε στον ίδιο δρόμο, επειδή ακόμη είναι μεγάλος και καλούμαστε να εντείνουμε τον αγώνα ενάντια στην αδικία και την εκμετάλλευση ενός συστήματος που παράγει και αναπαράγει τις διακρίσεις και τις ανισότητες.
Η ισότητα δεν μπορεί να επέλθει μόνο με ευχές και νόμους. Απαιτούνται συγκεκριμένα μέτρα, δομές και μηχανισμοί, που να στηρίζουν τη γυναικεία απασχόληση και την εργαζόμενη μητέρα, μέσα από μια οικογενειακή και κοινωνική πολιτική, όπου το κράτος να είναι κύριος αρωγός και συμπαραστάτης για την κάθε Κύπρια εργαζόμενη, μητέρα, κόρη και αδερφή, Ελληνοκύπρια, Τουρκοκύπρια, μετανάστρια, πολιτική πρόσφυγα.
* Υπεύθυνη Ιστορικού Μουσείου και Αρχείου ΠΕΟ
