Γίνεται πολύς λόγος τελευταία για την επιστροφή των Ελγίνειων Μαρμάρων που είχε κλέψει και μεταφέρει στην Αγγλία (1806) ο Lord Elgin. Αυτός εκμεταλλευόμενος τις σχέσεις που είχε δημιουργήσει όταν ήταν πρέσβης στην Αθήνα (1799-1803) απέκτησε σχετικό φιρμάνι απο τον Σουλτάνο. Πρόκειται για περίπου τα μισά από τα αγάλματα του Παρθενώνα. Τελικά τα πούλησε στο Βρετανικό Μουσείο (1816).
Όμως, κλοπή ελληνικών μνημείων έγινε και πολύ πριν τον Έλγιν (1806)˙στην λεηλασία της Βασιλεύουσας κατά τη διάρκεια της Δ’ Σταυροφορίας (1204).
Η Δ’ Σταυροφορία (1201-1204), που ανακίνησε ο πάπας Ινοκέντιος Γ’ (1198), είχε σκοπό την κατάληψη της Ιερουσαλήμ. Όμως, οι Σταυροφόροι πολιόρκησαν και κατέλαβαν την Κωνσταντινούπολη, καταλύοντας τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία και ιδρύοντας Λατινική Αυτοκρατορία με την ανοχή του Πάπα.
Γιατί η Δύση επιτέθηκε στην Κωνσταντινούπολη; Οι Σταυροφόροι είχαν μια μακροχρόνια μνησικακία εναντίον της πολύ πλούσιας Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. (Ο ιππότης Γοδεφρείδος Βιλλεαρδουίνος, εξέχων μέλος της φράγκικης αριστοκρατίας, έγραψε ότι έμεινε έκθαμβος μπροστά στην πολυτέλεια και στην ποσότητα των θησαυρών που βρέθηκαν στα παλάτια των Βλαχερνών και του Βουκολέοντος.) Υπήρχε η εμπορική μνησικακία της Βενετίας και οι Νορμανδοί ήταν σε διαμάχη με την Κωνσταντινούπολη για κατάληψη εδαφών. Όλα τα πιο πάνω εκμεταλλεύτηκε η μακιαβελική ιδιοφυία του Βενετού Δόγη Ντάντολο, που έφερε τελικά την καταστροφή της πόλης.
Ο ιστορικός και συγγραφέας Ernle Bradford, στο βιβλίο του «The Great Betrayal- η μεγάλη προδοσία) αναφέρει ότι: «Η λεηλασία και η καταστροφή του Προμαχώνα της Δύσης από τους Ενετούς και τους Σταυροφόρους είναι μια από τις πιο απεχθείς πράξεις στην ιστορία… Οι συνέπειες της άλωσης της Κωνσταντινούπολης (1204) είναι αισθητές μέχρι σήμερα… άνοιξε την Ευρώπη στους Τούρκους…. Για 900 χρόνια, αυτή η σπουδαία χριστιανική πόλη που διοικούσε τους εμπορικούς δρόμους μεταξύ Ασίας, Ρωσίας και Ευρώπης ήταν το προπύργιο και ο φύλακας του πολιτισμού… (έτσι) κατέστη δυνατή η ανάπτυξη της Δυτικής Ευρώπης…»
Η Κωνσταντινούπολη και η Βυζαντινή Αυτοκρατορία δέχτηκαν θανάσιμο χτύπημα στην Δ Σταυροφορία. Σχεδόν αμέσως μετά τη λατινική κατάκτηση της πόλης (1204) άρχισε μια αργή και σταθερή μετανάστευση ταλέντων από την Ανατολή στη Δύση (προάγγελος Αναγέννησης). Για τα επόμενα 59 χρόνια εγκαταστάθηκε καθεστώς φραγκοκρατίας μέχρι που ο Μιχαήλ Η Παλαιολόγος εκδίωξε τους Λατίνους και έγινε ανασύσταση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας (1261).
Από τις μαρτυρίες ιστορικών φαίνεται ότι οι χριστιανοί κατακτητές επέδειξαν περισσότερο μίσος προς τους ομοθρήσκους τους από ό,τι έδειξαν οι Μουσουλμάνοι αργότερα (1453). Απίστευτη λεηλασία, σκηνές ωμής βίας, δολοφονίες, βιασμοί, κάθε είδους φρικαλεότητες και καταστροφής διεπράχθησαν σε βάρος των Βυζαντινών και της πόλης τους. Στο χρονικό Devastatio Constantinopolitana (ο όλεθρος της Κωνσταντινούπολης), καταγράφονται τρομερές σφαγές αθώων ανθρώπων. Χάθηκαν πολλά πολύτιμα έργα τέχνης, βιβλιοθήκες λαφυραγωγήθηκαν, χειρόγραφα καταστράφηκαν και η Αγία Σοφία λεηλατήθηκε ανελέητα.
«Σε φράγκικα χρονικά της εποχής, υπάρχουν λεπτομερέστατες αναφορές ιερών κειμηλίων που εκλάπησαν από την Κωνσταντινούπολη και μεταφέρθηκαν στη Δυτική Ευρώπη (π.χ. τα κρανία των πρωτομάρτυρα Στέφανου, του Ιωάννη του Βαπτιστή, το δάκτυλο που είχε θέσει ο Απόστολος Θωμάς στο πλευρό του Χριστού, ένα αγκάθι προερχόμενο από το ακάνθινο στεφάνι του Χριστού, ένα τμήμα της πετσέτας που χρησιμοποίησε ο Χριστός κατά τον Μυστικό Δείπνο, η ζώνη της Θεοτόκου Μαρίας, τμήματα του Τιμίου Σταυρού, η ράβδος του Μωυσή κ.α.). Θαυμαστά και ξακουστά αγάλματα, έργα μυθικής ομορφιάς και μεγάλης καλλιτεχνικής αξίας δεν γλίτωσαν από την καταστροφική μανία των Φράγκων. Έριξαν στο έδαφος το μπρούντζινο άγαλμα της Ήρας (που ήταν τόσο μεγάλο ώστε χρειάστηκαν μία άμαξα με τέσσερα βόδια για να το σύρουν μέχρι το χυτήριο), του Πάρη προσφέροντας το μήλο στην Αφροδίτη, του Αλέξανδρου και της Αθηνάς και το Ανεμοδούλιον, ένα από τα ομορφότερα κομψοτεχνήματα. Παρόμοια τύχη είχε ένα μεγάλο έφιππο άγαλμα, που αναπαριστούσε τον Βελερεφόντη και τον Πήγασο ή τον Ιωσία έφιππο να διατάζει τον ήλιο να σταθεί». (Γιάννης Χρονόπουλος).
Το άγαλμα του Ηρακλή του Λυσίππου, το άγαλμα της λύκαινας που θήλαζε τον Ρωμύλο και τον Ρώμο, το άγαλμα του Νείλου, υπό τη μορφή ταύρου, καθώς πάλευε με έναν κροκόδειλο, τα αγάλματα που αναπαριστούσαν τους νικητές των ιπποδρομιών, το άγαλμα της Ελένης της Τροίας για το οποίο γράφτηκε ότι: «Ήταν τόσο όμορφο που έκανε πολλούς να νομίζουν ότι είναι ζωντανή»… στάλθηκαν, μαζί με πολλά άλλα, στα χυτήρια για τον ορείχαλκο, μέταλλο για την κοπή νομισμάτων.
Ο Ιππόδρομος καταστράφηκε σχεδόν ολοσχερώς. Τα τέσσερα ορειχάλκινα άλογα που αποτελούσαν ένα από τα καλύτερα στολίδια του Ιπποδρόμου της Κωνσταντινούπολης, μεταφέρθηκαν από τον Δάνδολο στην Βενετία, όπου και διακοσμούν σήμερα την εξώθυρα του καθεδρικού ναού του Αγίου Μάρκου. Τα γλυπτά έχουν αποδοθεί στον αρχαίο Έλληνα γλύπτη του 4ουαιώνα Λύσιππο. Το 1797, ο Ναπολέων τα αφαίρεσε με τη βία και τα μετάφερε στο Παρίσι, όπου ενσωματώθηκαν στο σχεδιασμό της Αψίδας του Θριάμβου του Καρουζέλμαζί με ένα τέθριππο. Το 1818 τα άλογα επιστράφηκαν στη Βενετία και δημιουργήθηκαν αντίγραφα για την Αψίδα. Απαιτείται επιστροφή όλων των κλεμμένων.
