Το όνομά του έχει ταυτιστεί με την προδοσία και το δηλωτικό της αχαριστίας. Ο ρόλος του χαρακτηρίζεται ατιμωτικός και επαίσχυντος και η ιστορία τον τοποθετεί στο επίκεντρο του θείου δράματος. Βίος παράλληλος με του Οιδίποδα, σύμφωνα με κάποιες πληροφορίες που φέρεται να δίνει χειρόγραφο της Ιεράς Μονής Ιβήρων. Σκότωσε τον πατέρα του χωρίς να το γνωρίζει και παντρεύτηκε τη μητέρα του.
Ποιος ήταν στην πραγματικότητα ο Ιούδας; Γιατί πρόδωσε τον Ιησού και γιατί κάποιοι μελετητές τον θεωρούν ως τον σπουδαιότερο απόστολο του Χριστού;
Σε γενικές γραμμές, ελάχιστα είναι γνωστά για τον Ιούδα και η ιστορία του είναι τόσο μυστήρια που μάλιστα, ορισμένοι μελετητές έχουν φτάσει στο σημείο να αμφισβητούν ακόμη και την ύπαρξή του, να θεωρούν ότι ο χαρακτήρας του είναι φανταστικός.
Κάποιοι άλλοι ερευνητές ισχυρίζονται ότι η πράξη του Ιούδα ήταν η εκπλήρωση των Γραφών και με την οποία έθεσε σε κίνηση όλο το θεϊκό σχέδιο που οδήγησε στη Σταύρωση την Ανάσταση και τελικά στη Σωτηρία των ανθρώπων, σύμφωνα με τη χριστιανική πίστη.
Κοιτάζοντας την ιστορία της προδοσίας από μια πιο αποστασιοποιημένη πλευρά θα μπορούσε κάποιος να αναρωτηθεί αν θα έπρεπε να καταδικάζουμε τόσο φανατικά την πράξη του Ιούδα από τη στιγμή που εξαιτίας της συντελέστηκε ο σκοπός για τον οποίο είχε έρθει ο Ιησούς στον επίγειο κόσμο.
Μάλιστα, όπως διαφαίνεται, ο ίδιος ο Ιούδας γνώριζε ότι ο Κύριος του ήταν γνώστης των προθέσεων του, καθώς και για τις συνέπειες της πράξης του… εσαεί. Ενδεικτική και η αναφορά του Ματθαίου στα λόγια του Ιησού: «Ο μεν υιός του ανθρώπου απέρχεται από τη ζωή αυτήν, όπως ακριβώς είναι γραμμένο εις την Αγία Γραφή γι’ αυτόν· αλίμονο όμως στον άνθρωπο εκείνον, διά του οποίου ο υιός του ανθρώπου παραδίδεται· προτιμότερο θα ήταν γι’ αυτόν να μην είχε γεννηθεί ο άνθρωπος εκείνος».
Θα μπορούσε να λεχθεί ότι ήταν και το μέγα μυστικό μιας σιωπηρής πράξης του Κυρίου με τον μαθητή. Προφανώς, κάποιος έπρεπε να διαδραματίσει αυτόν τον τόσο σημαντικό και συνάμα αποτρόπαιο ρόλο. Γιατί όμως ένας από τους μαθητές και δη ο Ιούδας; Οι ερμηνείες και τα μηνύματα που προφανώς μπορούν να δοθούν είναι πολλά.
Όσον αφορά την επικρατούσα αιτία της προδοσίας, όπως υποστηρίζουν κάποιοι μελετητές, η άποψη αυτή δεν μπορεί να στηριχτεί απόλυτα καθώς τα τριάντα αργύρια που έλαβε, δεν ήταν τόσο σπουδαίο ποσό εκείνη την εποχή. Ωστόσο, θεωρούν ότι βασικότερη αιτία μπορεί να θεωρηθεί ότι ο Ιούδας δεν μπόρεσε να κατανοήσει το πραγματικό νόημα της μεσσιανικής ιδιότητας του Ιησού.
Σήμερα, οι περισσότεροι χριστιανοί τον θεωρούν προδότη και τον έχουν καταδικάσει να καεί στην πυρά. Γι’ αυτό άλλωστε, κάθε Μεγάλο Σάββατο βράδυ εκτελείται συμβολικά η ποινή κατά το έθιμο της λαμπρατζιάς. Έθιμο στο όνομα τού οποίου διαπράττονται λεηλασίες και με ό,τι άλλους κινδύνους συνεπάγονται κατά τη διάρκειά του.
Εν κατακλείδι, πολλά έχουν λεχθεί και γραφτεί για τη μεγαλύτερη προδοσία στην ιστορία. Οι πλείστοι ερευνητές καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι η προδοσία ήταν μέρος της βασικής ουσίας του Χριστιανισμού, της Σταύρωσης και της Ανάστασης. Κανείς όμως δεν φαίνεται να γνωρίζει γιατί ο Ιούδας το έκανε. Αν δηλαδή, το έκανε για οικονομικό όφελος ή αν προσέβλεπε –με τη σύλληψη του Ιησού- σε μια επανάσταση κατά των Ρωμαίων ή αν πράγματι θυσιάστηκε. Τελικά, ο Ιούδας τιμωρήθηκε για προδοσία και με τη χείριστη ποινή στην ιστορία της ανθρωπότητας. Το όνομα του έγινε συνώνυμο της πράξης.
