Οι ορθόδοξοι στην Ελλάδα και την Κύπρο φαίνεται πως είναι οι τυχεροί, σε αντιδιαστολή με όλους τους άλλους: Το Μεγάλο Σάββατο παίρνουν το «γνήσιο» άγιο φως, κατευθείαν από την ακοίμητη καντήλα στο κουβούκλιο του άγιου τάφου, χάρη στην αεροδιακομιδή του με πτήσεις από την Ιερουσαλήμ.
Όλοι οι άλλοι φαίνεται πως δεν γιορτάζουν το «αυθεντικό ελληνικό Πάσχα», γράφει ο Γεώργιος Θ. Τσέτσης («Το Βήμα», 21/4/2006), διδάκτωρ θεολογίας και πρωτοπρεσβύτερος του Οικουμενικού Πατριαρχείου: «Ωσάν οι πρόγονοί μας να μη γιόρταζαν Ανάστασιν Χριστού προτού εφευρεθεί το αεροπλάνο! Ή ωσάν οι ανά τα πέρατα της οικουμένης ορθόδοξοι να μην εορτάζουν Πάσχα Κυρίου, μια και η “Ολυμπιακή” δεν πετά ως τις χώρες τους! Επέστη όμως καιρός να τερματισθεί ο διασυρμός των Θείων. Είναι δε σόλοικο και αποτελεί ασέβεια το να αποδίδει κανείς “τιμές αρχηγού κράτους” στο άγιον φως, το οποίο προέρχεται από τον τάφο Εκείνου που δήλωσε ότι “η Βασιλεία η εμή ουκ έστιν εκ του κόσμου τούτου”».
Ζούμε σ’ έναν κόσμο όλο και πιο ανορθολογικό. Ακόμα και οι επιστήμες δυσκολεύονται να εξηγήσουν όλα όσα συμβαίνουν – αν και είμαι υπέρ της άποψης του «πάπα» των μαθηματικών του 20ού αιώνα Ντάβιντ Χίλμπερτ, ότι δεν υπάρχουν οντολογικοί φραγμοί στη γνώση και τίποτα δεν πρέπει να θεωρείται εκ προοιμίου επέκεινα των δυνατοτήτων μας: «Πρέπει να γνωρίσουμε! Θα γνωρίσουμε!», ήταν η εκρηκτική κατάληξη ενός παθιασμένου λόγου του. Η θρησκεία, ωστόσο, όχι μόνο δεν τα καταφέρνει καλύτερα αλλά οι λειτουργοί της τα κάνουν πολύ χειρότερα. Για να επιστρέψουμε στην Ιερουσαλήμ και στο θέμα του αγίου φωτός, πρόκειται για έναν θρύλο, σύμφωνα με τον βυζαντινολόγο Κ. Δ. Καλοκύρη (1916-2015), που καλλιεργήθηκε μετά την εισβολή των σταυροφόρων, στο πλαίσιο της διαμάχης ορθοδόξων, λατίνων και Αρμενίων για το προνόμιο του «λαμβάνειν εξ ουρανού» το ανέσπερο φως.
Ο π. Γεώργιος Τσέτσης εξηγεί: «Υπάρχει, αιώνες τώρα, διάχυτη η πεποίθηση στον ευσεβή μεν, αλλά θεολογικά και λειτουργικά απαίδευτο ορθόδοξο πιστό, που ψάχνει για “θαύματα” προκειμένου να πληρώσει το πνευματικό του κενό, ότι κατά την τελετή της αφής το άγιον φως κατέρχεται θαυματουργικά “ουρανόθεν” για να ανάψει την λαμπάδα του πατριάρχου. […] Η ευχή την οποία αναπέμπει ο πατριάρχης προ της αφής μέσα στο ιερό κουβούκλι» είναι σαφέστατη και δεν επιδέχεται καμιά παρερμηνεία. Ο πατριάρχης δεν προσεύχεται για την διενέργεια θαύματος. Απλώς αναμιμνήσκεται της θυσίας και της τριημέρου αναστάσεως του Χριστού και απευθυνόμενος σ’ Αυτόν λέγει: “Eκ του επί τούτον τον φωτοφόρον σου Τάφον εκκαιομένου φωτός ευλαβώς λαμβάνοντες, διαδιδόαμεν τοις πιστεύουσιν εις σε το αληθινόν φως, και δεόμεθά σου όπως αναδείξης αυτό αγιασμού δώρον”. Πράγμα το οποίο σημαίνει ότι ο πατριάρχης ανάβει την λαμπάδα του από την ακοίμητη κανδήλα που βρίσκεται πάνω στον πανάγιο τάφο. Όπως ακριβώς πράττει ο κάθε πατριάρχης και ο κάθε κληρικός την ημέρα της Λαμπρής, όταν παίρνει φως Χριστού από την ακοίμητη κανδήλα που βρίσκεται υπεράνω της συμβολίζουσας τον τάφο του Κυρίου αγίας τράπεζας».
Αλλά το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων επιμένει στο θαύμα: «… [ο πατριάρχης] τοποθετεί το βαμβάκιον εις τον Πανάγιον Τάφον και με θαυμαστόν τρόπον ανάβει», έγραφε μέχρι πρότινος στην ιστοσελίδα του. Θα μου πείτε, τι σε νοιάζει αφού δεν είσαι πιστός; Ως πολίτης και φορολογούμενος, θεωρώ κατάντια και αυτοδιασυρμό τη συμβολή ενός σύγχρονου κοσμικού κράτους στη διατήρηση μιας απάτης που καλλιεργούν και εκμεταλλεύονται εκκλησιαστικοί και μη κύκλοι, με την οργανωμένη αεροπορική μεταφορά του «αγίου φωτός», τη φαιδρή υποδοχή του από κυβερνητικούς παράγοντες, τιμητικά στρατιωτικά αγήματα, τηλεοπτικά συνεργεία κ.ά. Δεν είναι μόνο η σπατάλη τόσων χρημάτων την ώρα που πάμπολλοι άνθρωποι θα «γιορτάσουν» άστεγοι και νηστικοί. Είναι η εντεινόμενη επέλαση του ανορθολογισμού στην καθημερινότητά μας, η οποία σε κάνει να αναρωτιέσαι αν αυτό είναι το νόημα της ζωής: Η υποκρισία, η απάτη, η αποβλάκωση…
chrarv@phileleftheros.com
Ελεύθερα, 16.4.2023
