ΜΟΥΣΙΚΗ – Νίκος Κηπουργός Γαίας Αντίδωρον
ATAKA
Γαίας Αντίδωρον. Ορχηστρικό του Νίκου Κηπουργού από το άλμπουμ του «Μουσική σε Εικόνες». Τίτλος, που ίσως καθορίζει και το περιεχόμενο της εκπομπής σήμερα. Εν πολλοίς… Διότι, καθώς ξέρετε, τα γεγονότα τρέχουν. Και δεν σταματούν ποτέ, πανάθεμά τους…, αλλά εμείς σήμερα θα κάνουμε ένα βήμα πιο πίσω, θα βγούμε από το κάδρο της επικαιρότητας και θα σας σερβίρουμε μια εκπομπή που προετοιμάσαμε από το σπίτι. Ειδικά για την ημέρα…
Καλημέρα σας, και καλωσορίσατε στα «Πρόσωπα και Προσωπεία» του «Φιλελεύθερου», αυτό το πρωινό Μεγάλης Πέμπτης, του Απριλίου του 2023 η 13η ημέρα. Η Εκκλησία μας θυμάται τον Μυστικό Δείπνο, 13 στο τραπέζι, όπου πριν από το Δείπνο ο Χριστός έπλυνε τα πόδια των 12 μαθητών-αποστόλων του και τους κοινώνησε το Σώμα και το Αίμα του. Το Θείο Δράμα κορυφώνεται και η υμνογραφία της ημέρας είναι σχετική με τα Πάθη του Ιησού, τη Σταύρωση και τον Θάνατό Του.
Εδώ, απλώνω τώρα μουσικό χαλί την Μπαντινερί, από την σουίτα για ορχήστρα, αρ. 2 σε σι ελάσσονα του Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπάχ, για να με διευκολύνει στα σχόλια και στις ιστορίες μου:
Μεγάλη Πέμπτη: Υπέροχο πραγματικά και το υμνολογικό περιεχόμενο της αγίας αυτής ημέρας. Δημοφιλές είναι το αρκτικό τροπάριο «Ότε οι ένδοξοι μαθηταί…», μέσω του οποίου παροτρύνονται οι πιστοί να αποφύγουν τα πάθη του προδότη Ιούδα.
ΑΝΕΒΑΙΝΕΙ Η ΜΟΥΣΙΚΗ, ΚΑΙ ΣΜΙΓΕΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΟΜΕΝΗ
ΑΤΑΚΑ
To κομμάτι που μόλις ξεκίνησε, 4ο μέρος, από το περίφημο αντατζιέτο από την 5η Συμφωνία του Μάαλερ – νομίζω πως αναδεικνύει όσο κανένα άλλο αυτήν την έννοια της λέξης χαρμολύπη. Όπως λέει ο πρωτοπρεσβύτερος Αλέξανδρος Σμέμαν, 1921-1983, τους μεγάλους Ρώσους θεολόγους του περασμένου αιώνα,, στο βιβλίο του «Μεγάλη Σαρακοστή. Πορεία προς το Πάσχα»:
(…) «Χαρμολύπη» λοιπόν είναι: η θλίψη για την εξορία μου, για την καταστροφή που έχω κάνει στη ζωή μου. Είναι η χαρά για την παρουσία του Θεού και την συγγνώμη Του, η χαρά για την ξαναγεννημένη επιθυμία για τον Θεό, η ειρήνη από την επιστροφή στο σπίτι.
Υπάρχουν μέρες, και η σημερινή είναι μία από αυτές, που δεν θέλω καν να αγγίξω την επικαιρότητα. Με βαραίνει. Και καταφεύγω, τότε σε ταξίδια απόδρασης όπως τα λέω – μερικές φορές πραγματικά, τις περισσότερες φανταστικά. Όλο και κάτι ενδιαφέρον ανακαλύπτω. Και θέλω, όπως τώρα, να το μοιράζομαι…
Το Μαροτιτσάλ είναι ένα ορεινό χωριό της επαρχίας Κεράλα στην νότια Ινδία. Το χωριό έχει αποκτήσει διεθνή φήμη επειδή από τους 6.000 κατοίκους του οι 4.000 παίζουν σκάκι και, μάλιστα, σε σχεδόν καθημερινή βάση. Το επισκέφθηκε πρόσφατα ο Τζακ Πάλφρι του BBC και χωρίς να το καταλάβει καλά-καλά, βρέθηκε σ’ ένα τεϊοποτείο να παίζει σκάκι με τον ιδιοκτήτη του, τον κύριο Ουνικρισνάν. «Το σκάκι μας βοηθά να ξεπερνάμε τις δυσκολίες και όσα μας κάνουν να υποφέρουμε», λέει ο Ινδός οικοδεσπότης στον Άγγλο καλεσμένο, παίρνοντάς του ταυτόχρονα και τη βασίλισσα. «Στη σκακιέρα δίνεις τις μάχες σου, όπως ακριβώς δίνουμε και εμείς στην καθημερινή μας ζωή, για να αντιμετωπίσουμε τα βάσανά της», συμπλήρωσε.
Ο δημοσιογράφος έχασε τη παρτίδα. Και βγαίνοντας έξω να πάρει λίγο αέρα, είδε μικρές ομάδες ανθρώπων να στέκονται ή να κάθονται γύρω από μια σκακιέρα παρακολουθώντας δύο συγχωριανούς τους να αγωνίζονται ποιος θα κερδίσει τον βασιλιά του άλλου. Στο μικρό αυτό χωριό, οι περισσότεροι άνθρωποι, από μαθητές σχολείων μέχρι και οδηγοί λεωφορείων, παίζουν σκάκι. Και αυτό –διαβάζω στο BBC– οφείλεται στον κύριο Ουνικρισνάν.
Πριν από πενήντα χρόνια, το Μαροτιτσάλ ήταν ένα εντελώς διαφορετικό χωριό. Όπως τα περισσότερα στην απόμερη και υποβαθμισμένη εκείνη ορεινή περιοχή, ο αλκοολισμός και ο παράνομος τζόγος ανθούσαν ανάμεσα στον μικρό της πληθυσμό. Ο κύριος Ουνικρισνάν καταγόταν από αυτό το χωριό, αλλά ζούσε σε ένα άλλο, κοντινό, το Καλούρ. Εκεί, κάποιος γέροντας σοφός τον μύησε στη μαγεία του σκακιού και εκείνος αποφάσισε να επιστρέψει στο χωριό του, να ανοίξει ένα τεϊοποτείο και να μάθε το παιχνίδι στους συντοπίτες του.
Το Μαροτιτσάλ είναι σήμερα ένα ήσυχο, πανέμορφο χωριό, όπου οι άνθρωποι ζουν με αρμονία μεταξύ τους, έχουν στραφεί προς την καλλιέργεια του πνεύματος και των χωραφιών τους και έχουν εγκαταλείψει τις παλιές, κακές συνήθειες. Όπως λέει κι ο κύριος Ουνικρισνάν, «αποδείχθηκε στη περίπτωσή μας ότι το σκάκι είναι πιο εθιστικό από το αλκοόλ».
