Πριν μερικά χρόνια προσδοκούσαμε σε ψηφιοποίηση των πάντων με την ελπίδα ότι θα γινόταν η ζωή μας ευκολότερη. Σαφώς και έγινε ευκολότερη αλλά δεν λήφθηκαν υπόψη οι πιθανοί κίνδυνοι και η σχετική ανάγκη προφύλαξης της ψηφιοποίησης.
Είχαμε πληροφορηθεί πριν μέρες ότι άγνωστοι «χάκαραν» την Πύλη Κτηματολογίου η οποία τέθηκε σε αχρηστία. Δεν γνωρίζουμε ακόμα ποιές είναι οι συνέπειες του «χακαρίσματος». Μετά κάποιοι άλλοι μπήκαν στο ηλεκτρονικό σύστημα του Ανοικτού Πανεπιστημίου Κύπρου και ζητούν λύτρα διαφορετικά θα αρχίσουν να δημοσιοποιούν προσωπικά δεδομένα.
Το αποκορύφωμα ήταν το συμβάν της περασμένης Τρίτης όπου μας ανακοινώθηκε ότι οι ιστοσελίδες του κράτους τέθηκαν εκτός λειτουργίας διότι πλημμύρισε το υπόγειο του υπουργείου Οικονομικών όπου βρίσκονται οι διακομιστές (servers). Θεωρώ μέγα λάθος το γεγονός ότι δημοσιοποιείται ο χώρος που βρίσκονται οι διακομιστές, απώλεια των οποίων μπορεί να παραλύσει το κράτος. Σε περίπτωση πολέμου θα αποτελούσε τον πρώτο στόχο. Η πηγή του προβλήματος, όπως μας είπαν, έγκειται στο ότι υπήρξε διαρροή σε ένα από τα μεγάλα ντεπόζιτα νερού που βρίσκεται στο υπόγειο δίπλα από το δωμάτιο των διακομιστών που παρέχουν πρόσβαση στο διαδίκτυο για όλο τον κυβερνητικό κόμβο, για όλες τις υπηρεσίες του κράτους. Επομένως, όλες οι ιστοσελίδες του δημοσίου (π.χ. υπουργείο Οικονομικών με Τμήμα Φορολογίας, Τμήμα Τελωνείων, Τμήμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων, Τμήμα Κτηματολογίου και Χωρομετρίας, Τμήμα Αρχείου Πληθυσμού και Μετανάστευσης, Τμήμα Εφόρου Εταιρειών) και οι ηλεκτρονικές διευθύνσεις δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν μέχρι την επαναλειτουργία των διακομιστών.
Ακόμα και ένας μαθητής που διδάσκεται για πρώτη φορά ηλεκτρονικούς υπολογιστές γνωρίζει ότι όταν διψάσει πρώτα θα απομακρυνθεί από τον υπολογιστή, διότι πάντα υπάρχει πιθανότητα να χυθεί νερό και να προκύψει βλάβη.
To δε υπουργείο Οικονομικών έβγαλε ανακοίνωση ότι καταβάλλεται προσπάθεια επιδιόρθωσης της ζημιάς και ότι το όλο θέμα βρίσκεται υπό διαχείριση. Είναι άγνωστο πότε θα επανέλθουν οι κυβερνητικές ιστοσελίδες. Προσπαθούν λέει να στεγανοποιήσουν το χώρο φύλαξης τόσο σημαντικών μηχανημάτων.
Διερωτώμαι αν υπάρχουν εφεδρικά συστήματα. Ένας ερασιτέχνης που ασχολείται στον προσωπικό του υπολογιστή γνωρίζει ότι κρατάς αντίγραφα σε εξωτερικό δίσκο.
Όσοι έζησαν τον 20ον αιώνα μπορούν να πιστοποιήσουν τις τρομερές αλλαγές που έγιναν στον κόσμο. Ποτέ προηγουμένως στην ιστορία της ανθρωπότητας δεν υπήρξαν τόσο ραγδαίες αλλαγές στην τεχνολογία. Όλα άλλαξαν, ακόμα και οι μορφές εγκλημάτων. Ο εγκληματίας δεν παραβιάζει πλέον την είσοδο της τράπεζας κρατώντας πιστόλι και απαιτώντας τα χρήματα. Πολύ πιο εύκολο να ξεγελάσει κάποιον να του δώσει τους κωδικούς του και αφού μπει στον ηλεκτρονικό λογαριασμό του να τον «ξαφρίσει». Ή ακόμα καλύτερα να κάμει κυβερνοεπίθεση σε μεγάλο οργανισμό και να ζητήσει λύτρα για να μην καταστρέψει ή δημοσιοποιήσει κρίσιμα δεδομένα (το λεγόμενο ransomware). Οι κυβερνοεπιθέσεις, δεν είναι καινούργιο φαινόμενο στο εξωτερικό. Έχουν πληγεί πολλές εταιρείες και οργανισμοί του εξωτερικού και κάποιοι απ’ αυτούς αναγκάστηκαν να πληρώσουν τα λύτρα για να διασώσουν τα δεδομένα τους. Ήταν επόμενο ότι κάποτε θα έφτανε και η σειρά της Κύπρου, γι’ αυτό έπρεπε να ληφθούν μέτρα.
Όπως πληροφορούμαστε η μεγάλη εταιρεία Facebook είχε οκτώ διαρροές δεδομένων από την ίδρυση της. Την τελευταία φορά διέρρευσαν 533 εκατομμύρια στοιχεία που περιλάμβαναν μεταξύ άλλων προσωπικά στοιχεία χρηστών όπως όνομα, αριθμούς τηλεφώνων, χώρα διαμονής, διευθύνσεις ηλεκτρονικών ταχυδρομείων και άλλα. Το δε Twitter παραδέχτηκε (Αύγουστος 2022) ότι υπήρξε διαρροή 5,4 εκατομμυρίων στοιχείων.
Οι κυβερνοκίνδυνοι αποτελούν πραγματικότητα για τον χρηματοοικονομικό τομέα όπου η κυβερνοασφάλεια είναι υψίστης σημασίας.
Τα τελευταία μαζικά περιστατικά κυβερνοεπιθέσεων μας προκαλούν ιδιαίτερη ανησυχία αλλά και προβληματισμό διότι μπορεί να πληγεί το κύρος και η οικονομία της χώρας μας.
Έχει αλλάξει η φύση του πολέμου
Υπάρχει όμως και ένα άλλο θέμα που αφορά όλους μας.
Όπως όλα έχουν αλλάξει, έχει αλλάξει και η φύση του πολέμου, υπάρχει απεριόριστο πεδίο μάχης που συμπεριλαμβάνει χημικά, βιολογικά όπλα, κυβερνο-όπλα και οικονομικά όπλα. Κανένας δεν το προέβλεψε καλύτερα όπως τον υψηλόβαθμο του υπουργείου Άμυνας των ΗΠΑ και σύμβουλο σχετικών θεμάτων ασφάλειας οκτώ προέδρων, Andy Marshall. Ο ίδιος την περίοδο του ψυχρού πολέμου είχε εκπονήσει το δόγμα «Mutual Assured Destruction» (M.A.D.)(=Σίγουρη Αμοιβαία Καταστροφή) που υποθέτει ότι η χρήση πυρηνικών όπλων από ένα επιτιθέμενο σε ένα αμυνόμενο με δυνατότητα άμεσων αντιποίνων θα προκαλέσει την πλήρη εξόντωση και των δύο. Εισηγήθηκε νέο δόγμα για τον οικονομικό και όχι μόνο πόλεμο.
Η Κίνα ήδη έχει ασχοληθεί από νωρίς με το θέμα και εκδόθηκε και σχετικό πόνημα (1999) «Unrestricted Warfare» (απεριόριστος πόλεμος).
Εμείς όχι μόνο δεν λαμβάνουμε προφυλάξεις αλλά πλημμυρίζουμε και από μόνοι μας.
Τι να πει κανείς;
Δεν γνώριζαν ότι υπήρχε δίπλα μεγάλο ντεπόζιτο, δεν μπορούσαν να προβλέψουν, να προλάβουν τη ζημιά;
Το μόνο που μπορώ να πω είναι ότι «η κοινή λογική δεν είναι τόσο κοινή» («common sense is not so common»).
ΥΣ: ΚΑΛΟ ΠΑΣΧΑ
