Εδώ και αρκετές μέρες, οι αιτήσεις για το επίδομα ανεργίας υποβάλλονται μόνο ηλεκτρονικά και εντός των επόμενων ημερών θα γίνεται το ίδιο και για τις αιτήσεις που αφορούν στο επίδομα μητρότητας. Επιπρόσθετα, από τις αρχές του ερχόμενου μήνα η πληρωμή εισφορών προς τις Υπηρεσίες Κοινωνικών Ασφαλίσεων θα γίνονται και στην περίπτωση ληξιπρόθεσμων οφειλών.
Τα πιο πάνω αποτελούν, σύμφωνα με ανακοίνωση του Υφυπουργείου Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής, μέρος των προσπαθειών της Κυβέρνησης για εκσυγχρονισμό των υπηρεσιών που προσφέρονται προς τον πολίτη, με σκοπό τη δημιουργία ενός σύγχρονου κράτους.
Στην περίπτωση των υπηρεσιών του Υπουργείου Εργασίας και του Ταμείου Κοινωνικών Ασφαλίσεων έχουν ψηφιοποιηθεί αρκετά πράγματα, με αποτέλεσμα να μειωθεί σημαντικά ο χρόνος διεκπεραίωσης των αιτήσεων πολιτών. Σύμφωνα με τα στοιχεία του υφυπουργείου, μεταξύ άλλων, η διεκπεραίωση του επιδόματος ασθενείας γίνεται πλέον σε τρεις εβδομάδες απ’ ότι σε 10 μήνες πριν και των επιδομάτων τέκνου και μητρότητας σε 2 με 3 εβδομάδες, απ’ ότι σε 6 με 8 μήνες πριν.
Από την ψηφιοποίηση υπηρεσιών του Υπουργείου Εργασίας έχει υπολογιστεί από το Υφυπουργείο Έρευνας ότι θα προκύψει εξοικονόμηση προσωπικού 50 με 55 ατόμων και γενικότερα θα εξοικονομηθούν σημαντικά κονδύλια, τόσο όσον αφορά στον δημόσιο τομέα όσο και τους ιδιώτες. Η διεκπεραίωση των αιτήσεων γίνεται από πλευράς κράτους σε λιγότερο χρόνο και επομένως απαιτούνται λιγότερες ανθρωποώρες εργασίας, ενώ από πλευράς πολιτών – ιδιωτών αποφεύγονται άσκοπες διακινήσεις και καθυστερήσεις μπροστά σε ουρές και ράθυμους δημόσιους υπαλλήλους.
Αρκετά βήματα έγιναν επίσης σε ό,τι αφορά στην ψηφιοποίηση υπηρεσιών των τμημάτων Πολεοδομίας και Κτηματολογίου, ενώ πολύ σημαντικό θεωρείται το έργο της «ηλεκτρονικής δικαιοσύνης», μέρος του οποίου έχει ήδη τεθεί σε λειτουργία. Πρόσφατα, μάλιστα, υπογράφηκε σύμβαση για προώθηση του e-Law στη Νομική Υπηρεσία της Δημοκρατίας. Υπογράφηκαν, επίσης, συμβάσεις για τη δημιουργία και λειτουργία νέου ολοκληρωμένου πληροφοριακού συστήματος υγείας για όλα τα νοσηλευτήρια και διευθύνσεις του Οργανισμού Κρατικών Υπηρεσιών Υγείας (ΟΚΥπΥ) και την εισαγωγή της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης στη Δημόσια Εκπαίδευση. Σημειώστε ότι πρόκειται για έργα που ξεπερνούν σε κόστος τα 100 εκατ. ευρώ.
Επομένως, γίνονται βήματα για την ψηφιοποίηση των υπηρεσιών του κράτους και γενικότερα την ψηφιακή αναβάθμιση της χώρας μας. Παρόλα αυτά, θα χρειαστούν πολλά ακόμα, μικρά και μεγάλα, βήματα και αρκετός καιρός για να μπορέσει η Κύπρος να φθάσει σε ένα ικανοποιητικό επίπεδο. Κι αυτό είναι κάτι που παραδέχονται και στο υφυπουργείο, τονίζοντας πως θα χρειαστούν πολλά χρόνια ακόμα, επίμονη και συντονισμένη δουλειά. Η Κύπρος σήμερα κατατάσσεται μόλις στην 20η θέση της Ευρώπης σε ό,τι αφορά τον Δείκτη Ψηφιακής Οικονομίας και Κοινωνίας (DESI), δηλαδή ανάμεσα στις τελευταίες 7 χώρες της ΕΕ.
Τι λένε οι αριθμοί για το προσωπικό στο Δημόσιο
Την περασμένη Τετάρτη ανακοινώθηκε ο αριθμός των εργαζομένων στο κράτος. Σύμφωνα με τα στοιχεία, το σύνολο των εργαζομένων στον Ευρύ Δημόσιο Τομέα το δεύτερο τρίμηνο του 2022 ήταν 72.432. Συγκριτικά με το αντίστοιχο τρίμηνο του 2021, η απασχόληση στον Ευρύ Δημόσιο Τομέα αυξήθηκε κατά 1.296 άτομα (1,8%). Αύξηση παρατηρήθηκε στην Κεντρική Κυβέρνηση κατά 1.111 άτομα (1,8%) και στις Τοπικές Αρχές κατά 214 άτομα (5,1%), ενώ στις εταιρείες και επιχειρήσεις ελεγχόμενες από την Κυβέρνηση υπήρξε μείωση κατά 29 άτομα (-0,5%).
Στην ίδια την Κυβέρνηση (οι αποκαλούμενοι κυβερνητικοί), η απασχόληση το δεύτερο τρίμηνο ανήλθε στους 53.691 εργαζόμενους, σε σχέση με 53.285 το δεύτερο τρίμηνο του 2021, καταγράφοντας μια αύξηση του 0,8%. Όπως σημείωνα σε πρόσφατο άρθρο μου για τον αριθμό των εργαζομένων στη Δημόσια Υπηρεσία, ποτέ στο Δημόσιο δεν καταγράφηκε μείωση των εργαζομένων, εξαιρουμένης της περιόδου 2012 – 2015, όταν η Τρόικα μάς επέβαλε εμπάργκο προσλήψεων και όταν ταυτόχρονα πολλοί κρατικοί υπάλληλοι αφυπηρέτησαν πρόωρα εξαιτίας της φημολογίας για τη φορολόγηση του εφάπαξ φιλοδωρήματος που λαμβάνουν. Ενόψει τότε του κινδύνου φορολόγησης του εφάπαξ τους κατά 35%, πολλοί αποφάσισαν να αφυπηρετήσουν ενωρίτερα. Από το 2016 και μετά, όμως, οι πόρτες άνοιξαν ξανά και ο αριθμός των εργαζομένων στην Κυβέρνηση αυξήθηκε από 48.014 το 2015 σε 52.880 το 2021 και σε 53.691 το δεύτερο τρίμηνο του 2022. Σημειώστε ότι μέσα σε 20 χρόνια, δηλαδή μεταξύ 2002 και 2021, οι εργαζόμενοι μόνο στην Κυβέρνηση αυξήθηκαν από 43.978 σε 52.880, δηλαδή κατά 8.902 ή κατά περίπου 20%. Κι αυτό, παρόλο που και σε αυτήν την 20ετία έγιναν σημαντικές επενδύσεις στον τομέα της τεχνολογίας και της πληροφορικής στην κρατική μηχανή. Το ανησυχητικό δε, είναι πως, εάν ρωτήσεις οποιοδήποτε διευθυντή ή υψηλόβαθμο στέλεχος στο Δημόσιο, το πρώτο πράγμα που θα σου πει είναι ότι το τμήμα του είναι υποστελεχωμένο, ενώ οι πλείστοι υπάλληλοι θα δηλώσουν εξουθενωμένοι από την πολλή δουλειά!
Τα ερωτήματα – κλειδιά
Στην όλη προσπάθεια επέκτασης της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης στην Κύπρο προκύπτουν, κατά την άποψή μου, δύο βασικά ερωτήματα:
● Πρώτον, κατά πόσον στην πορεία η εξοικονόμηση ανθρωποωρών εργασίας θα οδηγήσει και στη μείωση του αριθμού των εργαζομένων στη Δημόσια Υπηρεσία, η οποία, δυστυχώς, συνεχίζει να μεγεθύνεται.
● Δεύτερον, κατά πόσον ο δημόσιος τομέας είναι έτοιμος να ακολουθήσει την εξέλιξη και να προσαρμοστεί στην ηλεκτρονική διακυβέρνηση, καθότι οι νοοτροπίες δύσκολα αλλάζουν. Ιδιαίτερα μέσα στο Δημόσιο.
Οι νοοτροπίες θα αλλάξουν;
Και σε αυτό το σημείο προκύπτει το δεύτερο ερώτημα, αυτό του κατά πόσον ο δημόσιος τομέας είναι έτοιμος να ακολουθήσει την εξέλιξη και να προσαρμοστεί στην ηλεκτρονική διακυβέρνηση. Και τις ίδιες ανησυχίες έχουν και στο Υφυπουργείο Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής.
Χαρακτηριστική μάλιστα αυτών των αμφιβολιών είναι η πρόσφατη διοργάνωση ημερίδας από το υφυπουργείο, σε συνεργασία με την Κυπριακή Ακαδημία Δημόσιας Διοίκησης, υπό τον τίτλο: «Η επένδυση στις ψηφιακές δεξιότητες των δημοσίων λειτουργών: Κλειδί για τον ψηφιακό μετασχηματισμό». Ο ίδιος ο υφυπουργός Έρευνας Κυριάκος Κόκκινος, μιλώντας στην ημερίδα, τόνισε πως η γνώση, η κατάρτιση και η ανάπτυξη των ψηφιακών δεξιοτήτων των δημόσιων λειτουργών αποτελεί το κλειδί για να επιτύχει αυτή η μεγάλη προσπάθεια. Τόνισε ακόμα πως «η επιτυχία έγκειται στον συνδυασμό σειράς μεταρρυθμίσεων που δεν αναφέρονται μόνο σε τεχνολογικές αναβαθμίσεις, αλλά σε ανασχεδιασμό και απλοποίηση διαδικασιών, εκσυγχρονισμό οργανωτικών δομών και αλλαγή κουλτούρας».
Πιο σημαντική είναι κατ’ εμένα η αλλαγή της κουλτούρας που βασιλεύει σήμερα στον δημόσιο τομέα, όπου κάθε καινούριο που διαταράσσει τα «κεκτημένα» -με ή χωρίς εισαγωγικά- θεωρείται εχθρός. Είναι, επίσης, η ευθυνοφοβία που συνήθως εκφράζεται και καταλήγει στην ακατάσχετη γραφειοκρατία και χαρτούρα. Κι αυτά δε θα αλλάξουν μόνο μέσα από ημερίδες και σεμινάρια. Αυτό που πρώτιστα απαιτείται είναι πολιτική βούληση για επιβολή πραγμάτων, διότι εάν τα αφήσουμε στην τύχη και το χρόνο δεν θα γίνουν ποτέ ή θα γίνουν ελάχιστα. Δε γίνεται, για παράδειγμα, να υπάρχουν σήμερα δημόσιοι υπάλληλοι που έχουν στο γραφείο τους τον ηλεκτρονικό υπολογιστή για σουβενίρ και να συνεχίζουν να εργάζονται χωρίς καμία επίπτωση!
Εν κατακλείδι…
Επομένως, κύριε υφυπουργέ μου, προσωπικά δεν είμαι αισιόδοξος ότι η ψηφιοποίηση θα επιφέρει και την ανάλογη μείωση του προσωπικού. Εξάλλου, οι προσλήψεις και οι προαγωγές στο Δημόσιο είναι ένα από τα εργαλεία των εκάστοτε κυβερνήσεων και των κομμάτων, ιδιαίτερα σε προεκλογικές περιόδους όπως η σημερινή.
Ή, από την άλλη, ότι η προσπάθεια για τον ψηφιακό μετασχηματισμό θα φέρει τα επιθυμητά αποτελέσματα, εάν δεν συνοδευτεί και με άλλες δράσεις και κυρίως με διοικητικές τομές…
Μια ανγκαία διόρθωση για τις τιμές του ρεύματος
Στο άρθρο μου της περασμένης εβδομάδας, που αφορούσε τις τιμές του ρεύματος στην Κύπρο σε σύγκριση με τις χώρες της ΕΕ, υπήρχαν τρία λάθη. Είχα γράψει ότι το ρεύμα στην Κύπρο είναι 395% πιο ακριβό απ’ ότι στην Ουγγαρία, 300% απ’ ό,τι στη Μάλτα και 173% απ’ ό,τι στο Λουξεμβούργο. Στην πραγματικότητα είναι πιο ακριβό κατά 295%, 200% και 73% αντίστοιχα. Το λάθος ωστόσο δεν αλλάζει την ουσία του άρθρου ότι σε πολλές χώρες της ΕΕ το ρεύμα είναι μέχρι δύο και τρεις φορές φθηνότερο σε σχέση με την Κύπρο και μάλιστα ότι είναι πιο φθηνό και σε χώρες στις οποίες η αγοραστική δύναμη των πολιτών τους είναι πολύ υψηλότερη σε σχέση με τη δική μας. Π.Χ.
* Δημοσιογράφος
panicoscharal.j@gmail.com
