Ενόψει του δύσκολου χειμώνα, η ενεργειακή κρίση στην Ευρωπαϊκή Ένωση κορυφώνεται. Η Κομισιόν και τα Κράτη Μέλη προσπαθούν να βρουν λύσεις σε μια αρκετά δύσκολη εξίσωση. Τα Κράτη Μέλη, ανάλογα με το ενεργειακό τους μείγμα και την εξάρτηση τους στο ρωσικό φυσικό αέριο (ΦΑ), έχουν διαφορετική προσέγγιση στις προτάσεις που κατέθεσε η Κομισιόν.
Η συζήτηση που γίνεται σε ό,τι αφορά το αμιγώς ενεργειακό ζήτημα είναι ενδιαφέρουσα και κατά το χρόνο που μιλούμε ρευστή. Έχουν τεθεί στο τραπέζι και έκτακτα – βραχυπρόθεσμα μέτρα, π.χ μείωση ζήτησης σε περιόδους αιχμής, ορισμός ορίου εσόδων και επιβολή τέλους αλληλεγγύης σε παραγωγούς αλλά και μέτρα πιο δομικής φύσης, όπως η επανεξέταση του μοντέλου στόχος της αγοράς ηλεκτρισμού, λόγω αδυναμιών του μοντέλου που φανερώθηκαν σε αυτές τις έκτακτες συνθήκες.
Το άρθρο αυτό όμως δεν έχει σκοπό να ασχοληθεί περαιτέρω με το αμιγώς ενεργειακό ζήτημα, παρόλο που είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον, αλλά να αναδείξει τον μεγάλο παράπλευρο χαμένο αυτής της ενεργειακής κρίσης που διανύει η Ευρώπη: τη βιομηχανική παραγωγή.
Κατά την προεκλογική του εκστρατεία, ο προηγούμενος πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Jean-Claude Juncker είχε, μεταξύ άλλων, θέσει ψηλά στις προτεραιότητες του το Re Ιndustrialize Europe. Δηλαδή, τον εκσυγχρονισμό και επαναπατρισμό της βιομηχανικής παραγωγής στην Ευρώπη, τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και την τόνωση των εξαγωγικών της επιδόσεων.
Τα τελευταία χρόνια έγινε προφανές πως μια οικονομία δεν μπορεί να στηρίζεται αποκλειστικά στις υπηρεσίες και πως μια ευημερούσα οικονομία, με δικαιότερη κατανομή, κατά κανόνα προϋποθέτει ανταγωνιστική εγχώρια βιομηχανική παράγωγή.
Αυτήν την προσέγγιση αναγνώρισε και υιοθέτησε και ο τέως πλανητάρχης Donald Trump, με την πολιτική Make America Great Again (MAGA), που χρησιμοποίησε ως κορυφή του δόρατος στην προεκλογική του. Και για να είμαστε δίκαιοι και ο σημερινός πρόεδρος των ΗΠΑ ακολουθεί μια παρόμοια προσέγγιση, δηλαδή του επαναπατρισμού της βιομηχανικής παραγωγής στις ΗΠΑ. Εδώ να ανοίξουμε μια παρένθεση και να πούμε πως οι ανορθόδοξες προσεγγίσεις του Donald Trump αμφισβήτησαν ευθέως την πανάκεια της παγκοσμιοποίησης, η οποία από το 1994, έτος όπου συνομολογήθηκε κάτω από την εποπτεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου η Γενική Συμφωνία Δασμών και Εμπορίου, η γνωστή GATT, στηριζόμενη από τις τεχνολογικές εξελίξεις και το διαδίκτυο, έχει επικρατήσει ως αναπόφευκτη και μη αναστρέψιμη πολιτική. Αυτό όμως είναι ένα άλλο και μεγάλο κεφάλαιο.
Πίσω στο θέμα μας. Η ενεργειακή κρίση στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι προ των πυλών. Τα μέτρα που εξαγγέλλονται και συζητούνται φαίνεται ότι δεν μπορούν να δώσουν επαρκείς λύσεις. Ήδη τα Κράτη Μέλη μελετούν ανορθόδοξα μέτρα εξοικονόμησης ενέργειας, για κάποιους ευχολόγια, κάτω από πίεση και χωρίς να υπάρχουν στον ορίζοντα άλλες διέξοδοι.
Η Ευρώπη φαίνεται πως θα έχει δύσκολο χειμώνα και θα κρυώσει. Θέλετε ειρήνη ή θερμική άνεση, είπε περίπου ο Μάριο Ντράκι. Εν μέρει έχει δίκαιο. Αλλά εμένα δεν είναι αυτό που με ανησυχεί. Οι Ευρωπαίοι πολίτες θα περάσουν ένα-δύο δύσκολους χειμώνες, θα κρυώσουν, θα προσαρμοστούν και όταν σταδιακά καρποφορήσουν μέτρα που συζητούνται και θα δώσουν ριζικές λύσεις π.χ το RePOWER Europe και επιτευχθεί η απεξάρτηση από το ρωσικό ΦΑ, τα πράγματα θα επανέλθουν.
Δυστυχώς, τα πράγματα για τη βιομηχανική παραγωγή, τη διατήρηση της διεθνούς της ανταγωνιστικότητας και το παγκόσμιο εμπόριο δεν είναι έτσι. Η βιομηχανική πολιτική και το παγκόσμιο εμπόριο δυστυχώς δεν είναι plug and play. Είτε το θέλουμε, είτε όχι, η ενέργεια είναι βασικός συντελεστής βιομηχανικής παραγωγής. Και δεν μιλούμε μόνο για υψηλό κόστος ενέργειας, το οποίο θα βγάλει νοκ άουτ αρκετές βιομηχανίες εντός ΕΕ, αλλά μιλούμε σε ορισμένες περιπτώσεις και για έλλειψη ενέργειας, κάτι που θα οδηγήσει αρκετά εργοστάσια να μην λειτουργήσουν καθόλου αυτό το χειμώνα.
Αυτό το κενό στο παγκόσμιο εμπόριο που θα δημιουργηθεί αυτά τα 1-2 χρόνια, εν πολλοίς θα καλυφθεί από άλλες αναδυόμενες χώρες. Συνεπώς, ακόμη και εάν σε 2-3 χρόνια βρεθούν αποτελεσματικές λύσεις και απεξαρτηθεί η ΕΕ από το ρωσικό ΦΑ, η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, οι εξαγωγικές της επιδόσεις και ο επαναπατρισμός της βιομηχανικής παραγωγής, όχι μόνο δεν θα βελτιωθούν, αλλά θα δεχθούν καίριο πλήγμα, σε βαθμό που πιθανόν να μην επανέλθουν ποτέ στα προ της ενεργειακής κρίσης επίπεδα.
Στο βάθος, περαιτέρω φτωχοποίηση, ίσως ένας κύκλος προστατευτισμού της εσωτερικής (ευρωπαϊκής) αγοράς και ακόμη χειρότερα, όπως μου υπέδειξε ένας καλός φίλος με τον οποίο τα συζητάμε αυτά, η περαιτέρω ανάδυση ακραίων και περίεργων πολιτικών σχηματισμών στην καρδιά της Ευρώπης.
Μακάρι να διαβάζω λάθος τα δεδομένα…
* Μηχανολόγος Μηχανικός
Dipl Eng, MBA
(Οι απόψεις που εκφράζονται είναι προσωπικές)
