Διαφθορά υπήρχε δια μέσου της ιστορίας. Διεφθαρμένοι άνθρωποι που ανάλογα με το βεληνεκές τους επηρεάζουν ευρύτερες ομάδες. Όταν αυτά τα διεφθαρμένα άτομα κατόρθωναν να γίνουν καθεστώς, τότε η διαφθορά της εξουσίας εξελισσόταν σε κοινωνική διαφθορά και σε διεφθαρμένες κοινωνίες. Σήμερα τα πράγματα δεν είναι πολύ διαφορετικά. Περίπου έτσι εξελίσσονται τα πράγματα με τη διαφορά ότι τώρα, στις δημοκρατικές κοινωνίες, φορείς εξουσίας, κατά κανόνα, δεν είναι άτομα αλλά κόμματα. Αυτά που ονομάζουμε κύτταρα της Δημοκρατίας. Και δεν υπάρχει τίποτε χειρότερο σε μια σύγχρονη κοινωνία από τη διαφθορά των κυττάρων της Δημοκρατίας. Υπάρχει η άποψη ότι στο βάθος των πραγμάτων η γενεσιουργός αιτία της διαφθοράς τέτοιων θεσμών είναι το κοινωνικο-οικονομικό σύστημα: Ο καπιταλισμός. Η ζωή όμως και η πράξη κατέδειξε ότι η διαφθορά ανθεί και βασιλεύει και σε άλλα κοινωνικο-οικονομικά συστήματα όπως το σύστημα του υπαρκτού σοσιαλισμού, κάποια θρησκευτικά καθεστώτα και γενικά σε συστήματα παντός καιρού και είδους.

Συνεπώς τα γενεσιουργά αίτια της Διαφθοράς πρέπει να αναζητηθούν επί του συστήματος αλλά με μια εις βάθος ανάλυση: Τέτοια είναι κατά τη γνώμη μου:

  • Η ανθρώπινη φύση, η πλεονεξία, η απόκτηση περισσότερης δύναμης με κάθε μέσο νόμιμο ή παράνομο.
  • Η έλλειψη ικανού μηχανισμού ελέγχου εντός των θεσμών, συμπεριλαμβανομένων και των κομμάτων.
  • Η απουσία στελεχών αφοσιωμένων στις αρχές και τις αξίες θεσμικών οργάνων έτοιμων να αποκαλύψουν παρανομίες, παρατυπίες, ετσιθελικές συμπεριφορές και να αντιπαραταχθούν ανοικτά.
  • Η δημιουργία αφοσιωμένου περίγυρου από τους επικεφαλής θεσμικών σωμάτων που σκοπό έχουν την προστασία τους σε περίπτωση διάπραξης παρανομίας ή παρατυπίας.
  • Τέτοιοι αφοσιωμένοι περίγυροι βασίζονται στην αντιπαροχή, ή στην ελλιπή πληροφόρηση. Πρόκειται δηλαδή για εσκεμμένη δημιουργία «αυλής» από τον ίδιο τον επικεφαλής του θεσμικού σώματος για δική του προστασία.
  • Η ανέλιξη στα ύψιστα αξιώματα ή θέσεις του θεσμικού σώματος διεφθαρμένου ατόμου με αλλότριους σκοπούς κι επιδιώξεις, προσώπου που κατά τη διαδρομή του διέλαθε της προσοχής και της σωστής αξιολόγησης από αυτούς που τον ανέβασαν στα πιο ψηλά σκαλοπάτια αποτελεί τη χειρότερη περίπτωση και τουλάχιστον κίνδυνο διαφθοράς για το θεσμικό σώμα. Σε τέτοιες περιπτώσεις, αν δεν επιτευχθεί η κάθαρση, επέρχεται μετά βεβαιότητας η σήψη και η διάλυση.

Για να επιστρέψουμε και πάλι στην κοινωνική διαφθορά και στα κόμματα που αποτελούν τα κύτταρα της αστικής δημοκρατίας, είναι πιστεύω φανερό πόσο τεράστιοι και απτοί είναι οι κίνδυνοι εκμαυλισμού της ίδιας της κοινωνίας. Αφού από αυτά τα κόμματα θα προέλθουν οι πρόεδροι, οι πρωθυπουργοί, οι κυβερνήσεις και οι άλλοι θεσμοί της εξουσίας.

Διεφθαρμένο κόμμα σημαίνει διεφθαρμένες κυβερνήσεις και διεφθαρμένες κοινωνίες. Γιατί η πολιτική δεν έχει μοναδικό ρόλο τη διακυβέρνηση αλλά και τη διαμόρφωση αξιών και ηθικών προτύπων.

Δέστε τη δική μας κοινωνία. Ποιες αξίες πήρε από τη διακυβέρνησή της;

  • Όταν ένα πραξικόπημα που κατέστρεψε τον τόπο πέρασε ατιμώρητο κι ανταμειφθήκαν από πάνω τα ηγετικά στελέχη του από την ίδια την κυβέρνηση.
  • Όταν ένα τεράστιο σκάνδαλο του χρηματιστηρίου που μέσα σ’ έναν μόλις χρόνο κατάκλεψε τις οικονομίες χιλιάδων νοικοκυριών αξίας πολλών δισεκατομμυρίων λιρών χωρίς να σπάσει μύτη.
  • Όταν το 2013 λεηλατήθηκαν οι καταθέσεις χιλιάδων καταθετών και διαλύθηκε μια τράπεζα, ενώ την ίδια στιγμή οι ημέτεροι έβγαλαν στο εξωτερικό, ανενόχλητοι, τα εκατομμύριά τους τη στιγμή που οι πολλοί έχαναν τα πάντα.
  • Όταν κόμματα, κατακλέβανε τα ταμεία προνοίας των εργαζομένων σε ΑΗΚ και αλλού και ενώ καταδικάστηκαν από δικαστήρια, οι φυσικοί αυτουργοί, το κόμμα τους αντάμειψε και τους ηρωοποίησε.
  • Όταν ενσυνείδητα και με σχέδια σε αγαστή συνεργασία μεταξύ τους διέλυαν τη μεγαλύτερη κοινωνική κατάκτηση αυτού του λαού, τον Συνεργατισμό και «νόμιμα» γίνονταν μεγαλομέτοχοι τράπεζας με τα λεφτά του συνεργατισμού, αφήνοντας ελεύθερο το πεδίο στις τράπεζες να οργιάζουν αυθαιρετώντας εις βάρος των πολιτών.

Προφανώς τα κόμματα στα οποία συνέβαιναν αυτά τα απαράδεκτα, όχι μόνο δεν τα καταδίκαζαν αλλά τα έχωναν κάτω από το χαλί. Και τα σπασμένα σ’ όλες αυτές τις περιπτώσεις τα πλήρωνε ο λαός. Να γιατί η διαφθορά στα κόμματα είναι εξαιρετικά επικίνδυνο φαινόμενο όχι μόνο για το ήθος των κομμάτων αλλά και για το ήθος της διακυβέρνησης και για το ήθος της ίδιας της κοινωνίας.  Έχουμε υποχρέωση, όσοι εμπλεκόμαστε στην πολιτική μέσα από τα κόμματα να διαφυλάξουμε ως κόρην οφθαλμού την πιστή τήρηση του καταστατικού και την προσήλωση σε αρχές και αξίες όπως η εντιμότητα, η ειλικρίνεια, η αφιλοκέρδεια, η διαφάνεια και το άγρυπνο μάτι για την επιτήρηση όσων διαχειρίζονται εξουσία. Μέσα σε πνεύμα πλήρους σεβασμού τόσο της Δημοκρατίας όσο και της νομιμότητας. Είναι χρέος μας να έχουμε υγιή κύτταρα της κοινωνίας μας, για να έχουμε και υγιή διακυβέρνηση και υγιή κοινωνία.

*Π. Υπουργός Δικαιοσύνης και Δημόσιας Τάξης