Η αύξηση του παγκόσμιου πληθυσμού και οι συνεχόμενες τάσεις για την ικανοποίηση νέων αναγκών οδηγούν στην υπερ-εκμετάλλευση των διαθέσιμων πόρων της Γης, χρησιμοποιώντας 175% των πόρων που μπορεί να παράγει σήμερα. Αυτό είναι αποτέλεσμα του υφιστάμενου γραμμικού οικονομικού μοντέλου «παραγωγή – κατανάλωση – απόρριψη», του οποίου οι ενέργειες που ακολουθούνται δεν μπορούν να υποστηριχτούν από το περιβάλλον αφού οι πόροι που διαθέτει είναι περιορισμένοι. Είναι πλέον αποδεδειγμένο ότι το γραμμικό οικονομικό μοντέλο συμβάλλει στην αύξηση των εκπομπών των αερίων του θερμοκηπίου με τεράστιες αρνητικές επιπτώσεις στα διάφορα οικοσυστήματα.
Για την αποφυγή των αρνητικών επιπτώσεων, η μετάβαση σε ένα κυκλικό οικονομικό μοντέλο αποτελεί προτεραιότητα για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αφού μέσα από τη σωστή εφαρμογή των αρχών του κυκλικού μοντέλου θα καταφέρει να μειώσει τον ρυθμό χρήσης φυσικών πόρων και θα συμβάλει ταυτόχρονα στη βιώσιμη ανάπτυξη της οικονομίας. Βασική αρχή του κυκλικού μοντέλου είναι η συστημική προσέγγιση προς τη λειτουργία και οργάνωση μίας οικονομίας, όπου επιδιώκεται η μείωση των αποβλήτων κάθε μορφής καθώς τα απόβλητα αντιμετωπίζονται ως “πηγή πρώτων υλών” και επομένως έχουν αξία.
Το 2020 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε το Σχέδιο Δράσης της Κυκλικής Οικονομίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα τη δημιουργία του Σχεδίου Δράσης για την Κυκλική Οικονομία της Κύπρου το οποίο δημοσιεύτηκε τον Ιούνιο του 2021. Στα πλαίσια του Σχεδίου Δράσης συμπεριλαμβάνεται και η «Προώθηση της κυκλικής οικονομίας στις ξενοδοχειακές εγκαταστάσεις», με φορέα υλοποίησης την Ομοσπονδία Εργοδοτών & Βιομηχάνων (ΟΕΒ), κάτω από το Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας της Κύπρου.
Ο ξενοδοχειακός τομέας είναι από τους σημαντικότερους τομείς οικονομικής δραστηριότητας στην ΕΕ, ιδίως στην Κύπρο, ο οποίος είναι υπεύθυνος για την παραγωγή μεγάλου αριθμού αποβλήτων και την υπερκατανάλωση πρώτων υλών περιλαμβανομένης και της ενέργειας. Συγκεκριμένα ο ξενοδοχειακός τομέας συμβάλει στις συνολικές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου του τουρισμού με ποσοστό 12.5%.
Η ΟΕΒ, αναγνωρίζοντας τη σημασία της μετάβασης του ξενοδοχειακού κλάδου στην κυκλική οικονομία, εκπόνησε μελέτη στα πλαίσια του ευρωπαϊκού προγράμματος Hotels4Climate (H4C) για να προσδιορίσει την υφιστάμενη κατάσταση και να εντοπίσει τις ανάγκες του κλάδου για μετάβαση. Τα αποτελέσματα της μελέτης παρουσίασαν ελλιπή κατανόηση που αφορά την εφαρμογή της κυκλικής οικονομίας. Επίσης, μέσα από τη μελέτη αναγνωρίστηκαν επτά αλυσίδες αξίας προϊόντων οι οποίες αντιπροσωπεύουν τους βασικούς τομείς προτεραιότητας για την πορεία των ξενοδοχείων προς ένα κυκλικό οικονομικό μοντέλο. Οι τομείς προτεραιότητας αφορούν τα πλαστικά και συσκευασίες, απόβλητα τροφίμων, λύματα, κατασκευές και ανακαίνιση, ηλεκτρικά και ηλεκτρονικά είδη, έπιπλα και υφάσματα.
Ιδιαίτερα ενθαρρυντικό είναι το γεγονός ότι αρκετά ξενοδοχεία εφαρμόζουν διάφορες καλές πρακτικές κυκλικής οικονομίας. Παράδειγμα αποτελεί η στροφή στην επαναχρησιμοποίηση συσκευασιών και ταυτοχρόνως η μείωση κατανάλωσης συσκευασιών μίας χρήση, μέσω της αντικατάστασης των πλαστικών μίας χρήσης ειδών προσωπικής υγιεινής προϊόντων στο δωμάτιο (μιας χρήσης σαμπουάν, μαλακτικό μαλλιών, κλπ.) με προϊόντα που μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν. Κάποιες καλές πρακτικές εντοπίζονται και στη διαχείριση των τροφίμων, όπως για παράδειγμα οι προμήθειες τροφίμων να προέρχονται από τοπικούς παραγωγούς και το περίσσεμα βρώσιμου φαγητού να δωρίζεται σε κοινωνικά παντοπωλεία, σε άπορες οικογένειες ή αλλού. Όλες οι δράσεις συμβάλλουν στην καλύτερη διαχείριση των πρώτων υλών, στην εξοικονόμηση χρημάτων και κατ’ επέκταση στη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.
Η προώθηση ενός κυκλικού οικονομικού μοντέλου συμβάλλει όχι μόνο στη βιώσιμη ανάπτυξη αλλά και στην αύξηση ωφελημάτων που μπορούν να έχουν οι επιχειρήσεις που το εφαρμόζουν. Σε μία περίοδο που οι επιχειρήσεις ανακάμπτουν μετά από το COVID-19, η επανεκκίνηση του τουρισμού και συγκεκριμένα του ξενοδοχειακού τομέα πρέπει να γίνει βιώσιμα και βασισμένη σε ένα κυκλικό μοντέλο λειτουργίας, έτσι ώστε ο ξενοδοχειακός τομέας να είναι υγιής, ανταγωνιστικός και ανθεκτικός στις οποιεσδήποτε δυσκολίες έχει να αντιμετωπίσει.
* Λειτουργός Τμήματος Ενέργειας & περιβάλλοντος, Ομοσπονδία Εργοδοτών & Βιομηχάνων (ΟΕΒ)
