Μερικές σκέψεις μ’ αφορμή την ταινία «Don’t look up»
Δεν είμαι κριτικός κινηματογράφου κι ούτε φιλοδοξώ να λειτουργήσω ως τέτοιος. Ωστόσο, η ταινία του Άνταμ Μακ Κέϊ «Don’t look up» μ’ έβαλε σε μεγάλο πειρασμό να εμπλακώ στην όλη συζήτηση γύρω από αυτή. Το ενδιαφέρον μου κέντρισε ο δεσπόζων ρόλος που διαδραματίζουν στην όλη υπόθεση τα χειραγωγούμενα και ταυτόχρονα χειραγωγούντα ΜΜΕ. Πιστεύω πως το κυρίαρχο θεματικό μοτίβο της ταινίας είναι ο έλεγχος και η διάχυση της πληροφόρησης προς την κοινή γνώμη. Η υπόθεση που αφορά την ανακάλυψη δύο επιστημόνων αστρολόγων ότι σε έξι μήνες ένας κομήτης τεραστίων διαστάσεων θα συγκρουστεί με τον πλανήτη Γη και θα τον καταστρέψει ολοσχερώς, είναι μόνο το εξωτερικό περίβλημα των γεγονότων που διαδραματίζονται στην ταινία – πολιτική σάτιρα του Μακ Κέϊ.
Πιστεύω ότι ο σκηνοθέτης, με έξυπνο και ευρηματικό τρόπο, κατάφερε να αναδείξει αλλά και να χλευάσει τον επιδερμικό και εντυπωσιοθηρικό χαρακτήρα των ΜΜΕ. Κατάφερε ακόμη να καταδείξει την ελαφρότητα και την επιτήδευση του life style των κατ’ επίφαση ενημερωτικών, τηλεοπτικών εκπομπών. Την ίδια ώρα, μέσα από την ταινία αναδεικνύεται πόσο χειραγωγούμενα είναι τα ΜΜΕ σε πολιτικό, αλλά κυρίως σε οικονομικό επίπεδο. Η Πρόεδρος των ΗΠΑ Ορλιάν – την οποία υποδύεται έξοχα η Μέριλ Στριπ – ως ένα υβριδικό κακέκτυπο του Ντόναλντ Τραμπ, λειτουργεί ως εκφραστής της πολιτικής ποδηγέτησης των ΜΜΕ. Ο Πίτερ Ισέργουελ, μεγιστάνας της τεχνολογίας, μέγας χορηγός και μέγας κερδοσκόπος, λειτουργεί ως εκφραστής της οικονομικής εξάρτησης των ΜΜΕ. Τα κυρίαρχα, συστημικά ΜΜΕ, ξεγυμνώνονται εντελώς ως απόλυτα υποχείρια της πολιτικοοικονομικής ελίτ. Το όλο πλέγμα φωτίζεται πανοραμικά στο πρόσωπο της δημοσιογράφου – τηλεπαρουσιάστριας Μπρι που υποδύεται απολαυστικά, επιδεικνύοντας απίστευτο κυνισμό και θρασύτητα, η Κέϊτ Μπάσλετ.
Στον αντίποδα, οι θετικοί ήρωες του έργου, ο καθηγητής αστρολογίας Ραντάλ που υποδύεται ο Λεονάρντο ντι Κάπριο και η διδακτορική φοιτήτρια αστρολογίας Κέϊτ που υποδύεται η Τζένιφερ Λόρενς, αφού τα βρίσκουν μπαστούνια με τα κυρίαρχα-συστημικά ΜΜΕ, καταφεύγουν σε λιγότερο συστημικές επιλογές, στα ΜΚΔ και μικρότερα ΜΜΕ και σε άλλους εναλλακτικούς τρόπους διάχυσης της πληροφόρησης.
Ο τρόπος με τον οποίο τυγχάνουν διαχείρισης η πληροφόρηση και η ανάγκη για πληροφόρηση στην ταινία του Μακ Κέϊ παραπέμπει στο εμβληματικό μυθιστόρημα του Τζόρτς Όργουελ «1984». Διότι και η παρεμπόδιση της πληροφόρησης και η παραπληροφόρηση αλλά και η υπερπληροφόρηση, συνιστούν ολοκληρωτισμό και ανελευθερία, με στόχο την παρασιώπηση της αλήθειας.
Η ταινία «Don’t look up» αποτελεί μια παρωδία της πραγματικότητας στη σύγχρονη εποχή, την εποχή μας, που διακρίνεται για τη φαιδρότητα, την επιδερμικότητα και την παραδοξότητά της. Το έργο όμως δεν είναι ούτε κωμωδία, ούτε θρίλερ, ούτε καν επιστημονική φαντασία, είναι μια καυστικότατη πολιτική σάτιρα. Οι παραλληλισμοί που μπορούν να γίνουν με βάση το σενάριο είναι πολλοί και σε σχέση με την πανδημία, αλλά και σε σχέση με τη διαφθορά, την πολιτική και τους πολιτικούς, τα ΜΜΕ και τους δημοσιογράφους. Κι όλα αυτά τόσο σε παγκόσμιο όσο και σε εγχώριο επίπεδο. Κι όσο πιο γνώριμα μας φαίνονται τα όσα είδαμε στην ταινία, τόσο πιο ανήσυχοι θα πρέπει να γίνουμε. Ας προβληματιστούμε λοιπόν για τα παγκόσμια, αλλά και για τα καθ’ ημάς…
*Πρόεδρος της Ένωσης Συντακτών Κύπρου
