Η, από πολλού αναμενόμενη, κατάσταση χάους στο Αφγανιστάν αναδεικνύει και επιβεβαιώνει ότι η Κυπριακή Δημοκρατία είναι ο «γεωπολιτικός άρχων της Ανατολικής Μεσογείου» και μαζί με την Ελλάδα και το Ισραήλ αποτελούν τον κύριο πυλώνα σταθερότητας στην πλέον ευαίσθητη περιοχή του πλανήτη.
Ούτε το Ισραήλ ούτε η Ελλάδα αλλά ούτε και η Αίγυπτος θα μπορούσαν να συνδέουν και να προασπίζονται τη Δύση αλλά και τις χώρες τους, από την κοχλάζουσα Ανατολή, αν δεν υπήρχε το αξιόπιστο μεσόβαθρο της Ευρωπαϊκής Κυπριακής Δημοκρατίας. Στη διαπίστωση αυτή, που τείνει να εξελιχθεί σε Στρατηγικό Δόγμα, στηρίζεται και η σύναψη των «Τριμερών Συνεργασιών» μας, με την «Υψηλή Προστασία» των ΗΠΑ και της Ευρώπης, ως «στρατηγικών εταίρων» ή αναπόσπαστων μελών της «Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας» (ΚΕΠΠΑ) της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ένεκα αυτών των δεδομένων, η άλωση της Κυπριακής Δημοκρατίας αποτελεί τον ύψιστο εθνικό στόχο της σύγχρονης Τουρκίας, από της ιδρύσεώς της ώς σήμερα. Η αντιμετώπιση αυτής της απειλής αποτελεί και την πεμπτουσία του κυπριακού ζητήματος.
Σ’ αυτό το πλαίσιο και υπ’ αυτές τις παραδοχές, πρέπει να αναλυθεί το «ωστικό κύμα» της έκρηξης στο Αφγανιστάν.
> Η στάση των Αμερικανών
Από τον Φεβρουάριο του 2020 η Αμερική είχε υπογράψει ειρηνευτική συμφωνία με τους Ταλιμπάν που τελικά δεν προωθήθηκε στην πράξη. Ο λαός του Αφγανιστάν αποδείχθηκε ανώριμος να στηρίξει μία, κάποιου είδους, σύγχρονη Δημοκρατία, αλλά και ατίθασος, που δεν υποτάσσεται σε αλλοεθνείς και αλλόθρησκους εισβολείς, οποιωνδήποτε καλόπιστων προθέσεων. Πέραν αυτών αποδείχθηκε πως οι ένοπλες δυνάμεις που η Αμερική συγκρότησε και εκπαίδευσε πολεμούσαν για την προάσπιση της νόμιμης Κυβέρνησης του νόμιμου κράτους, εναντίον των «στασιαστών». Όταν, όμως, αυτή η νόμιμη Κυβέρνηση, μετά την απόφαση αποχώρησης, αυτοδιαλύθηκε και το ‘βαλε στα πόδια, ο αφγανικός στρατός βρέθηκε ακέφαλος και προ του εφιάλτη ενός γενικού εμφυλίου.
Η Αμερική κατέληξε στην απόφαση αποχώρησης, με πλήρη επίγνωση των συνεπειών εις βάρος της αξιοπιστίας της.
Προσωπική μου άποψη είναι ότι η Αμερική προσμέτρησε ότι η κάλυψη του «κενού ισχύος» που δημιούργησε θα φέρει αντιμέτωπους πρωτίστως τη Ρωσία, την Κίνα, το Ιράν, την Τουρκία, το Πακιστάν, για σφαίρα ελέγχου και επιρροής εντός του ίδιου του νέου καθεστώτος στο Αφγανιστάν.
Η ίδια η Αμερική θεωρώ ότι προσμέτρησε επίσης σφαιρικά και τις αρνητικές συνέπειες της απόφασής της έναντι του Ισραήλ, της Ελλάδας, της Ευρωπαϊκής Ένωσης, του ΝΑΤΟ, των φιλικών αραβικών χωρών και της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Την εκτίμησή μου αυτή στηρίζω και στο γεγονός της «ήπιας κατσάδας» του Μπάιντεν προς τον αυθάδη Ερντογάν για τους S-400, όταν ο Τούρκος προσφέρθηκε να επωμισθεί τη λειτουργία και ασφάλεια του αεροδρομίου της Καμπούλ, για να διευκολύνει την εκκένωση των Αμερικανών.
Το τραύμα στην αξιοπιστία της υπερδύναμης, το δεύτερο μετά την εγκατάλειψη των γενναίων Κούρδων της Συρίας, αποτυπώνεται και στην κάθετη πτώση της δημοφιλίας του Μπάιντεν μεταξύ των Αμερικανών.
Το δραστήριο ελληνικό λόμπι στην Αμερική και ο υπέρμαχος των ελληνικών δικαίων γερουσιαστής Μενέντεζ αποτελούν σταθερούς μοχλούς προώθησης των δικαίων Ελλάδας – Κύπρου.
>> Ο άξονας Ρωσίας-Ιράν-Τουρκίας
Ο άξονας αυτός, που γεννήθηκε και λειτούργησε κατά και κυρίως μετά τον όλεθρο της Συρίας, επανέρχεται με συγκεχυμένους εθνικούς στόχους.
Η Τουρκία, ως προστάτιδα των ομόθρησκων Ταλιμπάν, είναι πρόθυμη να φιλοξενήσει και να εργαλειοποιήσει πρόσφυγες αδελφούς προς τον παράδεισο της Ευρώπης. Εκτός από τα ευρωπαϊκά κέρδη, ελπίζει να εδραιωθεί και ως μεγάλη διεθνής δύναμη, με ουσιαστική παρουσία από τα Ευρωπαϊκά Βαλκάνια, την Αφρική, την Ανατολική Μεσόγειο, την Ευρασία και την Κίνα (ο Αφγανιστάν έχει κάποιο σύνορο και με την Κίνα!).
Το Ιράν, αν και είναι η κοιτίδα του Σιιτικού Ισλάμ, αποτελεί φιλόξενο καταφύγιο Αφγανών προσφύγων. Επιχαίρει, βέβαια, για την εκκένωση των Αμερικανών, οι οποίοι έχουν καταγγείλει και αποχωρήσει από τη Συμφωνία του Ιράν με την Ευρώπη και τη Ρωσία, για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Ελπίζουν ότι θα βρουν τρόπο να εισπράξουν ευρωπαϊκά κονδύλια για τους πρόσφυγες.
Το Ιράν θα κληθεί να αποφασίσει εάν θα ελέγχει τη διοχέτευση των προσφύγων στα σύνορά του με την Τουρκία και εκείθεν προς την Ευρώπη μέσω Ελλάδας-Κύπρου ή θα τους κρατά στο έδαφός του. Επιπλέον, θα επωμισθούν, πιστεύω, μεγάλες ευθύνες για να μην κατηγορηθούν για συνεργασία με τους Ταλιμπάν εναντίον του Ισραήλ ή άλλων δυτικών συμφερόντων.
Σημαντικό για την Κύπρο είναι το γεγονός ότι οι σχέσεις μας με το Ιράν είναι παραγωγικές και φιλικές.
Από την άποψη αυτή, το Ισραήλ θα αναθεωρήσει κάποια σχέδιά του, που ίσως να περιλαμβάνουν γεωστρατηγικά και την εν γένει επικράτεια της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Το «τρίγωνο Τουρκία-Ταλιμπάν-Ιράν» σίγουρα θα ανησυχεί τη Ρωσία, η οποία ποτέ δεν θα ήθελε να αιφνιδιασθεί από κάποια ανόητη, συλλογική ή μεμονωμένη πρωτοβουλία τους. Παράλληλα, θα διεισδύει σε όλα τα κενά και θα αυξάνει τον βαθμό επιρροής της και σε σχέση με την Κίνα, όπου, ως γνωστόν, πριν λίγα χρόνια η Κίνα είχε καταστείλει την εξέγερση της μουσουλμανικής της μειονότητας (Χουέι).
Την Κίνα απασχολεί ειδικότερα ο έλεγχος των διεθνών συγκοινωνιών, χερσαίων και εναέριων, που επηρεάζονται από το Αφγανιστάν.
Η Ρωσία, πέραν των πολλών άλλων παραγόντων, ανησυχεί και για τυχόν νέα ενθάρρυνση των μουσουλμάνων αποσχιστών στη ρωσική επαρχία της Τσετσενίας.
Μας ενδιαφέρει ιδιαίτερα το ερώτημα εάν τα ρωσικά και τα τουρκικά συμφέροντα στο Αφγανιστάν θα επηρεάσουν τις ευρύτερες σχέσεις Τουρκίας – Ρωσίας. Προσωπικά πιστεύω ότι η Ρωσία δυσφορεί έντονα για την εμπλοκή της Τουρκίας στο Αφγανιστάν. Οφείλουμε να το αξιοποιήσουμε.
Αμεση ανάληψη δράσης της FRONTEX
Η Ευρώπη έχει τη δύναμη να θέσει τα πλαίσια και τους όρους της για όσα αφορούν στα κύματα προσφύγων από Αφγανιστάν. Διότι ο Ερντογάν, εκτός από χρήμα, θα απαιτήσει επιτακτικά να του δώσουν και την αναβάθμιση της τελωνειακής ένωσης, την κατάργηση της «βίζας» και να ξεχάσουν κάθε σκέψη κυρώσεων για το Βαρώσι, το Αιγαίο, την ΑΟΖ κ.λπ.
Η πρόγνωση των ελιγμών της Άγκυρας για να αξιοποιήσει εις βάρος μας τους πρόσφυγες επιβάλλει την άμεση ανάληψη δράσης της FRONTEX, για τον έλεγχο των παράλιων τουρκικών χώρων προώθησης των προσφυγικών ροών.
Την ίδια ώρα πρέπει να συμπληρωθούν τα απαιτούμενα μέτρα και τα αναγκαία έργα για να κλείσουμε τις διόδους διοχέτευσης των προσφύγων από τα κατεχόμενα στα ελεύθερα εδάφη μας.
Οι Θεσμοί της Ευρώπης έχουν, επιτέλους, την ευθύνη μιας έγκαιρης και αποτελεσματικής αποτροπής.
Έζησα στο επίκεντρό της τη «μάχη του Έβρου» και την απάνθρωπη χρησιμοποίηση των προσφύγων ως όπλο επιθέσεως, κατά της Ελλάδας. Αποκαλύφθηκε εκεί το μεγαλείο όχι μόνο της αδάμαστης θέλησης της ελληνικής ηγεσίας και του απλού λαού αλλά και της αποτελεσματικότητας των έργων. Η Τουρκία εξευτελίσθη διεθνώς.
Η κρίση στο Αφγανιστάν θα μπορούσε ήταν προβλέψιμη και να έχει αναίμακτη εξέλιξη. Αφέθηκε όμως η κατάσταση στην τύχη της.
Όλα αυτά την ώρα που ο Γκουτέρες προσπαθεί να εξισώσει την Κυπριακή Δημοκρατία με το ψευδοκράτος, ασεβώντας στις αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας. Όταν αποκτήσουμε επίγνωση της αξίας και την δυνατοτήτων μας θα μπορούμε να αντιμετωπίζουμε την κάθε απειλή.
* Διδάκτορα Γεωπολιτικής- Μεσανατολικών Σπουδών.
