Από τον πιο πάνω τίτλο του άρθρου ως αφορμή θέτω το ερώτημα. Από πού προκύπτουν το κακό και το καλό και πως ο άνθρωπος μέσω της κατανόησής του μπορεί να έχει μια προσέγγιση ηθικής με τον συνάνθρωπο του;

Λοιπόν καλό σημαίνει το να κάνεις πράγματα που είναι ωφέλιμα, εποικοδομητικά που καλυτερεύουν τα πράγματα και κάνουν τους ανθρώπους πιο ευτυχισμένους. Κακό σημαίνει να κάνει κανείς πράγματα που είναι επιβλαβή ή και προκαλούν μεγάλο πόνο, άγχος, αναστάτωση και δυστυχία.

Ο άνθρωπος είναι βασικά καλός. Προσπαθεί να κάνει πράγματα που θα βοηθήσουν τους άλλους και θα βελτιώσουν τα πράγματα. Δεν θέλει να βλάπτει τον εαυτό του ή τους άλλους.

Αλλά τι εννοούμε όταν λέμε ότι είναι καλό ή κακό. Σωστό ή λάθος. Η απάντηση έχει να κάνει με την επιβίωση. Επιβίωση σημαίνει να μπορείς να παραμένεις ζωντανός ή να συνεχίζεις να ζεις ή να υπάρχεις. Επιπλέον σημαίνει να ζεις όσο περισσότερο μπορείς και όσο καλύτερα μπορείς.

Οποιαδήποτε ενέργεια βοηθά την επιβίωση θεωρείται καλή; Κατά τον Αμερικανό κοινωνιολόγο Robert Κ Merton, ο άνθρωπος έμαθε μέσα από την εξέλιξή του να δουλεύει με ένα cause benefit ratio. Δεν παραμένει όμως οι καλύτερες ενέργειες του να είναι εκείνες που συνεισφέρουν όχι μόνο στο ίδιο άτομο του αλλά και στην οικογένειά του και στην ανθρωπότητα γενικά. Επιπλέον για να είναι καλή μια ενέργεια χρειάζεται η βελτίωση που επιφέρει να είναι μεγαλύτερη από την καταστροφή που προκαλεί. Για παράδειγμα μια νέα θεραπεία για μια ασθένεια μπορεί να είναι αποδεκτή αν σώσει εκατό ζωές αλλά αφαιρεί μόνο μία.

Τώρα η ανέντιμη συμπεριφορά είναι συνήθως μη επιβιωτική. Όταν λες ότι θα κάνεις κάτι και το κάνεις, τότε είσαι άξιος εμπιστοσύνης και αυτό είναι επιβίωση. Από την άλλη για τους αδύναμους, δειλούς και για τους παράλογους η ανεντιμότητα, η πρόκληση κακού σε άλλους και το γκρέμισμα ελπίδων τους φαίνεται να είναι μοναδικός τρόπος ζωής.

Συνήθως οι άνθρωποι κάνουν καταστροφικά και όχι έντιμα πράγματα εξαιτίας του φόβου γιατί φοβούνται τις συνέπειες που θα υποστούν αν πουνε την αλήθεια.

Ίσως φαίνεται απόλυτα φυσιολογικό και πολύ σωστό σε μερικούς ανθρώπους ότι ζουν σε μια κοινωνία γεμάτη ναρκωτικά, πόλεμο και παραφροσύνη. Αυτό δεν είναι ούτε φυσιολογικό ούτε αναγκαίο. Είναι λοιπόν δυνατό όλοι οι άνθρωποι να ζουν μια ευτυχισμένη και επιτυχημένη Ναι αυτό όμως απαραίτητα ξεκινά με την πραγματική κατανόηση του τι κάνει να θεωρείται ως καλό ή κακό ή ως σωστό ή λάθος.

Η εσωτερική σύγκρουση που νοιώθει ο άνθρωπος για την επίδραση του καλού ή του κακού έχει δύναμη και πάθος. Πολλοί άνθρωποι αγνοούν ή δεν δίνουν σημασία στην ενδιάμεση περιοχή την γκρίζα ζώνη. Η γκρίζα ζώνη θα ήταν μια κάποια λύση ή κάποιος συμβιβασμός διότι δεν υπάρχει απόλυτα καλό όπως δεν υπάρχει απόλυτο κακό. Πως θα μπορούν να υπάρχουν δύο απόλυτα ταυτόχροναμ Πως θα μπορούσε ό άνθρωπος να κυβερνάται από δύο αντίθετες δυνάμεις με την ίδια έννοια. Έτσι με αυτό το κριτήριο ο Θεός είναι τόσο δυνατός όσο ο διάβολος. Εδώ, όμως εμφανίζονται τα διαρκή ερωτήματα μας. Η ζωή είναι καλή ή κακή; Ο νους είναι αρνητικός ή θετικός; το χρώμα είναι κακό ή καλό; Η ευσπλαχνία εξυπηρετεί η δεν εξυπηρετεί; Η απάντηση εδώ είναι ότι όλα εξαρτώνται διότι είναι ο άνθρωπος που δίνει τέτοιες αξιολογήσεις, σύμφωνα με το πώς τα τοποθετούμε στο ένα ή άλλο άκρο της κλίμακας μας που πηγαίνει από το κακό στο καλό ή καλύτερα από το πνεύμα στην ύλη. Εδώ ο Spinoza αρνείται κάθε οντολογική υπόσταση στις εν’ λόγω έννοιες και τις θεωρεί τρόπους σκέψεις και ακριβέστερα κατ’ επίνοια όντα, σχετικές έννοιες που δημιουργούνται από τους ίδιους ανθρώπους με σκοπό να καθορίσουν τις ανθρώπινες σχέσεις τους ανάλογα με τους κατά καιρούς ρόλους που παίζουν στην κοινωνία.

Κλείνοντας θα έλεγα ότι η εξήγηση του καλού και του κακού έχει να κάνει περισσότερο με την μελέτη της δομής της συναισθηματικής ζωής όπου εξηγούνται και οι κρίσεις των ανθρώπων για τα πράγματα που τον απασχολούν αφού είναι φανερό ότι συνδέονται άρρητα με την γνώση και το συναίσθημα. Θα κατανοήσουμε την επιθυμία ειδικότερα αναλύοντας την φύση και την λειτουργία της τον τρόπο με τον οποίο προσανατολίζεται στα αντικείμενα της τα οποία ορίζει ως καλά ή κακά και την σχέση τους με την γνώση.

Κοινωνιολογία – Βιολογία – Διοίκηση (MBA)