Όταν τα πολυβόλα άρχισαν να κροταλίζουν και οι δρόμοι της Λευκωσίας γέμιζαν με άρματα τα οποία κινούνταν προς το Προεδρικό, την Αρχιεπισκοπή και το ΡΙΚ, το ημερολόγιο έδειχνε 15 Ιουλίου 1974. Μας είπανε οι άφρονες ότι θα έκαναν την ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα. Αυτό μας είπαν. Αυτό όμως που πέτυχαν είναι εντελώς διαφορετικό. Σήμερα, βρισκόμαστε μόλις μια ανάσα από τη διχοτόμηση. Και πολύ φοβάμαι πως αυτό δεν θα είναι το τέλος της συμφοράς για την Κύπρο. Σε κάποιους είναι αρκετά γνωστά, σε κάποιους λιγότερο γνωστά και σε κάποιους καθόλου γνωστά τα όσα συνέβησαν εκείνο τον καιρό αλλά και στη συνέχεια. Όλοι όσοι δε στη συνέχεια πραγματικά αντελήφθησαν τα λάθη του παρελθόντος και άρχισαν τη συνεργασία με τους προοδευτικούς Τ/κ, έγιναν και συνεχίζουν να είναι στόχος ακόμα και των λεγόμενων «προοδευτικών» δυνάμεων.

Λόγω χώρου, δε θέλω να μπω σε λεπτομέρειες για τα πιο πάνω. Θα ήθελα εδώ να παραθέσω ένα απόσπασμα από την ομιλία που ετοίμασε για την παρουσίαση του βιβλίου «Παραδοσιακά Επαγγέλματα και Ομορφιές της Κύπρου» ο δημοσιογράφος Νίκος Τόκας ο οποίος στο παρελθόν μοιράστηκε μαζί μου κάποιες ανησυχίες μου. 

Γράφει λοιπόν ο Νίκος Τόκας: «Ο Πανίκος Νεοκλέους, ήταν και παραμένει ο άνθρωπος της προσφοράς. Της ανιδιοτελούς προσφοράς προς την πατρίδα και τον συνάνθρωπο. Μαζί του βίωσα και καλές και δύσκολες για τον ίδιο στιγμές. Σε ταραχώδεις περιόδους όπου μπήκε μπροστάρης στον αγώνα για την ειρηνική συνύπαρξη Ε/κ και Τ/κ, προτάσσοντας τον Πολιτισμό ως κοινή ασπίδα σε όσα και όσους, με διχαστικό και εμπρηστικό λόγο, όρθωναν τείχη απροσπέλαστα μεταξύ των δυο κοινοτήτων. Παρά τις λεκτικές επιθέσεις που δέχθηκε, παρά τον συνεχή πόλεμο που καθημερινά δεχόταν, ωστόσο αυτός, απτόητος περνούσε (πριν 32 χρόνια) την πράσινη γραμμή, συζητώντας ώρες ατέλειωτες με Τ/κ καλλιτέχνες και άλλους, τις κοινές ανησυχίες και επεξεργαζόταν πάντα τρόπους μέσα από διάφορες εκδηλώσεις που διοργάνωνε, να κρατήσει την ελπίδα για μια κοινή πατρίδα ζωντανή. Θυμάμαι χαρακτηριστικά μια επίσκεψη του στην εφημερίδα “Φιλελεύθερος” όπου εργαζόμουν, που σκοπό είχε να με ενημερώσει για κάποιες επαφές του στα κατεχόμενα. Στη συγκεκριμένη, μάλιστα, επίσκεψη με παρακάλεσε αν μπορούσα, μέσα από τις εμπειρίες και τα βιώματά του, να γράψουμε ένα μικρό ρεπορτάζ για το πώς βιώνουν οι Τ/κ την κατοχή, μεταφέροντας στην ουσία τα συναισθήματα τους έναντι του κατοχικού καθεστώτος.

Αν και πολύ νέος εγώ τότε στη δημοσιογραφία, τον κοίταξα παράξενα. Και με περισσή αφέλεια, του υπέβαλα ότι αν γράψουμε αυτά που θέλει, την επόμενη μέρα ίσως κάποιοι θα ζητούσαν την κεφαλή του επί πίνακι και του ζήτησα να ξανασκεφτούμε το θέμα. Θυμάμαι λες και ήταν χθες και την απάντηση του στις όποιες αντιρρήσεις μου: “Φίλε Νίκο”, μου είπε, “όσο σιωπούμε, η κατοχή εδραιώνεται, οι Τ/κ με τους οποίους από κοινού θα πρέπει δώσουμε τον αγώνα δεν έχουν από πού να πιαστούν…”.

Τελικά το ρεπορτάζ έγινε, κάνοντας, μάλιστα, αίσθηση γιατί ήταν από τις λίγες φορές που έβγαινε προς τα έξω από ε/κ εφημερίδα η κραυγή αγανάκτησης για όσα βίωναν οι Τ/κ. Φυσικά την επομένη ο Πανίκος Νεοκλέους έγινε και πάλι το κόκκινο πανί για κάποιους στη δική μας πλευρά, ο ίδιος όμως συνέχισε και συνεχίζει…».

* Συγγραφέας-ερευνητής