Το ελεύθερον εμπόριον είναι απαραίτητο για τις ομαλές σχέσεις μεταξύ των Κρατών. Βέβαια, αυτό είναι ολόκληρο σύστημα, που ορισμένες κοσμοθεωρίες δεν το ασπάζονται. Δεν θα μπούμε σ’ αυτό το θέμα, όμως. Θα αναφερθούμε εδώ στα θεσμικά όργανα του διεθνούς εμπορίου που βοηθούν και ρυθμίζουν ή προσπαθούν να ρυθμίσουν τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών.
Τα όργανα αυτά βρίσκονται στη Γενεύη της Ελβετίας. Το πρώτο διεθνές όργανο ρυθμίζον το διεθνές εμπόριο ήταν το GATT (General Agreement on Tariffs and Trade), που ιδρύθηκε το 1948 με έδρα τη Γενεύη. Από την αρχή το GATT αντιμετώπιζε τις δυσκολίες του που τις κληροδότησε στο διάδοχό του, τον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου (WTO στα Αγγλικά, OMC στα Γαλλικά), που έχει πάλιν έδρα τη Γενεύη.
Αποτελείται σήμερα από 164 κράτη-μέλη. Σε συνέλευση στη Γενεύη, οι 164 χώρες εξέλεξαν τη Νιγηριανή Ngozi Okonjo-Iweala ως Γενική Διευθύντρια του ΠΟΕ, την πρώτη γυναίκα επί κεφαλής του σημαντικού αυτού οργανισμού για την παγκόσμιο οικονομία. Η Νιγηριανή δεν είναι τυχαία προσωπικότητα: Διετέλεσε υπουργός εξωτερικών της χώρας της και μια γνωστή προσωπικότητα διεθνώς. Το εγκώμιό της αμέσως έπλεξαν η Christine Lagarde της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και η Ursula von der Layen της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Η κα Okonjo-Iweala αναλαμβάνει σε μια εποχή δύσκολη για τον οργανισμό. Ο τελευταίος γενικός διευθυντής, ο Βραζιλιάνος Roberto Ajevedo, παραιτήθηκε τον Αύγουστο του 2020.
Τα προβλήματα για τον οργανισμό αύξησε ο πρώην Πρόεδρος των ΗΠΑ, Donald Trump. Από το 2017, οι ΗΠΑ πολέμησαν το εφετείον του ΠΟΕ με αποτέλεσμα να το εξαφανίσουν σταδιακά. Ο λόγος ήταν ότι το όργανον αυτό του ΠΟΕ κάποτε έβγαζε αποφάσεις που δεν ήταν υπέρ των ΗΠΑ (βλ. Philippe Rodrik, «Une Nigeriane sera la premiere femme à la tête de l’ OMC», La Tribune de Genève).
Η Νιγηριανή θα έχει ενώπιόν της ένα κολοσσιαίο έργο να επιτελέσει Από την άλλη μεριά, υπάρχει ένα γεγονός που θα την διευκολύνει: Ο νέος Πρόεδρος των ΗΠΑ, Jo Biden, φαίνεται να υποστηρίζει το έργο του ΠΟΕ.
* Δικηγόρος, Διδάκτωρ Πολιτικών Επιστημών & Διεθνών Σχέσεων (Η.Ε.Ι., Γενεύης Ελβετίας). Πρώην Μέλος της Γραμματείας του ΟΗΕ στο Τμήμα Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.
