Η σύγκρουση του Γενικού Εισαγγελέα με τον Γενικό Ελεγκτή κυριάρχησε τις τελευταίες ημέρες προκαλώντας σειρά από εύλογες απορίες. Τώρα, παρόλο που φαίνεται να έχει κοπάσει, θα προσπαθήσω να σκιαγραφήσω νομικά το πρόβλημα για σκοπούς δημόσιας συζήτησης. Υπάρχει ανάγκη διερεύνησης, τουλάχιστον, των 18 Διαβατηρίων που δόθηκαν στον επιτυχόντα προσφοροδότη για τα καζίνο, όπου φαίνεται ότι με απόφαση του Υπουργικού στις 25 Ιουλίου 2019 πολιτικογραφήθηκαν ομαδικά χωρίς ενδεχόμενα να πληρούνται όλα τα κριτήρια που ίσχυαν. Γιατί αυτή η μεταχείριση στον επιτυχόντα προσφοροδότη; Φαίνεται τελικά ότι το πρόβλημα δεν ήταν της τάξης των 18 Χ €2.5εκ = €45εκ αλλά μόνο €9 διότι φαίνεται ότι δεν αγόρασαν σπίτι του μισού εκατομμυρίου ο καθένας (18 Χ €0.5εκ). Μήπως αυτή η συμπεριφορά συνιστά κρατική ενίσχυση, την οποία θα πρέπει επίσης να εξετάσει ο Έφορος Ελέγχου Κρατικών Ενισχύσεων και ενδεχόμενα η Διεύθυνση Ανταγωνισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής;
Όμως ας επανέλθουμε στο ζήτημα. Από την μια ζητά ό Γενικός Ελεγκτής να το ελέγξει και από την άλλη ο Γενικός Εισαγγελέας αναφέρει ότι έχει διοριστεί (στις 7 Σεπτεμβρίου 2020) Ερευνητική Επιτροπή για όλα τα διαβατήρια. Η Ερευνητική αποτελείται από 4 άτομα εκ των οποίων το ένα είναι ο Βοηθός Γενικού Ελεγκτή και αν και πρόσφατα παραιτήθηκε ένα, έχει αυτό αντικατασταθεί από την κυρία Καλογήρου, η οποία ήταν ήδη επικεφαλής μιας άλλης επιτροπής που είχε ήδη διερευνήσει κάποια διαβατήρια και έδωσε συστάσεις.
Η Ερευνητική έχει διοριστεί από τον Γενικό Εισαγγελέα για το θέμα των διαβατηρίων στο οποίο εμπλέκεται και το Υπουργικό Συμβούλιο που τα ενέκρινε. Φαίνεται ότι είναι γι’ αυτό τον λόγο που αντί του Υπουργικού, έκανε τον διορισμό ο Γενικός Εισαγγελέας. Βέβαια είναι άξιον απορίας γιατί το Υπουργικό να εξαιρέθηκε από τον διορισμό, ενώ το πρώην μέλος του και νυν Γενικός Εισαγγελέας να μην εξαιρέθηκε; Μήπως πάσχει ο διορισμός; Επίσης μήπως το γεγονός της συμμετοχής του Βοηθού Γενικού Ελεγκτή ικανοποιεί την ανάγκη ελέγχου από τον ίδιο τον Γενικό Ελεγκτή;
Τέλος, πως εξηγείται (στα πλαίσια της διαφάνειας και όχι μόνο) η απαγόρευση της Ερευνητικής (στους όρους εντολής της) να δημοσιοποιήσει το πόρισμα της;
Στο κάτω-κάτω γιατί να μην αφεθεί η Αστυνομία να κάνει ποινικές έρευνες για τις ύποπτες περιπτώσεις όπως έχει ήδη, επιτέλους, αρχίσει με τα εντάλματα έρευνας στους πρωταγωνιστές του Al Jazeera;
Οι αρμοδιότητες τόσον του Γενικού Εισαγγελέα όσον και του Γενικού Ελεγκτή καθορίζονται από το Σύνταγμα στα Άρθρα 113 και 116, αντίστοιχα. Ο Γενικός Εισαγγελέας είναι ο νομικός σύμβουλος της Δημοκρατίας και της Εκτελεστικής Εξουσίας. Ο Γενικός Ελεγκτής έχει αρμοδιότητα να ελέγχει κάθε πληρωμή ή είσπραξη του κράτους και σ’ αυτά τα πλαίσια εξασκεί διαχειριστικό έλεγχο.
Φαίνεται ότι ο Γενικός Ελεγκτής έχει την αρμοδιότητα, τουλάχιστον, να διερευνήσει τα 18 διαβατήρια. Αν όμως υπάρχει αμφιβολία θα μπορούσε (αφού προσλάβει ιδιώτη δικηγόρο) να προσφύγει (εντός 30 ημερών) είτε εναντίον του Υπουργού Εσωτερικών είτε του ιδίου του Γενικού Εισαγγελέα, στο Ανώτατο Δικαστήριο για να αποφασίσει αν έχει ή όχι αυτή την αρμοδιότητα για έλεγχο σύμφωνα με το Άρθρο 139 του Συντάγματος. Αλλά και αν ακόμη το κάνει (και αφού ταχέως δικαιωθεί) πρακτικά πως θα εφαρμόσει αυτή του την εξουσία;
Ο περί της Καταθέσεως Στοιχείων και Πληροφοριών στον Γενικό Ελεγκτή της Δημοκρατίας Νόμος του 2007 όπως έχει τροποποιηθεί δίδει εξουσία στο Γενικό Ελεγκτή να λαμβάνει πληροφορίες από, μεταξύ άλλων, Υπουργούς και δημόσιους υπαλλήλους. Μάλιστα σε περίπτωση άρνησης τους να τις παρέχουν μπορεί να διωχθούν για ποινικά αδικήματα σύμφωνα με το άρθρο 5 (1) (α) με ποινή μέχρι και 1 χρόνο φυλάκιση και/ή μέχρι £1000 πρόστιμο. Το ενδιαφέρον βέβαια είναι ότι για να εξασκηθεί η προαναφερόμενη ποινική δίωξη χρειάζεται (σύμφωνα με το 5 (1) (β)) η προηγούμενη έγκριση του Γενικού Εισαγγελέα. Έτσι φαίνεται ότι η εξουσία του Γενικού Ελεγκτή ήταν χωρίς αντίκρισμα, από τον καιρό της ψήφισης του νόμου από την Βουλή.
Πού τελικά φθάνουμε στην σύγκρουση αυτή; Από την μια, παρόλο που φαίνεται να έχει καθ’ ύλη αρμοδιότητα ο Γενικός Ελεγκτής, δεν φαίνεται να μπορεί να εξαναγκάσει Υπουργούς ή δημόσιους υπαλλήλους σε παροχή πληροφοριών, διότι δεν μπορεί να τους φέρει σε τάξη προτάσσοντας μια ποινική δίωξη.
Από την άλλη έχουμε ένα Γενικό Εισαγγελέα που έχει διορίσει μια Ερευνητική, της οποίας ο διορισμός μπορεί να πάσχει αφού στο Υπουργικό (που είναι αντικείμενο έρευνας) ο Γενικός Εισαγγελέας ήταν, τουλάχιστον, στις 25 Ιουλίου 2019 μέλος.
Μάλιστα το κάλεσμα του Γενικού Ελεγκτή σε τάξη από τον Γενικό Εισαγγελέα δεν αποκλείει και το ενδεχόμενο ανάρμοστης συμπεριφοράς λαμβάνοντας υπόψη την αναφορά για «…37 τέτοιες απαράδεκτες δημόσιες τοποθετήσεις…». Που οδεύουμε; Μάλλον στην συνέχιση της Διερευνητικής που έχει χρονικό ορίζοντα 3 μηνών με πιθανότητα παράτασης για άλλους τρεις. Σημειώστε ότι πρόσφατα έχει αρχίσει προσπάθεια εργοδότησης 40 εκτάκτων βοηθών.
Μια διαφορετική προσέγγιση, τουλάχιστον, για τα 18 διαβατήρια θα μπορούσε να γίνει ώστε να βρεθούν στα χέρια του Εφόρου Ελέγχου Κρατικών Ενισχύσεων ο οποίος είναι αρμόδιος για την διερεύνηση της ενδεχόμενης επιδότησης της τάξης των €9εκ. Αυτός είναι υπόλογος στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή – Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού που καθήκον έχει την εξασφάλιση και διατήρηση συνθηκών υγιούς ανταγωνισμού.
Τελικά, η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να είναι, μια κάποια λύση. Σε όλη αυτή την ιστορία με τα χρυσά διαβατήρια, βλέπω σε πολλά επίπεδα «σύγκρουση συμφερόντων». Η πολιτική εξουσία διαπλέκεται με οικονομικά συμφέροντα. Αυτή ουσιαστικά είναι η ρίζα του προβλήματος. Η Ευρωπαϊκή Ένωση μας παρακολουθεί. Θα έπρεπε να είχαμε όμως ένα Τίμιο Κράτος. Ένα Κράτος που μπορεί να διαχειριστεί γρήγορα, με διαφάνεια και αποτελεσματικότητα αυτή την σκοτεινή κατάσταση. Και αν δεν τα καταφέρουμε, τότε κάποιοι άλλοι θα αποφασίσουν, και αυτοί θα είναι τελεσίδικα οι Θεσμοί της Ένωσης.
*Δικηγόρος
