Η Κυπριακή Δημοκρατία (ΚΔ) τελεί επί μισό αιώνα σε κατάσταση ημικατοχής στο βόρειο τμήμα της, το οποίο η Τουρκία μετά την στρατιωτική εισβολή τού 1974, τουρκοποίησε /ισλαμoποίησε με τη βίαιη εκρίζωση του ελληνικού πληθυσμού που αποτελούσε την συντριπτική πλειοψηφία του και με την εμφύτευση Τούρκων εποίκων που μετέφερε παράνομα από την Τουρκία. Μεγάλη ευθύνη για την καταστροφή του 1974 φέρουν και οι ελληνικές κυβερνήσεις εκείνης της περιόδου. Η ελληνική δικτατορική κυβέρνηση πραγματοποίησε εγκληματικό πραξικόπημα προς ανατροπή τής κυβέρνησης τής ΚΔ, που έδωσε την αφορμή τής τουρκικής εισβολής, και δεν εκπλήρωσε την υποχρέωση της να αποστείλει τις προβλεπόμενες από το Σχέδιο Αμύνης Κύπρου (ΣΑΚ) «ΑΦΡΟΔΙΤΗ» ελλαδικές αεροναυτικές δυνάμεις, που είχαν συγκεκριμένη αποστολή να παρεμποδίσουν την τουρκική απόβαση στην Κύπρο. Ήταν μία προδοτική πράξη, που συνέβαλε στην επιτυχία της τουρκικής εισβολής και στη μεγαλύτερη συμφορά τού κυπριακού ελληνισμού, οι συνέπειες τη οποίας μας ακολουθούν μέχρι σήμερα. Κατά την δεύτερη φάση της εισβολής, όταν η Τουρκία διαμέλισε την Κύπρο, η ελληνική κυβέρνηση, που αντικατέστησε την δικτατορική, δεν εκπλήρωσε την υποχρέωση της, ως χώρα εγγυήτρια τής εδαφικής ακεραιότητας τής ΚΔ, με την δικαιολογία ότι «η Κύπρος κείται μακράν». Η Τουρκία μετά την κατάληψη του βορείου τμήματος τής Κύπρου συνέχισε τις επιθετικές δράσεις της κατά τής ΚΔ. Στρατηγικός στόχος της, όπως διαμορφώθηκε από τη δεκαετία του 1950 (εκθέσεις Νιχάτ Ερίμ, σχέδιο επανάκτησης Κύπρου) είναι ο έλεγχος όλης τής Κύπρου.
Η ΚΔ λόγω μικρού μεγέθους δεν έχει τήν δυνατότητα να εξισορροπήσει με τους εσωτερικούς συντελεστές ισχύος της, την στρατιωτική υπεροχή της Τουρκίας, που διατηρεί στη Κύπρο ένα εκτεταμένο στρατιωτικό προγεφύρωμα ισχυρών στρατιωτικών δυνάμεων κατοχής, επιπέδου σώματος στρατού, με σύγχρονο επιθετικό οπλισμό και προωθημένη διάταξη κατά των ελεύθερων περιοχών της Κύπρου. Για να αποκτήσει η ΚΔ αξιόπιστη αποτρεπτική ικανότητα κατά της τουρκικής απειλής, πέραν της απαραίτητης ενίσχυσης της στρατιωτικής ισχύος της, που είναι αποδυναμωμένη, χρειάζεται την συνδρομή και εξωτερικών συντελεστών ισχύος και αυτή την συνδρομή δύναται και οφείλει να προσφέρει η Ελλάδα μέσω αναβίωσης τού Δόγματος του Ενιαίου Αμυντικού Χώρου (ΔΕΑΧ) Ελλάδας-Κύπρου.
Η Ελλάδα δύναται να βοηθήσει την Κύπρο, ιδιαίτερα λόγω σημαντικής ενίσχυσης του Πολεμικού Ναυτικού (ΠΝ) και της Πολεμικής Αεροπορίας (ΠΑ) της, σε συνδυασμό με την διάθεση από την ΚΔ, υποδομών του ΠΝ και ΠΑ, που πρέπει να βελτιωθούν, αλλά και να αποκτηθούν σύγχρονα σκάφη ΠΝ και ΠΑ από την ΚΔ. Η Ελλάδα οφείλει να βοηθήσει την Κύπρο επειδή έχει ηθική, συμβατική και συνταγματική υποχρέωση έναντι της. Ηθική υποχρέωση γιατί στην Κύπρο ζει ένα τμήμα του αλύτρωτου ελληνισμού, που πρόσφερε σε όλους τους αγώνες για την ελευθερία του ελληνικού έθνους και το οποίο καλλιεργεί τον ελληνικό πολιτισμό επί τρεις χιλιάδες χρόνια σε αυτό το άκρο τής Ανατ. Μεσογείου (ΑΜ). Συμβατική υποχρέωση, γιατί με τις συνθήκες εγγυήσεως 1960, η Ελλάδα εγγυήθηκε την ανεξαρτησία, εδαφική ακεραιότητα, ασφάλεια και συνταγματική τάξη τής ΚΔ (Άρθρο ΙΙ της συνθήκης εγγυήσεως), η οποία μετά την τουρκική εισβολή του 1974 τελεί υπό τουρκική κατοχή στο Βόρειο τμήμα της επί μισό αιώνα. Συνταγματική υποχρέωση γιατί στη Κύπρο σταθμεύει νόμιμα η ΕΛΔΥΚ (Συνθήκη Συμμαχίας 1960, Πρωτόκολλο Νο.1/ Άρθρο Ι) εναντίον της οποίας επιτέθηκε η Τουρκία με ισχυρές δυνάμεις κατά την εισβολή του 1974 και η Ελλάδα όφειλε να την προστατεύσει με βάση το σύνταγμα της, από το οποίο απορρέει η υποχρέωση του ελληνικού κράτους να προστατεύει τους πολίτες του, οπουδήποτε και αν βρίσκονται.
Το ΔΕΑΧ λειτούργησε με επιτυχία την περίοδο 1993-2000 με σημαντικά οφέλη για το ηθικό των Ελλήνων της Κύπρου και για τις δυνατότητες και την συνεργασία των Ενόπλων Δυνάμεων (ΕΔ) τής Ελλάδας και τής Εθνικής Φρουράς (ΕΦ) στο επιχειρησιακό περιβάλλον της Κύπρου. Η αδρανοποίηση του ΔΕΑΧ οφείλεται στην έλλειψη πολιτικής βούλησης των κυβερνήσεων Ελλάδας-Κύπρου. Της Ελληνικής, η οποία ακολούθησε κατευναστική πολιτική έναντι της Τουρκίας και υποτίμησε την αξία της Ανατολικής Μεσογείου και τής Κύπρου για τα ζωτικά συμφέροντα της (ασφάλεια, ενέργεια, ναυτιλία, εμπόριο) και τής κυπριακής, η οποία δεν έδωσε το απαιτούμενο βάρος στην αξία της στρατιωτικής ισχύος και στην επικινδυνότητα της τουρκικής απειλής με αποτέλεσμα να συμπιεσθούν επί εικοσαετία οι ΠΥ άμυνας της ΚΔ με δυσμενείς επιπτώσεις στον εκσυγχρονισμό των μέσων και οπλικών συστημάτων τής ΕΦ.
Σήμερα η αναβίωση τού ΔΕΑΧ είναι απαραίτητη λόγω τής συνεχιζόμενης επιθετικότητας της Τουρκίας. Ο γεωγραφικός και αμυντικός χώρος Ελλάδας-Κύπρου είναι ενιαίος. Οι ΑΟΖ τους εφάπτονται και θα έπρεπε να είχε γίνει οριοθέτηση τους. Στην Κύπρο οι δυνάμεις τής ΕΦ και ΕΛΔΥΚ είναι αντιμέτωπες με το κατοχικό Τουρκικό Σώμα Στρατού. Αν χαθεί η Κύπρος θα ακολουθήσουν και τα νησιά του Αν. Αιγαίου. Η τελευταία ευρείας κλίμακας αεροναυτική άσκηση συνεργασίας τών ΕΔ Ελλάδας και τής ΕΦ στην περιοχή τής ΑΜ και Κύπρο, πραγματοποιήθηκε πριν από 23 χρόνια! (ΤΑΜΣ Νικηφόρος-Τοξότης-Βεργίνα τον Οκτώβριο 2000)και έκτοτε το ΔΕΑΧ ατόνησε.
Ο πρόεδρος τής ΚΔ κ. Νίκος Χριστοδουλίδης στο τομέα «Άμυνα και Ασφάλεια», έχει συμπεριλάβει στο πρόγραμμα διακυβέρνησης του την ενίσχυση τής αποτρεπτικής ισχύος τής ΚΔ και την μελέτη σε συνεργασία με την ελληνική κυβέρνηση τής προοπτικής ουσιαστικής αναβίωσης τού ΔΕΑΧ Kύπρου – Ελλάδας σε επιχειρησιακό επίπεδο. Το πρόγραμμα του πρέπει να τηρηθεί γιατί το Κυπριακό είναι κατ’ εξοχήν πρόβλημα ασφάλειας, που συνίσταται στη προσπάθεια της Τουρκίας να θέσει όλη την Κύπρο υπό τον έλεγχο της.
Η αναβίωση του ΔΕΑΧ προϋποθέτει κοινή αμυντική σχεδίαση, ανάπτυξη των αναγκαίων στρατιωτικών δυνατοτήτων, συνειδητοποίηση τού τουρκικού κινδύνου και προπαντός πολιτική βούληση των κυβερνήσεων Ελλάδας-Κύπρου.
*Αντιστράτηγος ε.α.
