Ξεκινώντας να αναπτύξω την ανάγκη Διδακτικής της Αστρονομίας, επιλέγω να ακολουθήσω την προσέγγιση του Αριστοτέλη που λέει ότι «για να μπορείς να έχεις εμπεριστατωμένη εικόνα ενός ζητήματος πρέπει να το αναλύσεις στα απλούστερα συστατικά του». Έτσι αναλύοντας συνοπτικά στα επιμέρους συστατικά του το θέμα μας:
α) Η διδακτική των φυσικών επιστημών ευρύτερα αποτελεί τον επιστημονικό κλάδο που έχει ως σκοπό τη μελέτη και βελτίωση της διδασκαλίας των φυσικών επιστημών (φυσική, χημεία, βιολογία, γεωλογία, αστρονομία, κοσμολογία).
β) Με τον όρο Διδακτική εννοούμε την επιστήμη (στο πλαίσιο των επιστημών της Αγωγής), που ασχολείται με τα προβλήματα της διδασκαλίας γενικά (Γενική Διδακτική) και με τα προβλήματα της διδασκαλίας του κάθε μαθήματος ειδικά (Ειδική Διδακτική).
γ) Αντίθετα η Αστρονομία (αγγλικά Astronomy, διεθνής όρος εκ των ελληνικών λέξεων «άστρον» + «νέμω») είναι η φυσική επιστήμη που ερευνά όλα τα ουράνια σώματα [όπως άστρα, γαλαξίες, νεφελώματα, πλανήτες (συμπεριλαμβανομένης της Γης) δορυφόροι, αστεροειδείς, κομήτες και άλλα], τη Φυσική, τη Χημεία, την προέλευση και την εξέλιξη τέτοιων αντικειμένων και τα φαινόμενα που συμβαίνουν στον χώρο έξω από την ατμόσφαιρα της Γης. Σχετικό αλλά διακριτό θέμα αποτελεί η Κοσμολογία, που ασχολείται με τη μελέτη του σύμπαντος ως ολότητα.
δ) Συγκεκριμένα η κοσμολογία είναι κλάδος της αστροφυσικής που εξετάζει το πώς και γιατί γεννήθηκε το Σύμπαν (ή οποιοσδήποτε σχηματισμός το περικλείει), τι υπήρχε ενδεχομένως πριν από αυτό, την εξέλιξή του μέχρι την κατάληξή του και το αν θα υπάρχει τέτοια.
Στη συνέχεια, εξετάζοντας τις σύγχρονες τάσεις λόγω της αλλαγής του οικονομικού επιπέδου τις τελευταίες δεκαετίες και τις ολοένα και μεγαλύτερες εφαρμογές της τεχνολογίας στην παραγωγή που έφεραν την λεγόμενη Επιστημονική και Τεχνολογική Επανάσταση – και που δημιουργούν την ανάγκη για την παραγωγή από το εκπαιδευτικό σύστημα σχετικά καταρτισμένων τεχνιτών και επιστημόνων – αναγνωρίζεται ο κεντρικός ρόλος που μπορεί να παίξει η διδασκαλία των φυσικών επιστημών, όπως της Αστρονομίας – Κοσμολογίας, από παιδαγωγικής άποψης. Με τις ευκαιρίες για συνολική θεώρηση του κόσμου, για κριτική σκέψη αλλά και ανακάλυψη και αυτενέργεια που προσφέρει, θεωρείται ότι μπορεί να είναι αποδοτική για τη μόρφωση και την πνευματική ανάπτυξη των μαθητών.
Ακόμη η Αστρονομία – Κοσμολογία παρέχει στους μαθητές αφορμές για στοχασμό γύρω από τα φαινόμενα του Μεγάκοσμου, αξιοποιώντας τη λογική και τη φαντασία τους. Η ιδιότητα τους αυτή καθιστά το «διάστημα» πρόσφορο έδαφος για την άσκηση των μαθητών στις Φυσικές Επιστήμες, τα Μαθηματικά, την Τεχνολογία και την Τέχνη.
Πάντως θα πρέπει να τονιστεί ότι ανέκαθεν η συμβολή της αστρονομίας και η πλοκή της με άλλες επιστήμες και τέχνες ήταν σπουδαιότατη. Κανείς δεν μπορεί ν’ αμφισβητήσει ότι οι θεωρίες και οι παρατηρήσεις των αρχαίων Ελλήνων Φυσικών Φιλοσόφων, αποτέλεσαν τη βάση των σύγχρονων θετικών επιστημών.
Σήμερα όμως ο ρόλος της Αστρονομίας είναι μέγιστος, η Οπτική (τηλεσκόπιο, μικροσκόπιο) αναπτύχθηκε πολύ από την ανάγκη της έρευνας των ουρανίων σωμάτων. Η Φασματοσκοπία, που έχει αστρονομική εξ ανάγκης προέλευση, χρησιμοποιείται σήμερα από τη Φυσική, Χημεία, Μεταλλουργία, Βιολογία κ.λπ.. Ακόμα η Χρονομετρία, η Ναυτιλία, και η Γεωδαισία σχετίζονται στενά με την Αστρονομία. Αποκορύφωμα της συμβολής της αποτελεί η σύγχρονη έρευνα του διαστήματος, οι ασφαλείς αποστολές τεχνητών δορυφόρων και διαστημοπλοίων.
Τέλος η Αστρονομία – Κοσμολογία σχετίζονται στενά με τη Φιλοσοφία και τη Μεταφυσική. Παρότι ως επιστήμες δεν μπορούν να δώσουν άμεση απάντηση σε φιλοσοφικά προβλήματα, εντούτοις «ασκούν σημαντική επίδραση», όπως σημειώνει ο διάσημος Αμερικανός φυσικός Χένρυ Νόρις Ράσελ (1877-1957), «στο καθορισμό της θέσης του σκεπτόμενου ανθρώπου στις υποχρεώσεις του προς τις μέλλουσες γενιές, ή τη θέση του στο Σύμπαν ως προς τη Δύναμη εκείνη υπεράνω αυτού». Ακριβώς κάτι παρόμοιο υποστήριξε χαρακτηριστικά και ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και διευθυντής του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών Δημήτριος Αιγινήτης (1862-1934): ότι η Αστρονομία παρουσιάζει «τη συγγένεια της ανθρώπινης διανοίας προς τον Άπειρον Λόγον».
Από τα πιο πάνω διαφαίνεται ότι η σωστή παρουσίαση και προβολή της Αστρονομίας, που δεν είναι μόνο ενδιαφέρουσα αλλά και χρήσιμη επιστήμη για τον σύγχρονο άνθρωπο, μπορεί να παίξει πρωτεύοντα ρόλο στην παίδευση των νέων ανθρώπων.
