Η δημοκρατία, το πολίτευμα που υπόσχεται ελευθερία, ισότητα και συμμετοχή, αντιμετωπίζει σήμερα σοβαρές προκλήσεις. Οι αδυναμίες της, η πίεση που δέχεται από ακραίες φωνές και η αυξανόμενη απόσταση μεταξύ των πολιτών και των κέντρων λήψης αποφάσεων διαβρώνουν σταδιακά την αξιοπιστία της.
Η καμπάνια για το Brexit αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτών των προκλήσεων. Η υπόσχεση ότι το Ηνωμένο Βασίλειο θα εξοικονομούσε 350 εκατομμύρια λίρες εβδομαδιαίως για το σύστημα υγείας αποδείχθηκε ψευδής, αλλά επηρέασε καθοριστικά τη στάση των πολιτών. Το ζήτημα δεν είναι απλώς η ύπαρξη παραπληροφόρησης, αλλά η απουσία μηχανισμών που να τη συγκρατούν και να διασφαλίζουν τη λογοδοσία.
Σε άλλες περιπτώσεις, η λήψη αποφάσεων αγνοεί συστηματικά τεκμηριωμένα δεδομένα, όπως η επιμονή σε οικονομικές πολιτικές που έρχονται σε αντίθεση με τις εισηγήσεις των ειδικών, οδηγώντας σε σοβαρές επιπτώσεις για την οικονομία και τη σταθερότητα μιας χώρας. Το πρόβλημα δεν είναι μόνο η επιλογή πολιτικής κατεύθυνσης, αλλά η απουσία θεσμικών αντίβαρων που να διασφαλίζουν έλεγχο και διορθωτικές παρεμβάσεις.
Ανάλογες τάσεις εμφανίζονται και στην Ευρώπη. Παρατηρείται στροφή μέρους της πολιτικής ζωής σε πρακτικές εντυπωσιασμού αντί ουσιαστικής πολιτικής, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις καταγράφονται παρεμβάσεις στη δικαιοσύνη και περιορισμοί στην ελευθερία του Τύπου. Ταυτόχρονα, η ενίσχυση ακραίων πολιτικών σχηματισμών βασίζεται στη διάχυση φόβου και στην εκμετάλλευση υπαρκτών κοινωνικών προβλημάτων, χωρίς όμως θεσμική συνέχεια ή εφαρμόσιμες λύσεις.
Η εισβολή στο Καπιτώλιο το 2021 στις ΗΠΑ ανέδειξε με τον πιο έντονο τρόπο τις συνέπειες της αμφισβήτησης θεσμών χωρίς όρια. Η συστηματική υπονόμευση της εμπιστοσύνης στη δημοκρατική διαδικασία οδήγησε σε πρωτοφανείς σκηνές βίας. Αντίστοιχα, πρόσφατες δημόσιες τοποθετήσεις που αμφισβητούν βασικές αρχές της διεθνούς νομιμότητας (όπως η ιδέα προσάρτησης ή αγοράς κυρίαρχων εδαφών), δείχνουν πόσο εύκολα η πολιτική μπορεί να μετατραπεί σε θέαμα, όταν απουσιάζουν σαφή θεσμικά όρια και συνέπειες.
Ένα ακόμα ανησυχητικό στοιχείο είναι η επιρροή που ασκείται από ιδιωτικά οικονομικά και τεχνολογικά κέντρα στη δημόσια συζήτηση. Η διαμόρφωση της κοινής γνώμης μετατοπίζεται εκτός θεσμικού πλαισίου, ενώ η έλλειψη διαφάνειας και ελέγχου ενισχύει τη δυσπιστία των πολιτών.
Τα φαινόμενα αυτά δεν προκύπτουν από το πουθενά. Τροφοδοτούνται από την αγανάκτηση και την αποξένωση των πολιτών, από την αίσθηση ότι οι αποφάσεις λαμβάνονται χωρίς λογοδοσία και χωρίς πραγματικό αντίκτυπο στην καθημερινότητά τους. Σε αυτό το περιβάλλον, οι εύκολες απαντήσεις και οι ακραίες φωνές βρίσκουν πρόσφορο έδαφος.
Η απάντηση, ωστόσο, δεν βρίσκεται στην ένταση ή στην περαιτέρω πόλωση. Βρίσκεται στην ενίσχυση των θεσμών και στη λειτουργία της δημοκρατίας εκεί που πραγματικά κρίνεται: στον έλεγχο της εξουσίας και στη λογοδοσία.
Η συμμετοχή των πολιτών είναι απαραίτητη, αλλά από μόνη της δεν αρκεί. Χωρίς μηχανισμούς ελέγχου, χωρίς κανόνες που εφαρμόζονται και χωρίς συνέπειες, ακόμη και η πιο ισχυρή συμμετοχή δεν μεταφράζεται σε αποτέλεσμα.
Σε αυτό το πλαίσιο, η πολιτική πρόταση του Volt επικεντρώνεται ακριβώς σε αυτή τη διάσταση. Στην ενίσχυση της συμμετοχής, αλλά κυρίως στη μετατροπή της σε θεσμική λειτουργία. Μέσα από σύγχρονα εργαλεία και διαδικασίες, η συμμετοχή δεν παραμένει έκφραση, αλλά μετατρέπεται σε απόφαση, σε έλεγχο και σε πολιτικό αποτέλεσμα.
Αυτή η λογική επεκτείνεται και στη λειτουργία του κράτους. Ένα σύγχρονο, «έξυπνο» κράτος δεν είναι απλώς πιο γρήγορο ή πιο ψηφιοποιημένο. Είναι ένα κράτος που μειώνει τη γραφειοκρατία, ενισχύει τη διαφάνεια και επιτρέπει στον πολίτη να συμμετέχει ουσιαστικά στις αποφάσεις.
Συχνά λέγεται ότι τα κόμματα αποτελούν τα «κύτταρα της δημοκρατίας». Αυτό, όμως, παραμένει θεωρητικό. Τα κόμματα κρίνονται από το αν εφαρμόζουν στην πράξη αυτά που πρεσβεύουν: κανόνες, διαφάνεια, λογοδοσία και συλλογική λειτουργία.
Το Volt δημιουργήθηκε ακριβώς για να καλύψει αυτό το κενό. Όχι ως κόμμα διαμαρτυρίας, αλλά ως θεσμική δύναμη που επιδιώκει να αλλάξει τον τρόπο λειτουργίας της πολιτικής. Δεν βασίζεται σε πρόσωπα ή σε στιγμιαία ένταση, αλλά σε δομή, συνέπεια και δυνατότητα εφαρμογής.
Η δημοκρατία λοιπόν βρίσκεται σε κρίσιμη καμπή. Η συγκέντρωση ισχύος σε λίγα κέντρα, ιδιαίτερα στον τεχνολογικό και οικονομικό τομέα, δημιουργεί νέους κινδύνους που απαιτούν θεσμικές απαντήσεις. Η προάσπιση της δεν θα έρθει μέσα από συνθήματα ή συγκρούσεις, αλλά μέσα από σοβαρότητα, κανόνες, έλεγχο και πραγματική πολιτική βούληση.
Και αυτός είναι ο λόγος που χρειάζεται μια ισχυρή θεσμική παρουσία που να επιμένει στον έλεγχο και να παράγει αποτέλεσμα μέσα στη Βουλή. Αυτός είναι ο λόγος που καλούμε τους πολίτες να πάρουν θέση, να μας δώσουν δηλαδή την ευκαιρία να αλλάξουμε ρεύμα!
*Υποψήφιος Βουλευτής Αμμοχώστου και Εκπρόσωπος Τύπου Volt
