Βαριά σκιά έριξε η εισβολή του εξαγριωμένου πλήθους στο Καπιτώλιο την ώρα που το Σώμα συνεδρίαζε για να επικυρώσει την νίκη του Τζο Μπάιντεν στις εκλογές της 3ης Νοεμβρίου. Τα όσα διαδραματίστηκαν την περασμένη Τετάρτη δεν ήταν κεραυνός εν αιθρία για όσους περίμεναν τα χειρότερα εξαιτίας της άρνησης του Ντόναλντ Τραμπ να αναγνωρίσει το εκλογικό αποτέλεσμα και κυρίως λόγω της εμπρηστικής, άγριας, αντιδημοκρατικής ρητορικής που χρησιμοποιεί από τότε που έκανε την εμφάνισή του στο πολιτικό προσκήνιο.
Η εκλογή του πριν από τέσσερα χρόνια ενίσχυσε τη νομιμοποίηση πολλών αντισυστημικών φαινομένων. Οι επιθέσεις του στους θεσμούς, το ακλόνητο θράσος του ότι είναι υπεράνω του νόμου έγιναν περίπου νόρμα. Η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι, δημιουργώντας νέα δεδομένα ήταν τα γεγονότα της περασμένης Τετάρτης, τα οποία κατάφεραν να ξυπνήσουν τα δημοκρατικά ένστικτα της χώρας και ειδικά του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος.
Μετά τη νίκη των Δημοκρατικών τον περασμένο Νοέμβριο και λαμβάνοντας υπόψη πως την περασμένη Τρίτη η Τζόρτζια τους «χάρισε» και τον έλεγχο της Γερουσίας θεωρείται αναμενόμενο πως το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα θα στραφεί σε κάποιου είδους εσωστρέφειας και συζήτησης για την πορεία που πρόκειται να ακολουθήσει. Τα όσα έγιναν θα οδηγήσουν στην παρακμή του τραμπισμού, εκτίμησε ο καθηγητής Χάρης Παπασωτηρίου, πρόεδρος του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, μιλώντας στον Φιλελεύθερο, κάτι που θα αναγκάσει τους Ρεμπουμπλικανούς να προχωρήσουν σε επανεκτίμηση της μετέπειτα πολιτικής τους. «Αυτό έγινε ξεπέρασε τόσο πολύ τα όρια, που ακόμη και σύμμαχοι ή οργανώσεις που υποστήριζαν τον Ντόναλντ Τραμπ, πλέον στρέφονται ανοικτά εναντίον του και τον αποκηρύσσουν. Οι πιθανότητες να βάλει ξανά υποψηφιότητα το 2024 φθίνουν», εκτίμησε.
Έτσι ο Ντόναλντ Τραμπ τις τελευταίες μέρες της θητείας του στο Λευκό Οίκο είναι όλο και πιο αποδυναμωμένος, όλο και πιο απομονωμένος, καθώς μόνο η οικογένειά του δείχνει να τον στηρίζει. Οι παραιτήσεις στελεχών και συνεργατών του συνεχίζονται, ενώ αυξάνονται και οι φωνές που τον καλούν να παραιτηθεί έστω και αν έχει απομείνει μόνο μια βδομάδα μέχρι να αποχωρήσει. Πρόκειται για ένα άδοξο τέλος σε μια προβληματική προεδρία, ανάφερε ο Έλληνας ειδικός, προσθέτοντας πως ο τρόπος με τον οποίο τελειώνει η θητεία του αφήνει σκιές και στα οποιαδήποτε θετικά καταγράφηκαν τα τελευταία τέσσερα χρόνια.
Η εξουσία του Ντόναλντ Τραμπ φθίνει και αυτό φαίνεται και από το γεγονός πως την πρωτοβουλία των κινήσεων για να προστατευτεί το κοινοβούλιο την πήρε ο αντιπρόεδρος, Μάικ Πενς. Αυτός ήταν που έδωσε εντολή να σταλούν δυνάμεις της Εθνικής Φρουράς προκειμένου να επιβάλουν την τάξη και όχι ο Ντόναλντ Τραμπ. Παρόλα αυτά τα εβδομήντα και πλέον των Αμερικανών που τον ψήφισαν φαίνεται πως εξακολουθούν να τον στηρίζουν, με τον τραμπισμό να δείχνει να έχει βαθιές ρίζες. Και ακριβώς αυτή η διαχείριση είναι που γεννά έντονους προβληματισμούς. Οι συζητήσεις στο εσωτερικό του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος εντείνονται για το ποια θα πρέπει να είναι η στάση που θα τηρηθεί από εδώ και πέρα, καθώς ο απερχόμενος πρόεδρος εντείνει τη φημολογία πως θα είναι και πάλι υποψήφιος το 2024, θέλοντας έτσι να διατηρήσει τον έλεγχό του στο κόμμα και τους ακραίους οπαδούς του.
Η απομάκρυνση, όμως της τραμπικής ιδεολογίας δεν θα είναι εύκολο εγχείρημα. Οι εξελίξεις όμως το επόμενο διάστημα θα είναι κρίσιμες και για τα δύο κόμματα ανάφερε ο Χάρης Παπασωτηρίου. «Θα παρακολουθούμε τις εξελίξεις γιατί και οι Ρεπουμπλικανοί αλλά και οι Δημοκρατικοί θα έρθουν αντιμέτωποι με πολλές προκλήσεις. Απέναντι στον δεξιό λαϊκισμό του Ντόναλντ Τραμπ υπάρχει ο αριστερός λαϊκισμός του Μπέρνι Σάντερς. Η μόνη διαφορά είναι πως το κατεστημένο των Δημοκρατικών συσπειρώθηκε για να σταματήσει την άνοδό του Μπέρνι Σάντερς το 2016 αλλά και το 2020, κάτι που δεν έκανε το κατεστημένο των Ρεπουμπλικανών που υποτάχτηκε στον Ντόναλντ Τραμπ», επεσήμανε. Πάντως, η πορεία απαγκίστρωσης από τον τραμπισμό δεν πρόκειται να είναι εύκολη. Ο απερχόμενος πρόεδρος, έχει ήδη αλλάξει την αμερικανική πολιτική με τρόπο όχι μόνο επικίνδυνο για το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα, αλλά και δύσκολα αναστρέψιμο.
Σε αυτό καταλυτικό ρόλο ίσως παίξει ο Τζο Μπάιντεν, ο οποίος θα πρέπει να βρει γέφυρες συνεννόησης με τους Ρεπουμπλικανούς. Αν ο νεοεκλεγείς πρόεδρος δράσει ενωτικά, βάζοντας στο παιχνίδι τους μετριοπαθείς Ρεπουμπλικανούς μπορεί να κάνει τη διαφορά. «Όπως έδειξαν τα γεγονότα της περασμένης Τετάρτης άνθρωποι όπως τον Τζο Μπάιντεν ή τον Μιτς Μακόνελ μπορούν να συνεργαστούν ως φύλακες των θεσμών για να προστατεύσουν τη δημοκρατία. Αν συμβεί κάτι τέτοιο μάλλον θα μπορούν να κλείσουν και πιο εύκολα οι πληγές που έχουν ανοίξει τα τελευταία χρόνια», επεσήμανε ο δρ Παπασωτηρίου. Στις 20 Ιανουαρίου οι ΗΠΑ θα γυρίσουν σελίδα. Το στοίχημα είναι μεγάλο και το επόμενο διάστημα είναι κρίσιμο.
Μια παράλληλη πραγματικότητα μέσω κοινωνικών δικτύων
Το πλήθος που όρμησε στο Καπιτώλιο την περασμένη Τετάρτη ήταν κάτι περισσότερο από παθιασμένο. Άντρες και γυναίκες από κάθε γωνιά των ΗΠΑ συγκεντρώθηκαν στην Ουάσιγκτον για να ικανοποιήσουν την απαίτηση του Ντόναλντ Τραμπ και να διαμαρτυρηθούν για τις «κλεμμένες εκλογές». Η γοητεία που ασκεί ο 45ος Αμερικανός πρόεδρος στους οπαδούς του είναι μοναδική. Μπορεί με μια κουβέντα του, κατ΄ ακρίβεια ένα tweet να κινητοποιήσει και να συγκινήσει χιλιάδες αν όχι εκατομμύρια υποστηρικτές του.
Γιατί όμως ένας ρατσιστής, νάρκισσος, μυθομανής και μισογύνης πρόεδρος, που κλέβει την εφορία, συνεχίζει να συγκινεί τόσο πολλούς Αμερικανούς; Τι βρίσκεται στο μυαλό των ψηφοφόρων του που δεν μπορούν να καταλάβουν οι υπόλοιποι; Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα εξηγεί γιατί κόντρα σε πολλά προγνωστικά στις εκλογές της 3ης Νοεμβρίου αύξησε τα ποσοστά του και δεν υπέστη πανωλεθρία, όπως κάποιοι υπολόγιζαν αλλά και έλπιζαν.
Ο Ντόναλντ Τραμπ κατάφερε να δημιουργήσει για τους οπαδούς του μια παράλληλη πραγματικότητα, στην οποία η αλήθεια δεν έχει χώρο. Με την ανοχή του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος και χρησιμοποιώντας τα κοινωνικά δίκτυα πάτησε πάνω στους φόβους και τις ανασφάλειες μεγάλης μερίδας των Αμερικανών ψηφοφόρων για να τους κερδίσει. Κόντρα σε όλες τις αποδείξεις, ακόμη και όταν δικαστήρια με δικαστές που ο ίδιος διόρισε του υπέδειξαν πως δεν καταγράφηκε νοθεία στις εκλογές, οι οπαδοί του πιστεύουν πως έγινε «κλοπή». Το «Stop the steal» έγινε το σλόγκαν που ένωσε διαδικτυακά εκατομμύρια Αμερικανούς και που έφερε χιλιάδες από αυτούς την περασμένη Τετάρτη στην Ουάσιγκτον.
Για αυτό και το κάλεσμα για «επανάσταση» είχε αντίκρισμα, για αυτό και είδαμε τον όχλο να καταστρέφει το Καπιτώλιο θεωρώντας πως παίρνει εκδίκηση από το πολιτικό κατεστημένο. Με την στήριξη του Ντόναλντ Τραμπ, που έχει υπερασπιστεί ακραία κινήματα όπως τους οπαδούς θεωριών συνομωσίας QAnon ή τους ακροδεξιούς Proud Boys, διάφορες ομάδες έχουν συντονιστεί ανοιχτά μέσω των κοινωνικών δικτύων, στρατολογώντας κι άλλους για τον σκοπό τους.
