Οι προειδοποιήσεις όπως «μην κάθεσαι με σταυρωμένα πόδια γιατί θα χαλάσουν τα γόνατά σου» ή «θα αποκτήσεις κιρσούς» είναι γνώριμες σε πολλούς από την παιδική ηλικία. Πρόκειται για αντιλήψεις που έχουν περάσει από γενιά σε γενιά ως «κανόνες υγείας», χωρίς όμως πάντα να στηρίζονται σε επιστημονικά δεδομένα. Πόσο βάσιμες είναι τελικά αυτές οι απόψεις;
Τρεις ειδικοί στη φυσικοθεραπεία, οι Joshua Pate, Bruno Tirotti Saragiotto και Mark Overton από το Πανεπιστήμιο Τεχνολογίας Σίδνεϊ, αναλύουν τα δεδομένα σε άρθρο τους στο The Conversation, επιχειρώντας να ξεκαθαρίσουν τι ισχύει με βάση την επιστήμη.
Μύθος ή πραγματικότητα;
Για την πλειονότητα των ανθρώπων, το να κάθεται κανείς με σταυρωμένα πόδια δεν φαίνεται να προκαλεί βλάβες. Όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία που να συνδέουν αυτή τη στάση με προβλήματα στην πλάτη, τα ισχία, τα γόνατα ή την εμφάνιση κιρσών.
Σε σχετική μελέτη, φυσιοθεραπευτές από διάφορες χώρες κλήθηκαν να υποδείξουν την «ιδανική στάση καθίσματος», ωστόσο οι απαντήσεις τους διέφεραν σημαντικά. Αυτό δείχνει ότι πολλές από τις αντιλήψεις για τη σωστή στάση επηρεάζονται από παραδόσεις και επαγγελματικές κουλτούρες και όχι απαραίτητα από επιστημονική τεκμηρίωση.
Το βασικό πρόβλημα, σύμφωνα με τους ειδικούς, δεν είναι η στάση αυτή καθαυτή αλλά η παρατεταμένη ακινησία. Η πλάτη είναι ανθεκτική και μπορεί να προσαρμόζεται σε διαφορετικές θέσεις, επομένως αυτό που επιβαρύνει το σώμα είναι η έλλειψη κίνησης και εναλλαγής στάσεων.
Τι ισχύει για πλάτη, γόνατα και ισχία;
Η ανησυχία ότι το σταυροπόδι «φθείρει» τις αρθρώσεις δεν επιβεβαιώνεται από τα διαθέσιμα δεδομένα. Αντίθετα, οι αρθρώσεις επιβαρύνονται πολύ περισσότερο από καθημερινές δραστηριότητες όπως το περπάτημα, το ανέβασμα σκάλας ή η μεταφορά βάρους.
Η συγκεκριμένη στάση μπορεί να αλλάζει προσωρινά τη θέση των αρθρώσεων, όμως δεν υπάρχουν ενδείξεις για μακροχρόνιες βλάβες ή ανάπτυξη αρθρίτιδας. Οι σύγχρονες οδηγίες δίνουν έμφαση στη σωματική δραστηριότητα, την ενδυνάμωση των μυών και τη διατήρηση φυσιολογικού βάρους, και όχι στην αποφυγή συγκεκριμένων στάσεων.
Τι συμβαίνει με τους κιρσούς;
Η άποψη ότι το σταυροπόδι προκαλεί κιρσούς αποτελεί επίσης έναν διαδεδομένο μύθο. Οι ειδικοί εξηγούν ότι οι κιρσοί σχετίζονται κυρίως με παράγοντες όπως η ηλικία, η κληρονομικότητα, η εγκυμοσύνη, η παχυσαρκία και η πολύωρη ορθοστασία.
Παρότι η στάση αυτή μπορεί να επηρεάσει παροδικά την κυκλοφορία του αίματος, δεν υπάρχουν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι οδηγεί σε κιρσούς.
Πότε χρειάζεται προσοχή;
Σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως μετά από συγκεκριμένες χειρουργικές επεμβάσεις (π.χ. στο ισχίο) ή όταν υπάρχει πόνος, μπορεί να συστηθεί προσωρινά η αποφυγή του σταυρώματος των ποδιών. Αυτό όμως αφορά εξατομικευμένες οδηγίες και όχι έναν γενικό κανόνα.
Όσο για το συνηθισμένο «μούδιασμα» ή μυρμήγκιασμα μετά από παραμονή στην ίδια θέση, πρόκειται απλώς για ένδειξη ότι το σώμα χρειάζεται κίνηση και όχι για σημάδι βλάβης.
Συμπέρασμα
Το σώμα λειτουργεί καλύτερα όταν υπάρχει κίνηση και εναλλαγή στάσεων. Αν το σταυροπόδι είναι άνετο, δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας. Το σημαντικό είναι να αποφεύγεται η πολύωρη ακινησία.
Οι ειδικοί συνοψίζουν: «Κινηθείτε περισσότερο, αλλάζετε στάσεις και εμπιστευτείτε το σώμα σας», το οποίο είναι πολύ πιο ανθεκτικό απ’ όσο συχνά πιστεύεται.
