Εν μέσω πολεμικών συρράξεων στη Μέση Ανατολή και με τη διεθνή οικονομία μπλοκαρισμένη στα Στενά Ορμούζ, μια Ευρώπη που κινείται μονοθεματικά με το Ουκρανικό, η Λευκωσία κατάφερε στο εξάμηνο της Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ να αφήσει σημαντικό αποτύπωμα ως περιφερειακός δρώντας.
Η παρουσία των Τζαϊσανγκάρ και πρίγκιπα Φαϊσάλ στη Λεμεσό για το Gymnich αποτελεί έναν κρίκο στην αλυσίδα ενεργειών από κυπριακής πλευράς. Ουσιαστικά, η συμμετοχή των υπουργών Εξωτερικών της Ινδίας και της Σαουδικής Αραβίας στην άτυπη σύνοδο των Ευρωπαίων ΥΠΕΞ έρχεται να χτίσει σε μια σειρά ενεργειών που έχουν αναληφθεί από τη Λευκωσία.
Η θεματική της γειτονίας
Μια από τις θεματικές που έβαλε η κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης ήταν οι σχέσεις με τις χώρες της άμεσης γειτονίας – δηλαδή τις χώρες της ευρύτερης Μέσης Ανατολής. Θεματική που απέκτησε διαφορετικό νόημα και σημασία με τον πόλεμο στο Ιράν και τα όσα επηρεάζουν τις διεθνείς εξελίξεις λόγω του αποκλεισμού των Στενών Ορμούζ.
Στόχος της Λευκωσίας, τόσο πριν όσο και στη διάρκεια της Προεδρίας ΕΕ, ήταν να φέρει πιο κοντά και στο ίδιο τραπέζι τις χώρες της ευρύτερης Μέσης Ανατολής και τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Προς αυτή την κατεύθυνση κινούνταν οι συμμετοχές στο άτυπο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λευκωσίας των ηγετών της Αιγύπτου, της Ιορδανίας, του Λιβάνου και της Συρίας, καθώς και του γενικού γραμματέα του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου – τον περασμένο Απρίλιο. Ένα μήνα μετά, τον Μάιο στη Λεμεσό, ήταν οι παρουσίες των υπουργών Εξωτερικών Ινδίας και Σαουδικής Αραβίας, Σουμπραχμανιάμ Τζαϊσανγκάρ και Φαϊσάλ μπιν Φαρχάν μπιν Αμπντάλα αλ Σαούντ.
Μεθοδικότητα και διπλωματικές πηγές
Παράλληλα με τις σημαντικές παρουσίες σε δύο άτυπες ευρωπαϊκές συνόδους, ο Πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης και ο υπουργός Εξωτερικών Κωνσταντίνος Κόμπος πραγματοποίησαν επισκέψεις σε χώρες του Κόλπου και στην Ινδία.
Οι κινήσεις αυτές, όπως εξήγησαν διπλωματικές πηγές με τις οποίες ο Φιλελεύθερος μίλησε, δεν ήταν αποσπασματικές αλλά υπάρχει μια μεθοδικότητα. Σημείωσαν επίσης ότι πρόκειται για κινήσεις που λαμβάνονται υπόψη σε επίπεδο ΕΕ και καταγράφηκαν τόσο στο άτυπο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Απριλίου όσο και στο Gymnich της Λεμεσού.
Περαιτέρω σημειώνεται η ικανοποίηση της Λευκωσίας για το γεγονός ότι η παρουσία των δύο υπουργών Εξωτερικών έστειλε μήνυμα προς τους εταίρους στην ΕΕ για τον ρόλο που μπορεί να παίξει η Κύπρος στην ευρύτερη περιοχή.
Οι συγκεκριμένες παρουσίες, από άποψη διπλωματίας, πέραν της επιτυχίας τους, θεωρούνται σημαντικές ως προς το κράτος που στέλνει τις προσκλήσεις αλλά και δύσκολες ως προς την υλοποίησή τους.
Ινδία και Σαουδική Αραβία: δύο βαρύτητες
Στην περίπτωση της Ινδίας αξίζει να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι μια εβδομάδα προηγουμένως ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης πραγματοποίησε επίσημη επίσκεψη στο Νέο Δελχί και ο ΥΠΕΞ Τζαϊσανγκάρ είχε συναντήσεις τόσο με τον Νίκο Χριστοδουλίδη όσο και με τον Κωνσταντίνο Κόμπο.
Ο ρόλος της Ινδίας, τόσο σε σχέση με την Ευρώπη όσο και διεθνώς, είναι αναβαθμισμένος. Η χώρα κινείται δυναμικά σε επίπεδο διεθνούς διπλωματίας αλλά και σε ό,τι αφορά την παγκόσμια οικονομία – παράγοντες που λαμβάνει υπόψη και η ίδια η ΕΕ, η οποία έχει υπογράψει συμφωνία ελευθέρου εμπορίου με την Ινδία.
Από την άλλη, ο ρόλος της Σαουδικής Αραβίας είναι σημαντικός όχι μόνο όσον αφορά την ευρύτερη Μέση Ανατολή, αλλά και σε ό,τι αφορά την παγκόσμια ενεργειακή κρίση και τα όσα συμβαίνουν στην περιοχή του Κόλπου.
Η ενόχληση της Άγκυρας
Όλες αυτές οι κινήσεις και πρωτοβουλίες φαίνεται να ενοχλούν πρωτίστως την Τουρκία, η οποία αντιδρά μέσα από διάφορα κανάλια για την αναβάθμιση των σχέσεων Κυπριακής Δημοκρατίας και Ινδίας.
Δημοσιεύματα στον τουρκικό Τύπο αποτυπώνουν με ευκρίνεια τον βαθμό ενόχλησης της Άγκυρας για τα ανοίγματα του Νέου Δελχί προς την Ανατολική Μεσόγειο και τις συμφωνίες Ινδίας – Κύπρου. Σε δημοσίευμα της Milliyet αναφέρεται χαρακτηριστικά πως «η Ινδία έχει φτάσει σε νέο επίπεδο στις προσπάθειές της να προκαλέσει ενόχληση στην Τουρκία».
Στο ίδιο δημοσίευμα, από τη μια προειδοποιείται η Ινδία για τις επιπτώσεις σε περίπτωση που η Τουρκία μοιράσει προηγμένες τεχνολογίες στο Πακιστάν. Ενώ παράλληλα υποδεικνύεται πως η Ινδία αγνοεί τον ρόλο της Τουρκίας στην περιοχή.
