Ο Χριστόδουλος Γ. Παχουλίδης κάνει μια σύντομη ιστορική αναδρομή σε έναν από τους μεγάλους αγώνες του Ελληνισμού.
Οι πολυαίμακτοι αγώνες του Ελληνισμού, στον ιερό υπέρ ελευθερίας αγώνα του 1821, έφεραν κάποια ευλογημένη μέρα γλυκείς καρπούς, την ελευθερία και απελευθέρωση από τον ζυγό της δουλείας τετρακόσιων χρόνων. Οι ταλαίπωροι Έλληνες άρχισαν να αναπνέουν αέρα ελευθερίας. Όχι όμως όλοι. Το νέο ελληνικό κράτος ασφυκτιούσε μέσα στα όρια που του έθεσαν το 1930, μια νοητή γραμμή, από τον Παγασητικό μέχρι τον Αβρακικό Κόλπο. Κόπηκε στη μέση ο Ελληνισμός. Πώς θα έβλεπαν, αλήθεια, οι αλύτρωτοι Έλληνες τους ελεύθερους; Πώς πάλιν οι ελεύθεροι Έλληνες θα έβλεπαν τους αλύτρωτους; Πολλές οικογένειες αγωνιστών του 1821 αναγκάστηκαν να φύγουν από τα αλύτρωτα μέρη για να αποφύγουν τις τουρκικές ωμότητες εναντίον τους και να καταφύγουν στα τότε μέρη του ελεύθερου κράτους, αφήνοντας πίσω τους αγαπημένα συγγενικά πρόσωπα. Μετοίκησαν λοιπόν σε ελεύθερα ελληνικά μέρη που γειτόνευαν με τα υπό ζυγό δουλείας ευρισκόμενα μέρη τους, τη Σκιάθο, στην Αταλάντη, Λαμία, Εύβοια, Νέα Πέλλα, με στραμμένα όμως καρδιά και βλέμματα στους αγαπημένους τόπους που είχαν αφήσει και με τη θέληση να αγωνιστούν όταν έλθει η ώρα για την απελευθέρωσή τους.
Έτσι υπήρξαν πολλά επαναστατικά κινήματα που έδειχναν την ισχυρή θέληση του Ελληνισμού για απελευθέρωση αλύτρωτων αδελφών. Πρωτοστάτησαν μάλιστα αγωνιστές του ‘21, όπως ο Μακρυγιάννης, ο Τσάμης Καρατάσος κ.ά., που έβλεπαν αδικαίωτους τους αγώνες τους.
Νέα όμως απειλή παρουσιάστηκε. Νέος εχθρός, ύπουλος μάλιστα, οι Βούλγαροι. Το 1870, με τη συνθήκη του Αγίου Στεφάνου πήραν θάρρος. Ευνοούνταν οι στόχοι τους να ιδρύσουν τη Μεγάλη Βουλγαρία, το όνειρό τους, και άρχισαν ανείπωτη τρομοκρατία σε βάρος των Ελλήνων Ορθοδόξων της Μακεδονίας και φοβερό προσηλυτισμό, για να τους εντάξουν στα άνομα σχέδιά τους. Η Ελληνική Κυβέρνηση δεν τολμούσε να ενεργοποιηθεί, κάτω από τις συνέπειες του άτυχου ελληνοτουρκικού πολέμου του 1897. Τότε έφτασε η ώρα των ηρώων (Ποιος δεν θυμάται τον Τέλλον Άγραν, τον Παύλο Μελά και τόσους άλλους;). Άρχισαν να δραστηριοποιούνται φλογεροί Έλληνες από όλα τα μέρη της Ελλάδας, οργανώνοντας διάφορα κινήματα. Έτσι φτάσαμε στις αρχές του 20ού αιώνα, όπου έγινε εθνική συνείδηση πλέον η ανάγκη για ένοπλη αντίδραση.
Τυπικά ο Μακεδονικός Αγώνας άρχισε το 1904. Γύρω από αυτόν συσπειρώθηκαν και έδρασαν Έλληνες του ελεύθερου ελληνικού κράτους και Έλληνες υπόδουλων ακόμη περιοχών, όπως της Κρήτης, ακόμη και της μακρινής Κύπρου. Με έναν κλεφτοπόλεμο, ανταρτοπόλεμο θα έλεγε κανείς, αλλά και με τη δημιουργία πολιτιστικών και εκπαιδευτικών συλλόγων, που βασικός τους σκοπός ήταν η ενίσχυση των Ελλήνων της Μακεδονίας, στο να κρατήσουν με κάθε θυσία όρθια την εθνική συνείδησή τους, για να κρατηθεί ελληνική και η γη των πατέρων τους. Ιστορικοί είπαν τότε ότι ήταν δύσκολος αυτός ο αγώνας. Όμως η παλληκαριά των λίγων πέτυχε απόλυτα εκείνο που χρειαζόταν τη στιγμή εκείνη, που πράγματι ήταν πολύ δύσκολο, τη διατήρηση της ελληνικότητας της Μακεδονίας. Μεγάλη η προσφορά τους γιατί ετοίμασαν το έδαφος για την απελευθέρωση της Μακεδονίας κατά τους ένδοξους Βαλκανικούς Πολέμους (1912 – 1913). Αυτά για την Ιστορία. Ας την έχουμε υπόψη.
