Ο Αντώνης Χατζηαντώνης μας μεταφέρει τη φιλοσοφική προσέγγιση του μεγάλου Έλληνα για τον θάνατο.
Κάπου διάβασα κάτι που είπε ο Επίκουρος (341-270 π.Χ.), σχετικό με το τέλος της ζωής μας. Κάτι που φυσικά απασχολεί τον σύγχρονο άνθρωπο, που βιώνει άγχος και πολλά προβλήματα, στην καθημερινότητά του. Βρήκα ότι, εμένα τουλάχιστον με βοηθά να δω τους πραγματικούς κινδύνους στην πραγματική τους διάσταση. Επίσης, με εντυπωσίασε για την απλότητα και τη σαφήνειά του. Θα το μοιραστώ μαζί σας.
Θα προσπαθήσω να το αποδώσω με απλά λόγια για να γίνω κατανοητός.
«Γιατί φοβόμαστε τόσο πολύ τον θάνατο; Όταν ευρισκόμαστε στη ζωή, αυτός είναι απών. Αλλά, και όταν κάποτε εκείνος έρθει, γινόμαστε εμείς απόντες…». Επίκουρου επιστολή προς Μενοικέα, σελ. 255.
«Πάσαν αίρεσιν και φυγήν επανάγειν, οίδεν επί του σώματος υγείαν, και την της ψυχής αταραξίαν, επεί τούτο, του μακαρίως ζην εστί τέλος.» (Επίσης, προς Μενοικέα Επιστολή).
Και συνεχίζει αυτό τον εξαιρετικό –κατά τη γνώμη μου– συλλογισμό του: «Πριν γεννηθείς, δεν βίωνες κάτι, μια κατάσταση, που είναι όπως και ο θάνατος; Ήταν τόσο απαράδεκτη η ανυπαρξία σου;».
Για τον Θεό (ή μάλλον τους θεούς τότε), είχε μια διαφορετική, πολύ ενδιαφέρουσα προσέγγιση:
Άφοβον ο θεός, ανύποπτον
ο θάνατος
και ταγαθόν μεν εύκτητον,
το δε δεινόν ευεκκαρτέρητον.
(Φιλόδημος, Προς σοφιστάς, IV, 10-14). Αυτό, υπάρχει και σε πάπυρο του Ηρακλείου, Herculaneum 1005, στήλη IV.
Σημ.: Ευεκκαρτέρητον= κάτι που μπορούμε εύκολα να αντέξουμε, να υπομείνουμε.
Δίδασκε, ότι δεν χρειαζόμαστε πολλά υλικά αγαθά, για να είμεθα ευτυχείς. Κάτι που αποδίδεται στον Επίκουρο, είναι και το εξής: «Μπορώ να παραβγώ (να συναγωνιστώ) τον Δία σε ευτυχία, φτάνει να έχω το καθημερινό μου κριθαρόψωμο και λίγο νερό…!» (Αιλιανός Ιστορίες, 4,13).
Γιατί να αγανακτώ, διότι είναι περιορισμένη η διάρκεια της ζωής μου; Διερωτάται ο Φιλόσοφος. Και παρομοιάζει τον άνθρωπο που δεν θέλει να πεθάνει, με έναν συνδαιτυμόνα σε ένα τραπέζι με άφθονα και ωραία φαγητά, που αφού φάει αρκετά, γίνεται άπληστος, αχόρταγος και δεν θέλει να το εγκαταλείψει…!
Ο Επίκουρος, στη σκέψη των περισσοτέρων εξ ημών, συνδυάζεται με τις ηδονές, σαρκικές, υλικές και άλλες. Μάλλον δεν είναι ακριβώς έτσι…!
Συμφιλιωθείτε με την Ιδέα του θανάτου, φίλοι μου. Νομίζω θα αισθανθείτε κάπως καλύτερα.
