Η Κύπρος βρίσκεται αντιμέτωπη με μια σοβαρή υγειονομική κρίση στον ζωικό πληθυσμό, καθώς επιβεβαιώθηκαν κρούσματα αφθώδους πυρετού, γεγονός που οδήγησε στην απώλεια του καθεστώτος της «ελεύθερης χώρας» από τη νόσο. Η εξέλιξη αυτή, η οποία γνωστοποιήθηκε επίσημα στον Παγκόσμιο Οργανισμό για την Υγεία των Ζώων (WOAH) στις 21 Φεβρουαρίου 2026, έχει θέσει σε άμεση κινητοποίηση τις Κτηνιατρικές Υπηρεσίες και το Υπουργείο Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος.
Ο αφθώδης πυρετός είναι μια εξαιρετικά μεταδοτική ιογενής νόσος που προσβάλλει τα δίχηλα ζώα (βοοειδή, αιγοπρόβατα, χοίρους), προκαλώντας τεράστια οικονομική ζημιά στον πρωτογενή τομέα. Παρά τη σοβαρότητα της κατάστασης για το ζωικό κεφάλαιο, οι αρχές διαβεβαιώνουν ότι ο ιός δεν επηρεάζει την ανθρώπινη υγεία, ούτε μεταδίδεται μέσω της κατανάλωσης κρέατος ή γάλακτος.
Από τη στιγμή της επιβεβαίωσης, εφαρμόστηκαν άμεσα τα αυστηρά προβλεπόμενα πρωτόκολλα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οριοθετήθηκαν ζώνες προστασίας και επιτήρησης (ακτίνας 3 και 10 χιλιομέτρων αντίστοιχα) γύρω από τις μολυσμένες εκμεταλλεύσεις, κυρίως στις περιοχές Ορόκλινης – Λειβαδιών και Αραδίππου στη Λάρνακα.
Στις μολυσμένες μονάδες εφαρμόστηκε το μέτρο της θανάτωσης και ασφαλούς ταφής των ζώων, σε συνεργασία με την Υπηρεσία Περιβάλλοντος, το Τμήμα Γεωργίας, το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων και το Τμήμα Κτηματολογίου. Συνολικά θα θανατωθούν γύρο στις 13.000 ζώα τα οποία εντοπίστηκαν στις 11 μολυσμένες μονάδες: Πέντε στην περιοχή Ορόκλινης, Τέσσερις στα Λιβάδια και από μία σε Αραδίππου και Τρούλλους.
Σε στενή συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και κατόπιν εισηγήσεων εμπειρογνωμόνων της ΕΕ, η Κύπρος ξεκίνησε άμεσα πρόγραμμα εμβολιασμού. Η Υπουργός Γεωργίας, Μαρία Παναγιώτου, είχε διαδοχικές συναντήσεις στις Βρυξέλλες με τον Επίτροπο αρμόδιο για θέματα Υγείας των Ζώων, Olivér Várhelyi, και τον Επίτροπο Γεωργίας, Christophe Hansen, εξασφαλίζοντας την άμεση αποστολή 529.000 εμβολίων από το ευρωπαϊκό αποθεματικό.
Οι εμβολιασμοί ξεκίνησαν στις 25 Φεβρουαρίου 2026, με τα πρώτα 10.000 εμβόλια από τα κατεχόμενα, τα οποία αρχικά τους είχαν παραχωρηθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή μέσω της Κυπριακής Δημοκρατίας, και διατέθηκαν άμεσα σε μονάδες βοοειδών. Με τις πρώτες 10.000 εμβολιάστηκαν τα βοοειδή εντός ακτίνας των 3ων χιλιομέτρων. Ακολούθως, μετά την παράδοση επιπλέον 50.000 δόσεων εμβολίων από τα κατεχόμενα εμβολιάστηκαν τα βοοειδή ακτίνας 10 χιλιομέτρων από τις μολυσμένες εκμεταλλεύσεις βάσει υποδείξεων της ΕΕ,. Με τις 529.000 δόσεις που κατάφθασαν από την Ε.Ε., συνεχίζεται ο εμβολισμός των αιγοπροβάτων.
Παράλληλα, τέθηκαν αυστηρές απαγορεύσεις με σχετική γνωστοποίηση που δημοσιεύτηκε στην επίσημη εφημερίδα της Δημοκρατίας, για μετακινήσεις ζώων και προϊόντων εντός των ζωνών ελέγχου, καθώς και ανθρώπων χωρίς την έγκριση των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών.
Για να αναχαιτιστεί ο ιός και να ξεκινήσει η διαδικασία επανάκτησης της Κύπρου του καθεστώτος της ελεύθερης χώρας, απαιτείται πιστή τήρηση ενός οδικού χάρτη. Μέσα στο πλαίσιο αυτό θα πρέπει να γίνουν:
Εντατικές δειγματοληψίες: Συνεχίζονται οι εργαστηριακές εξετάσεις εντός των ζωνών επιτήρησης (3-10 km) για εντοπισμό τυχόν νέων εστιών.
Ολοκλήρωση εμβολιασμών:
Στάδιο 1: Εμβολιασμός 25.613 αγελάδων στη ζώνη 3-10 km.
Στάδιο 2: Εμβολιασμός μονάδων αιγοπροβάτων σε ακτίνα 2km γύρω από τα χοιροστάσια, τα οποία βρίσκονται εντός της μολυσμένης ζώνης των 3-10 km. Συνολικά, εντός της ζώνης των 10 km, βρίσκονται 15 χοιροστάσια.
Στάδιο 3: Εμβολιασμός των υπόλοιπων μονάδων αιγοπροβάτων στη ζώνη 3-10 km. Συνολικά 97.021 αιγοπρόβατα.
Εμβολιασμός χοίρων: Η διαδικασία προετοιμάζεται καθώς τα εμβόλια έχουν παραγγελθεί. Συνολικά θα εμβολιαστούν 48.167 χοίροι.
Μετά το πέρας των εμβολισμών θα γίνει επανεξέταση και αξιολόγηση της κατάστασης.
Η επόμενη μέρα: Στήριξη και εισαγωγές
Το Υπουργείο Γεωργίας βρίσκεται σε διαρκή διαβούλευση με τις αγροτικές οργανώσεις για το πακέτο αποζημιώσεων και στήριξης των κτηνοτρόφων των μολυσμένων μονάδων.
• Εισαγωγές ζώων: Οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες συνεργάζονται με τους κτηνοτρόφους για την εξεύρεση λύσεων εξετάζοντας και το ενεδεχόμενο εισαγωγών ζώων από άλλες ασφαλείς χώρες, ώστε να μην διακοπεί η παραγωγή.
• Ανασύσταση κεφαλαίου: Μελετάται το ενδεχόμενο ενεργοποίησης μονάδων πυρήνων για την αύξηση της παραγωγής ζωικού κεφαλαίου, προκειμένου να προμηθευτούν οι κτηνοτρόφοι με ζώα υψηλού γενετικού δυναμικού.
Επαναδραστηριοποίηση μονάδων: Ο χρονικός ορίζοντας
Η επαναλειτουργία μιας μολυσμένης μονάδας δεν είναι άμεση. Ο ελάχιστος χρόνος εξαρτάται από την αυστηρή τήρηση των διαδικασιών:
Καθαρισμός και απολύμανση: Μετά τη θανάτωση, ακολουθεί προκαταρκτικός ψεκασμός, καθαρισμός, συλλογή και κάλυψη της κόπρου για τουλάχιστον 45 ημέρες. Ακολουθεί τελική απολύμανση.
Ζώα μάρτυρες: 21 ημέρες μετά την τελική απολύμανση, εισάγονται στη μονάδα «ζώα μάρτυρες» (ανεμβολίαστα ζώα) για να διαπιστωθεί αν ο ιός εξακολουθεί να υφίσταται με τυχόν προσβολή τους.
Εκτίμηση κινδύνου: Η επαναλειτουργία θα αξιολογείται κατά περίπτωση, λαμβάνοντας υπόψη την υγειονομική κατάσταση των γύρω μονάδων. Σε άλλες χώρες, η διαδικασία αυτή ξεπέρασε τους 6 μήνες. Ως εκ τούτου, η επαναδραστηριοποίηση θα συνεκτιμάται ανα περίπτωση.
Ενίσχυση βιοασφάλειας και έρευνα
Στο πλαίσιο των προληπτικών μέτρων, το Τμήμα Γεωργίας χρηματοδοτεί την κατασκευή 85 τροχόλουτρων στις κτηνοτροφικές περιοχές παγκύπρια, με επιχορήγηση έως €5.000 ανά σημείο. Επιπλέον, αυξήθηκαν τα σημεία ελέγχου ψεκασμών εντός της μολυσμένης περιοχής σε 21.
Παράλληλα, η Αστυνομία διεξάγει έρευνα, καθώς εκτιμάται ότι ο ιός ενδέχεται να ήταν ενεργός στην περιοχή της Ορόκλινης για περίπου δύο εβδομάδες πριν από την επίσημη ενημέρωση των υπηρεσιών.
Γιατί δεν υπήρξε προληπτικός εμβολιασμός τον Δεκέμβριο
Το χρονικό της κρίσης: Από την υποψία στα κατεχόμενα στην εξάπλωση στις ελεύθερες περιοχές
Σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης παραμένει η κυπριακή κτηνοτροφία μετά την επιβεβαίωση εστιών Αφθώδους Πυρετού στην Επαρχία Λάρνακας. Η κυβέρνηση, ξεκαθαρίζει το τοπίο γύρω από τις επικρίσεις για τη διαχείριση της νόσου, ενώ ταυτόχρονα βρίσκεται σε εξέλιξη αστυνομική έρευνα για το ενδεχόμενο απόκρυψης κρουσμάτων που θα μπορούσε να είχε περιορίσει τη διασπορά.
Απαντώντας στο κρίσιμο ερώτημα γιατί δεν ξεκίνησε εμβολιαστικό πρόγραμμα τον περασμένο Δεκέμβριο, όταν υπήρξαν οι πρώτες πληροφορίες από τα κατεχόμενα, οι αρχές είναι σαφείς: Ο εμβολιασμός εφαρμόζεται μόνο σε περίπτωση ύπαρξης επιβεβαιωμένου κρούσματος. Σύμφωνα με τους κανονισμούς της Ε.Ε., κανένα κράτος-μέλος δεν προβαίνει σε προληπτικό εμβολιασμό όσο παραμένει «χώρα ελεύθερη νόσου». Η Κύπρος διατήρησε αυτό το καθεστώς μέχρι τον Φεβρουάριο, και η έναρξη εμβολιασμών νωρίτερα θα σήμαινε αυτόματα την απώλεια του εξαγωγικού καθεστώτος της χώρας χωρίς την ύπαρξη επιβεβαιωμένου κρούσματος εντός των ελεγχόμενων από την Δημοκρατία περιοχών.
Η νόσος έχει επηρεάσει μέχρι στιγμής 11 μονάδες στις περιοχές Λειβαδιών, Ορόκλινης, Τρούλλων και Αραδίππου. Το οικονομικό πλήγμα είναι τεράστιο, με το πρώτο πακέτο αποζημιώσεων να υπολογίζεται στα €4,5 εκατομμύρια, καλύπτοντας την αξία των ζώων, των ζωοτροφών και του γάλακτος που καταστράφηκε.
Η Κυβέρνηση έχει στήσει ένα «τείχος» προστασίας:
Κέντρο Κρίσεως «ΖΗΝΩΝ»: Λειτουργεί 24 ώρες το 24ωρο με συμμετοχή πολλαπλών υπηρεσιών (Αστυνομία, Εθνική Φρουρά, Πολιτική Άμυνα, Κτηνιατρικές Υπηρεσίες, Τμήμα Γεωργίας, Τμήμα Δασών, Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων, Ταμείο Θήρας και Πανίδας, Υγειονομικές Υπηρεσίες, Τμήμα Κτηματολογίου, Πυροσβεστική Υπηρεσία).
Αποκλεισμοί: Σημεία ελέγχου και ψεκασμού έχουν στηθεί σε όλες τις εξόδους των κτηνοτροφικών περιοχών της Λάρνακας σε 21 σημεία.
Απαγορεύσεις: Παγκύπρια απαγόρευση μετακίνησης δίχηλων ζώων, παραχώρηση άδειας μετακίνησης από Κτηνιατρικές Υπηρεσίες μόνο προς τα σφαγεία, καθώς και απαγόρευση κυνηγίου στις πληγείσες περιοχές.
Ανθρώπινος παράγοντας: Λόγω της τραγικής θέσης των κτηνοτρόφων που βλέπουν τα κοπάδια τους να οδηγούνται σε ταφή, νοσηλευτικοί λειτουργοί παρέχουν 24ωρη ψυχολογική υποστήριξη.
Σημαντικό για το κοινό: Οι αρχές επαναλαμβάνουν ότι ο αφθώδης πυρετός δεν μεταδίδεται στον άνθρωπο και δεν υπάρχει κίνδυνος από την κατανάλωση ζωοκομικών προϊόντων. Τονίζεται πως, η τήρηση των μέτρων βιοασφάλειας σε όλες της κτηνοτροφικές μονάδες είναι επιβεβλημένη για την κτηνοτροφία.
