Ο αφθώδης πυρετός κατάφερε να διαπεράσει τα αυστηρά μέτρα προστασίας και να προσβάλει μονάδες που φιλοξενούν σπάνιες ντόπιες φυλές.
Παρά τις προσπάθειες θωράκισης του γενετικού πλούτου της χώρας, ο ιός εντοπίστηκε σε δύο μονάδες στη Λάρνακα, μία εκτροφή βοοειδών (κόκκινες αγελάδες) και μία προβάτων (κυπριακό παχύουρο).
Η εξέλιξη αυτή προκαλεί έντονο προβληματισμό, καθώς η συνήθης πρακτική σε τέτοιες περιπτώσεις επιβάλλει την άμεση θανάτωση όλων των ζώων της πληγείσας μονάδας. Ωστόσο, οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες, αναγνωρίζοντας την κρισιμότητα της κατάστασης για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας, εξετάζουν σοβαρά τη χρήση του Κατ’ Εξουσιοδότηση Κανονισμού (ΕΕ) 2020/687.
Σύμφωνα με τον κανονισμό, παρέχεται η δυνατότητα παρέκκλισης από την απαίτηση θανάτωσης για ζώα που ανήκουν σε επίσημα καταχωρισμένες σπάνιες φυλές ή έχουν υψηλή γενετική και πολιτιστική αξία.
Η απόφαση θα ληφθεί κατόπιν αυστηρής τεκμηρίωσης της καθαροαιμίας των ζώων σε συνεργασία με το Τμήμα Γεωργίας, ενώ θα συνεκτιμηθεί ο επιδημιολογικός κίνδυνος έναντι του οφέλους από τη διατήρησή τους.
Τα στοιχεία για το ντόπιο κυπριακό παχύουρο πρόβατο είναι ανησυχητικά, καθώς ο πληθυσμός του αποτελεί μόλις το 0,44% του συνολικού πληθυσμού προβάτων στο νησί.
Συγκεκριμένα, με βάση την επισκόπηση αιγοπροβατοτροφίας που διενεργείται από το Τμήμα Γεωργίας, σήμερα η φυλή αποτελείται από 1.185 ζώα σε 19 μονάδες παγκύπρια. Στην επαρχία Πάφου βρίσκονται 736 ζώα, στη Λεμεσό 272 ζώα, στη Λευκωσία 74 ζώα, στη Λάρνακα 56 ζώα, στην Πιτσιλιά 38 ζώα και στην Αμμόχωστο 9 ζώα.
Αναφορικά με τις κόκκινες αγελάδες (Bos indicus), η κατάσταση κρίνεται εξίσου σοβαρή. Σύμφωνα με την απογραφή του 2025, ο πληθυσμός παρουσιάζει μείωση 4,68% σε σχέση με το προηγούμενο έτος, αριθμώντας συνολικά 1.243 ζώα, εκ των οποίων 671 αγελάδες, σε 65 μονάδες παγκύπρια.
Να σημειωθεί ότι μόνο 56 εκμεταλλεύσεις θεωρούνται καθαρά μονάδες εκτροφής βοοειδών ντόπιας φυλής. Στη Λευκωσία υπάρχουν 34 αγελάδες σε σύνολο 70 ζώων, στη Λεμεσό 262 αγελάδες, σε σύνολο 455, στην Αμμόχωστο 7 αγελάδες, σε σύνολο 13, στην Πάφο 245 αγελάδες, σε σύνολο 473 και στη Λάρνακα 123 αγελάδες, σε σύνολο 232.
Πέραν από τις όποιες αποφάσεις για τις προσβεβλημένες μονάδες, προχωρεί καθολικός εμβολιασμός όλων των βοοειδών της Κύπρου και όχι μόνο της συγκεκριμένης φυλής, προκειμένου να αναχαιτιστεί η εξάπλωση του ιού.
Η ντόπια αγελάδα διακρίνεται από τον χαρακτηριστικό ύβο (καμπούρα) και τη μαύρη τούφα στην ουρά. Οι τύποι των πεδινών περιοχών (Μεσαορίας) ξεχωρίζουν για τον ξανθοκόκκινο χρωματισμό τους, ενώ οι ορεινοί τύποι (Πάφου) είναι μικρόσωμοι με σκουρότερες αποχρώσεις.
Η τύχη των ζώων στη Λάρνακα κρέμεται από μια κλωστή. Αν η εκτίμηση κινδύνου δείξει ότι η διατήρησή τους δεν απειλεί τη δημόσια υγεία ή το σύνολο της κτηνοτροφίας, τότε η Κύπρος θα κάνει χρήση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για να σώσει ένα ζωντανό κομμάτι της φυσικής της κληρονομιάς. Σε αντίθετη περίπτωση, το πλήγμα για τις ντόπιες φυλές θα είναι ανυπολόγιστο.
Σημειώνεται επίσης ότι, οι κτηνοτρόφοι αξιοποιώντας ευρωπαϊκά προγράμματα, τους παρέχεται ειδική οικονομική ενίσχυση για συντήρηση ντόπιων παχύουρων προβάτων και ντόπιων βοοειδών που κινδυνεύουν με εξαφάνιση.
Μέχρι στιγμής έχουν βρεθεί μολυσμένες 104 μονάδες, 13 μονάδες βοοειδών (9 Λάρνακα και 4 Λευκωσία), 88 μονάδες αιγοπροβάτων (63 στη Λάρνακα και 25 στη Λευκωσία) και 3 χοιροτροφικές μονάδες στη δυτική Λευκωσία.
Οι αριθμοί των μολυσμένων και θανατωμένων ή προς θανάτωση ζώων αναλογούν στο 8.1% του συνολικού αριθμού ενήλικων αιγοπροβάτων, 2,8% του συνολικού αριθμού των βοοειδών και περίπου στο 7% του συνολικού αριθμού των χοίρων.
Συνεχίζονται οι δειγματοληψίες σε όλες τις μονάδες εντός των μολυσμένων περιοχών. Στην περιοχή Γερίου και Δαλιού οι δειγματοληψίες ολοκληρώθηκαν, στην περιοχή Δυτικής Λευκωσίας και Λάρνακας ολοκληρώνονται μέχρι το τέλος του Απριλίου.
