«Με οδηγό μας την επιστήμη και την ηθική και σύμμαχο ολόκληρη την κοινωνία, μπορούμε να καταστήσουμε την Κύπρο πρότυπο χώρας όπου κάθε ασθενής θα απολαμβάνει την καλύτερη δυνατή φροντίδα και σεβασμό μέσα από μια προσωποκεντρική φροντίδα υγείας» τόνισε ο πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής Βιοηθικής Κύπρου Καθηγητής Κωνσταντίνος Φελλάς χαιρετίζοντας την εκδήλωση με τίτλο «Προσωποκεντρική φροντίδα υγείας» που η Επιτροπή οργάνωσε στις 21 Απριλίου 2026 στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας σε συνεργασία με τον Παγκύπριο Ιατρικό Σύλλογο, την Ομοσπονδία Συνδέσμων Ασθενών Κύπρου, το νεοσυσταθέν Εθνικό Κέντρο Κλινικής Τεκμηρίωσης και Ποιότητας Υπηρεσιών Υγείας και το Διεθνές Κέντρο Συμπονετικής Φροντίδας.
Η ημερίδα πραγματοποιήθηκε με την ευκαιρία της Ευρωπαϊκής Ημέρας Δικαιωμάτων των Ασθενών που είναι η 18η Απριλίου κάθε έτους και αφορούσε την αναγνώριση των προβλημάτων που προκύπτουν στη σχέση μεταξύ γιατρών και ασθενών, εξετάζοντας τον ρόλο της ιατρικής επιστήμης, της (βιο)ηθικής και των ανθρωπιστικών σπουδών στη βελτίωση της διαλογικής τους σχέσης. «Ο ιατρός του σήμερα δεν αρκεί να είναι μόνο άριστος επιστήμονας, οφείλει να είναι και συνοδοιπόρος, να μπορεί να εξηγεί με απλά λόγια, να ακούει, να εμπνέει εμπιστοσύνη και να ενδυναμώνει τον ασθενή ώστε να συμμετέχει ουσιαστικά στις αποφάσεις που αφορούν την υγεία του», τόνισε στη δική του παρέμβαση ο πρόεδρος του Παγκύπριου Ιατρικού Συλλόγου δρ Πέτρος Αγαθαγγέλου.
«Ο κοινός μας στόχος είναι ένα Σύστημα Υγείας που δεν περιορίζεται στο να θεραπεύει ασθενείς, αλλά που να ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες της κοινωνίας και να εξελίσσεται διαρκώς, έχοντας πάντοτε στο επίκεντρο τον δικαιούχο και τις ανάγκες του» ανέφερε στον δικό της χαιρετισμό η γενική διευθύντρια του Οργανισμού Ασφάλισης Υγείας Έφη Καμμίτση. Παρών ήταν ο υπουργός Υγείας Νεόφυτος Χαραλαμπίδης που από το βήμα της εκδήλωσης συγχάρηκε τους διοργανωτές και ιδιαίτερα την επιστημονική επιτροπή για τη διαμόρφωση του εγγράφου πολιτικής για την ανάπτυξη της Προσωποκεντρικής Φροντίδας που παρουσιάστηκε στο τέλος της ημερίδας. Αναφέρθηκε επίσης στη θεσμοθέτηση του Συνηγόρου του Ασθενούς από την κυβέρνηση, «ενός πάγιου αιτήματος των οργανωμένων ασθενών», όπως είπε. Πρόσθεσε ότι «πρόκειται για έναν ανεξάρτητο θεσμό που θα διασφαλίζει την προστασία των δικαιωμάτων, θα ενισχύει τη φωνή των ασθενών και θα συμβάλλει στη διαφάνεια και τη λογοδοσία στο σύστημα υγείας».
Χαιρετισμούς απηύθυναν επίσης η υφυπουργός Κοινωνικής Πρόνοιας Κλέα Χατζηστεφάνου Παπαέλληνα, ο πρόεδρος της ΟΣΑΚ Χαράλαμπος Παπαδόπουλος, ο γραμματέας της Ομοσπονδίας και πρόεδρος του Παγκύπριου Συνδέσμου Θαλασσαιμίας Μίλτος Μιλτιάδους, ο διευθυντής του Διεθνούς Ινστιτούτου Συμπονετικής Φροντίδας Πανίκος Παναγιώτου και ο Καθηγητής πατήρ Γεώργιος Σαμούτης πρόεδρος της Συντονιστικής Επιτροπής του Εθνικού Κέντρου Κλινικής Τεκμηρίωσης και Ποιότητας Υπηρεσιών Υγείας. Συντονίστρια της ημερίδας ήταν η δρ Μαίρη Κυριάκου νοσηλεύτρια προηγμένης πρακτικής η οποία συντόνισε επίσης μαζί με τον επίτιμο πρόεδρο της ΟΣΑΚ Μάριο Κουλούμα τη συζήτηση που ακολούθησε.
Στη διάρκεια της εκδήλωσης οι Καθηγητές Κ. Φελλάς και Γ. Σαμούτης απένειμαν τιμητική πλακέτα στον Ομότιμο Καθηγητή Γενικής Ιατρικής στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Κρήτης Χρήστο Λιονή για τη μεγάλη συμβολή του στη δημιουργία του Εθνικού Κέντρου Κλινικής Τεκμηρίωσης και Ποιότητας Υπηρεσιών Υγείας, αφού είναι τα τελευταία 8 χρόνια εξωτερικός συνεργάτης του υπουργείου Υγείας της Κύπρου προσφέροντας αφιλοκερδώς την εμπειρογνωμοσύνη και τις γνώσεις του γι’ αυτό το σκοπό.
Η μοναδική σχέση γιατρού και ασθενή
«Η ουσία της άσκησης της ιατρικής και ο γενεσιουργός παράγοντας της ιατρικής έρευνας εξακολουθούν να ενυπάρχουν στη μοναδική σχέση που αναπτύσσεται μεταξύ ενός γιατρού και ενός ασθενή, ο οποίος για να αποθεραπευθεί πρέπει να εμπιστευτεί τον γιατρό του» ανέφερε ο Καθηγητής Φελλάς και πρόσθεσε: «Χωρίς εμπιστοσύνη καμία θεραπευτική σχέση (και όχι μόνο) δεν μπορεί να προχωρήσει. Ταυτόχρονα ο γιατρός οφείλει να ακούσει με προσοχή το αφήγημα του ασθενή, που ίσως αποτελεί και την πεμπτουσία της θεραπείας. Ο προσεκτικός γιατρός θα μάθει πολλά για τον εαυτό του και την τέχνη του ακούγοντας τους ασθενείς του.
Η ανθρώπινη ιατρική δεν μπορεί να αναπτυχθεί και να δράσει σε αφιλόξενο περιβάλλον – προϋποθέτει έκφραση ταπεινότητάς και ευγνωμοσύνης από αμφότερες πλευρές και είναι αναπόσπαστο μέρος της προσωποκεντρικής φροντίδας υγείας του ασθενή. Η Βιοηθική ως σημαντικός πυλώνας της επιστημονικής έρευνας αλλά κυρίως ως προασπιστής της κοινωνικής ευημερίας, επιθυμεί και προσδοκεί να συμβάλει με τη δική της παρέμβαση στην ενίσχυση της επιστημονικής έρευνας και τη βελτίωση της κοινωνικής συνοχής, των αξιών και θεσμών που προάγουν την αξιοπρεπή και ποιοτική διαβίωση και την προαγωγή μιας προσωποκεντρικής φροντίδας υγείας στον τόπο μας. Ως Εθνική Επιτροπή Βιοηθικής Κύπρου – συνέχισε – αναγνωρίζουμε τη σημασία της ανθρωπιστικής ιατρικής και στοχεύουμε στη διάχυση των ιδεών, γνώσεων και εισηγήσεων περί του θέματος αυτού ως επίσημο μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Εθνικού Κέντρου Κλινικής Τεκμηρίωσης».
Η βιοηθική διάσταση σε κάθε πτυχή της ασθένειας
«Η βιοηθική διάσταση είναι παρούσα σε κάθε πτυχή της οποιασδήποτε ασθένειας» ανέφερε ο Καθηγητής Κωνσταντίνος Φελλάς και συνέχισε: «Από το δικαίωμα πρόσβασης σε καινοτόμες θεραπείες, μέχρι την υποστήριξη στο τέλος της ζωής σε περιπτώσεις ανίατων καταστάσεων, οι αρχές της Βιοηθικής – ο σεβασμός της αυτονομίας, η δικαιοσύνη στην κατανομή πόρων, η ευεργεσία (προαγωγή του καλού) – πρέπει να καθοδηγούν τις αποφάσεις μας. Η ηθική θεώρηση εξασφαλίζει ότι η πρόοδος υπηρετεί τον άνθρωπο χωρίς να τον εργαλειοποιεί. Η Εθνική Επιτροπή Βιοηθικής Κύπρου έχει καίριο ρόλο στο να φέρνει αυτές τις ηθικές αρχές στο επίκεντρο της συζήτησης σχετικά με την προσωποκεντρική φροντίδα υγείας, ώστε η κοινωνία μας να αντιμετωπίζει τις διάφορες παθήσεις με ανθρωπιά, ενσυναίσθηση, ταπεινότητα, σύνεση και υπευθυνότητα.
Η διαχείριση των παθήσεων στη σύγχρονη κοινωνία μέσα από το πρίσμα της προσωποκεντρικής φροντίδας υγείας του ασθενή, αποτελεί πρόκληση πολυεπίπεδη. Ιατρικά, καλούμαστε να παράσχουμε αποτελεσματική θεραπεία και παρακολούθηση σε βάθος χρόνου. Κοινωνικά, οφείλουμε να υποστηρίξουμε τους ασθενείς ώστε να εντάσσονται ισότιμα στην κοινωνία, χωρίς στίγμα και διακρίσεις. Και ηθικά, αντιμετωπίζουμε κρίσιμα ερωτήματα: Πώς κατανέμονται δίκαια οι περιορισμένοι πόροι για τη φροντίδα όλων; Πώς εξισορροπούμε την πρόληψη νέων περιστατικών με τη φροντίδα όσων ήδη ζουν με την ασθένεια; Πώς διασφαλίζουμε ότι ο ασθενής έχει φωνή και αυτονομία στις αποφάσεις για τη θεραπεία του, ακόμη και όταν αυτή εκτείνεται σε όλη του τη ζωή; Η αντιμετώπιση των πιο πάνω προκλήσεων απαιτεί συνένωση δυνάμεων.
Κανένας φορέας μόνος του δεν μπορεί να δώσει όλες τις λύσεις. Η κρατική πολιτική, η επιστημονική κοινότητα, οι επαγγελματίες υγείας, οι ασθενείς και οι οικογένειές τους και οι εθελοντικές οργανώσεις, όλοι αποτελούμε κρίκους μιας αλυσίδας που εάν εργαστεί συντονισμένα, μπορεί να φέρει την πολυπόθητη αλλαγή προς όφελος των ασθενών».
