Μετά από μια μακρά περίοδο αμφισβητήσεων, αναστολής εργασιών και έντονων διεργασιών, ο νέος σχεδιασμός των έργων στον Ακάμα επιδιώκει να δώσει οριστικές απαντήσεις σε χρόνια προβλήματα της περιοχής, όπως η ανεξέλεγκτη διακίνηση οχημάτων, η σκόνη και ο θόρυβος, η υποβάθμιση των προστατευόμενων οικοτόπων, η ελλιπής πυροπροστασία και η ανεπαρκής οργάνωση της επισκεψιμότητας.
Κεντρική φιλοσοφία της αναθεώρησης, η οποία προέκυψε μετά από αποφάσεις του Υπουργικού Συμβουλίου και τη σχετική Έκθεση Συμμόρφωσης της Περιβαλλοντικής Αρχής (Αύγουστος 2025), είναι ο δραστικός περιορισμός των ανθρώπινων παρεμβάσεων και η ουσιαστική μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος των έργων.
Το έργο στρατηγικής σημασίας επανεκκινεί, με ορίζοντα ολοκλήρωσης της Φάσης Α΄ του οδικού δικτύου το 2027. Ήδη, η στελέχωση της Υπηρεσίας Παρκοφυλακής με 16 άτομα είναι γεγονός, ενώ εντός του τρίτου και τέταρτου τριμήνου του 2026 αναμένεται η έναρξη κατασκευαστικών έργων και η προκήρυξη νέων διαγωνισμών για τις υποδομές αναψυχής.
Η βελτίωση και αναβάθμιση του οδικού δικτύου θα υλοποιηθεί σε τρεις φάσεις. Η Φάση Α΄ αφορά ανακατασκευή του δρόμου στην περιοχή Ποταμού Άσπρου – Λάρας, ενώ οι Φάσεις Β΄ και Γ΄ αφορούν κυρίως ήπιες παρεμβάσεις συντήρησης και βελτίωσης του υπόλοιπου δασικού οδικού δικτύου, συνολικού μήκους περίπου 51χλμ.
Η Φάση Α΄ του οδικού δικτύου αφορά περίπου 9,9χλμ. υφιστάμενου δικτύου, στις περιοχές Άσπρος Ποταμός – Τοξεύτρα – Λάρα και Τοξεύτρα – Άβακας, καθώς και τον κυκλικό δρόμο Λάρας. Στόχος είναι η έναρξη κατασκευαστικών εργασιών εντός του τελευταίου τριμήνου του 2026 και η ολοκλήρωση του έργου έως το τέλος του 2027.
Η Φάση Β΄ αφορά τη βελτίωση υφιστάμενων δασικών δρόμων συνολικού μήκους περίπου 25,9χλμ. και συγκεκριμένα τους υφιστάμενους δασικούς δρόμους: (α) Λάρα – Κουδουνάς – Κουτσαγκάς – Σμιγιές – Άης Μηνάς, (β) Κουτσαγκάς – Τζιφίν και (γ) Άσπρος Ποταμός – Μούντικο, με στόχο την ασφαλή πρόσβαση, την ενίσχυση της πυροπροστασίας και της διαχείρισης του δάσους, καθώς και τη διατήρηση του φυσικού χαρακτήρα της περιοχής. Οι απαιτούμενες μελέτες θα αρχίσουν εντός του 4ου τριμήνου, 2026, ενώ οι εργασίες συντήρησης και βελτίωσης θα υλοποιούνται σταδιακά, μετά τις αναγκαίες εγκρίσεις, με στόχο ολοκλήρωσης της φάσης έως το τέλος του 2028.
Η Φάση Γ΄ θα υλοποιηθεί παράλληλα και κατά τα πρότυπα της Φάσης Β΄, και αυτή περιλαμβάνει δρόμους εντός του πυρήνα του κρατικού δάσους, συνολικού μήκους περίπου 25,7χλμ. Σε ό,τι αφορά ειδικότερα το τμήμα του δρόμου Λουτρά Αφροδίτης – Φοντάνα Αμορόζα, επισημαίνεται ότι με την έγκριση που έχει δοθεί από την Περιβαλλοντική Αρχή τον Απρίλιο 2026, θα προωθηθεί η διαδικασία έναρξης εργασιών βελτίωσης του εν λόγω τμήματος με στόχο την ασφάλεια στην πρόσβαση και διακίνηση. Η παρέμβαση στο εν λόγω τμήμα του δρόμου αφορά σε διαπλάτυνση 13 σημείων του δρόμου και σε συνολικό μήκος 430μ.
Προγραμματίζεται, ακόμα η προκήρυξη διαγωνισμού για την παροχή των αναγκαίων υπηρεσιών διακίνησης επισκεπτών με οχήματα πάρκου κατά τις περιόδους αιχμής, με στόχο την αποσυμφόρηση της κυκλοφορίας, την ασφαλή μετακίνηση επισκεπτών και τον περιορισμό της ανεξέλεγκτης διακίνησης οχημάτων.
Τι προέβλεπε ο σχεδιασμός του 2021 και τι αλλάζει σήμερα
Η σύγκριση των αποφάσεων του 2021 με τον αναθεωρημένο σχεδιασμό αποκαλύπτει μια στροφή προς μια σαφώς πιο ήπια και ελεγχόμενη διαχείριση.
>> Υποδομές πληροφόρησης & αναψυχής (κόμβοι): Ο σχεδιασμός του 2021 προέβλεπε τη δημιουργία 14 συνολικά κόμβων πληροφόρησης και αναψυχής, με εκτεταμένες υποδομές που επηρέαζαν μεγάλες εκτάσεις γης. Στον αναθεωρημένο σχεδιασμό οι κόμβοι μειώνονται σε 8. Εντός του 4ου τριμήνου του 2026 θα προκηρυχθεί διαγωνισμός για τον επανασχεδιασμό τους
>> Νότιος κόμβος Λάρας: Ο σχεδιασμός του 2021 προέβλεπε την κατασκευή κόμβου και εγκατάσταση τεχνικών υπηρεσιών στην ευαίσθητη αυτή περιοχή. Σήμερα, προωθείται ένας νέος σχεδιασμός με σαφώς μικρότερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα.
>> Γενική φιλοσοφία οδικού δικτύου: Ο σχεδιασμός του 2021 προέβλεπε εκτεταμένες παρεμβάσεις με γεωμετρικά χαρακτηριστικά (πλάτος, χαράξεις) που προσομοίαζαν με αστικό οδικό δίκτυο, με πρόβλεψη για ενιαία υλοποίηση των έργων. Ο αναθεωρημένος σχεδιασμός υιοθετείται μια προσέγγιση σταδιακής υλοποίησης, με σημαντικά μικρότερες διατομές στους δρόμους.
>> Φάση Α΄ οδικού δικτύου (Άσπρος Ποταμός – Τοξεύτρα – Λάρα & Τοξεύτρα – Άβακας): Το 2021 ο σχεδιασμός οδοποιίας βασίστηκε στα πρότυπα του Τμήματος Δημοσίων Έργων (ΤΔΕ). Στον αναθεωρημένο σχεδιασμό η αρχική λύση δεν απορρίπτεται, αλλά τροποποιείται και εξειδικεύεται ανά τμήμα. Οι κατασκευαστικές εργασίες αναμένεται να ξεκινήσουν το τελευταίο τρίμηνο του 2026 με στόχο την παράδοση στα τέλη του 2027.
>> Επανασχεδιασμός οδικού τμήματος Άβακας – Λίπατη: Ο σχεδιασμός του 2021 προέβλεπε εφαρμογή των γενικών προτύπων οδοποιίας του ΤΔΕ, γεγονός που προκαλούσε έντονες και ορατές παρεμβάσεις στο φυσικό τοπίο. Στον αναθεωρημένο σχεδιασμό πραγματοποιείται πλήρης επαναξιολόγηση με στόχο να επηρεάζει στο ελάχιστο δυνατό την υφιστάμενη όδευση και τα γεωμετρικά χαρακτηριστικά του δρόμου.
>> Φάσεις Β΄ και Γ΄ οδικού δικτύου (υπόλοιπο δασικό δίκτυο ~51χλμ.): Το 2021 προβλέπονταν εκτεταμένες βελτιώσεις, οι οποίες, ωστόσο, επιχειρούσαν να συμβαδίσουν με τις ανάγκες προστασίας. Σήμερα, η Φάση Β΄ (~25,9χλμ.) και η Φάση Γ΄ (~25,7χλμ. εντός του πυρήνα του κρατικού δάσους) θα περιλαμβάνουν αποκλειστικά ήπιες παρεμβάσεις συντήρησης και μικρότερες διατομές. Απαγορεύεται η στάθμευση οχημάτων επί της οδού, πλην ελαχίστων σημείων για ανάγκες πυρόσβεσης. Οι μελέτες για τη Φάση Β΄ ξεκινούν το 4ο τρίμηνο του 2026 με ορίζοντα ολοκλήρωσης το 2028.
>> Υδραυλικά έργα και τοίχοι αντιστήριξης: Ο σχεδιασμός του 2021 ήταν βασισμένος αποκλειστικά στα αρχικά τεχνικά δεδομένα που είχαν παραχωρηθεί. Σήμερα, διεξάγεται νέα μελέτη και πλήρης επανεξέταση των έργων διαχείρισης ομβρίων υδάτων (γεφύρια) και των τοίχων αντιστήριξης. Σε εξέλιξη σχετικός διαγωνισμός για την περιοχή του Άβακα, ο οποίος αναμένεται να ολοκληρωθεί στα τέλη Αυγούστου με αρχές Σεπτεμβρίου του 2026.
>> Εμπειρογνώμονες δασικής οδοποιίας: Το 2021 δεν υπήρχε καμία πρόβλεψη για εμπλοκή εξειδικευμένων συμβούλων στο συγκεκριμένο αντικείμενο. Πλέον, εξασφαλίζονται επίσημα οι υπηρεσίες ειδικών επιστημόνων στη δασική οδοποιία.
>> Παρκοφυλακή: Το 2021 η σχετική πρόβλεψη παρέμενε στα χαρτιά, καθώς η Υπηρεσία δεν είχε υλοποιηθεί ή στελεχωθεί. Στον αναθεωρημένο σχεδιασμό, τα σχέδια υπηρεσίας εγκρίθηκαν και η στελέχωση ολοκληρώθηκε πλήρως. Από τις 11 Μαΐου 2026, 16 παρκοφύλακες έχουν αναλάβει επίσημα καθήκοντα και βρίσκονται σε στάδιο εκπαίδευσης για αποτελεσματική επιτήρηση του πάρκου, πάταξη των παράνομων διελεύσεων, πρόληψη πυρκαγιών και αναβάθμιση της ασφάλειας των επισκεπτών.
>> Κανόνες λειτουργίας ΕΔΠ Ακάμα: Οι κανόνες είχαν καταρτιστεί και είχαν τύχει νομικού ελέγχου από τη Νομική Υπηρεσία τον Σεπτέμβριο του 2021. Σήμερα, κρίνεται απαραίτητη η αναπροσαρμογή τους, ώστε να εναρμονιστούν πλήρως με τα νέα δεδομένα. Η διαδικασία αυτή θα ολοκληρωθεί περί το 2027, αμέσως μετά την αποπεράτωση της Φάσης Α΄.
>> Διακίνηση επισκεπτών: Το 2021 δεν υπήρχε καμία πρόβλεψη ή υποδομή για οργανωμένη μεταφορά. Στον αναθεωρημένο σχεδιασμό προγραμματίζεται διαγωνισμός για την ανάθεση υπηρεσιών διακίνησης των επισκεπτών με ειδικά οχήματα πάρκου κατά τις περιόδους αιχμής (Μάιο με Οκτώβριο), υπηρεσία που θα τεθεί σε εφαρμογή μετά το 2027 και την ολοκλήρωση του οδικού δικτύου.>> Φυσικά αποθέματα και μικροαποθέματα: Το 2021 δεν υπήρχε καμία πρόνοια για κήρυξη προστατευόμενων φυσικών αποθεμάτων εντός του κρατικού δάσους. Σήμερα, για πρώτη φορά στα χρονικά της περιοχής, προωθείται η κήρυξη τμήματος του κρατικού δάσους Ακάμα ως «Φυσικού Αποθέματος», καθώς και η δημιουργία μικροαποθεμάτων. Η προστατευόμενη ζώνη θα καλύπτει έκταση 741,13 εκταρίων (ha), ποσοστό που αντιστοιχεί στο 12,7% του δάσους, όπου θα απαγορευτεί κάθε ανθρώπινη δραστηριότητα, συμπεριλαμβανομένου και του κυνηγιού. Η πρόταση θα κατατεθεί στο Υπουργικό Συμβούλιο το 4ο τρίμηνο του 2026, μετά από γνωμοδότηση του Δασικού Συμβουλευτικού Σώματος.
