Αυξάνεται η χρήση ναρκωτικών στην Κύπρο – Στο κατώφλι του ΚΕΝΘΕΑ όλο και πιο συχνά παιδιά 14-15 ετών

Σημαντική αύξηση στη χρήση ναρκωτικών ουσιών καταγράφεται στην Κύπρο, σύμφωνα με τη Συμβουλευτική Ψυχολόγο και διευθύντρια του Κέντρου Ενημέρωσης για τα Ναρκωτικά και Θεραπείας Εξαρτημένων Ατόμων (ΚΕΝΘΕΑ), Έλενα Ζαρούνα.

Σε συνέντευξή της, με την ευκαιρία της Παγκόσμιας Ημέρας Κατά των Ναρκωτικών, η κ. Ζαρούνα αναφερόμενη στις πρόσφατες κατασχέσεις πολύ μεγάλων ποσοτήτων οπιούχων είπε ότι προμηνύουν πιθανές αυξήσεις στους χρήστες οπιούχων το επόμενο διάστημα.

Μίλησε για αύξηση των ποσοστών χρηστών που εκδηλώνουν ψυχωσικά επεισόδια, ενώ ανέφερε ότι “για όσους δουλεύουμε στην πρώτη γραμμή καθίσταται αντιληπτό ότι ολοένα και νεαρότερα πρόσωπα ξεκινούν τη χρήση διάφορων ουσιών”.

Είπε ότι το κατώφλι των προγραμμάτων τους περνούν πλέον αρκετά συχνά παιδιά 14-15 ετών με σοβαρό προφίλ χρήσης.

Η κ. Ζαρούνα σημείωσε ακόμα ότι μεγάλες διαστάσεις λαμβάνει εκτός από την ουσιοεξάρτηση και η εξάρτηση σε συμπεριφορές, όπως τα τυχερά και τα διαδικτυακά παιχνίδια.

Τόνισε την σημασία της πρόληψης και ανέφερε ότι το ΚΕΝΘΕΑ παρέχει τόσο προληπτικά, όσο και θεραπευτικά προγράμματα σε όλη την Κύπρο.

Παρατηρείται αύξηση στη χρήση ναρκωτικών στην Κύπρο

Η κ. Ζαρούνα είπε ότι σύμφωνα με τα στοιχεία της Αρχής Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων Κύπρου (Ετήσια Ανασκόπηση 2025) το ποσοστό ατόμων που έχουν δοκιμάσει κάνναβη, έστω και μια φορά στη ζωή τους έχει τριπλασιαστεί μεταξύ των ετών 2006 και 2023, από 6,6% των ατόμων ηλικίας 15 ως 64 ετών σε 18%.

Σημαντική αύξηση τα χρόνια αυτά παρατηρείται επίσης ανάμεσα στα άτομα που έχουν δοκιμάσει “έκσταση”, κοκαΐνη και LSD, ενώ στην περίπτωση των αμφεταμινών, όπου για μια σειρά ετών παρατηρείτο μείωση, από το 2019 μέχρι και το 2023, τα ποσοστά φαίνεται να έχουν ανέβει εκ νέου στα επίπεδα του 2006, πρόσθεσε. 

Μείωση, είπε, παρατηρείται στα άτομα που έκαναν χρήση έστω και μια φορά στη ζωή ηρωίνη.

Αναφερόμενη στις πρόσφατες κατασχέσεις πολύ μεγάλων ποσοτήτων οπιούχων είπε ότι προμηνύουν πιθανές αυξήσεις στους χρήστες οπιούχων το επόμενο διάστημα.

“Καθίσταται σαφές ότι η αγορά των ναρκωτικών λειτουργεί με βάση τις γενικότερες αρχές της πολιτικής οικονομίας, οπότε ισχύει ο νόμος της προσφοράς και της ζήτησης” ανέφερε. 

Η κ. Ζαρούνα είπε ότι η πιο πρόσφατη και πιο αντιπροσωπευτική έρευνα που διαθέτουμε η οποία μας διαφωτίζει σε σχέση με την πραγματική χρήση ουσιών ανά πάσα στιγμή είναι αυτή των αστικών λυμάτων, που πραγματοποιείται σε τακτά χρονικά διαστήματα από το Ινστιτούτο Νηρέας του Πανεπιστημίου Κύπρου με επικεφαλής ερευνήτρια την Δρ Φάττα-Κάσινου.

Σύμφωνα με την πιο πρόσφατη έρευνα αστικών λυμάτων, πρόσθεσε, η χρήση αμφεταμινών στη Λεμεσό και στην Αγία Νάπα είναι κατά 260% και 258% αντίστοιχα, μεγαλύτερη από ό,τι στην προηγούμενη μέτρηση. Στην Αγία Νάπα η χρήση μεθαμφεταμίνης αυξήθηκε κατά 287%, ενώ στη Λάρνακα κατά 115%. Στη Λάρνακα παρατηρείται επίσης αύξηση κατά 93% στα επίπεδα της κοκαΐνης, κατά 157% στα επίπεδα MDMA, ενώ κάνει την εμφάνισή της και η κεταμίνη.

Στην Κύπρο, είπε η κ. Ζαρούνα, διαθέτουμε σύστημα έγκαιρης παρακολούθησης και προειδοποίησης για τα ναρκωτικά (ΣΕΠ), το οποίο λειτουργεί υπό την εποπτεία της Αρχής Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων Κύπρου (ΑΑΕΚ).

Αποτελεί, ανέφερε, μέρος του αντίστοιχου ευρωπαϊκού μηχανισμού του Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα Ναρκωτικά (EUDA) και σε αυτό συμμετέχουν οι αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες όπως η ΥΚΑΝ, το Γενικό Χημείο, τα τελωνεία, νοσοκομεία, θεραπευτικά προγράμματα κλπ.

“Στόχος, η έγκαιρη ανίχνευση νέων ψυχοτρόπων ουσιών. Ευρύτερα, σημειώνεται ότι κάθε χρόνο εντοπίζονται νέες ψυχοτρόπες ουσίες με ρυθμό περίπου μια ανά εβδομάδα, με 50 νέες ουσίες να έχουν εντοπιστεί στην Ευρώπη το 2025″ τόνισε. 

Πολλές φορές, είπε η κ. Ζαρούνα, οι συνέπειες από τη χρήση τους αλλά και την υπερδοσολογία παραμένουν άγνωστες, με ανυπολόγιστους κινδύνους για την υγεία των χρηστών.

“Τα ποσοστά χρηστών που εκδηλώνουν ψυχωσικά επεισόδια είναι σημαντικά αυξημένα τα τελευταία χρόνια ως αποτέλεσμα της μεγάλης περιεκτικότητας μικρής ποσότητας ουσίας σε ψυχότροπα συστατικά. Επίσης, για όσους δουλεύουμε στην πρώτη γραμμή καθίσταται αντιληπτό ότι ολοένα και νεαρότερα πρόσωπα ξεκινούν τη χρήση διάφορων ουσιών” τόνισε.

Είπε ότι το κατώφλι των προγραμμάτων τους περνούν πλέον αρκετά συχνά παιδιά 14-15 ετών με σοβαρό προφίλ χρήσης και εμπλοκή σε διάφορες παράνομες δραστηριότητες ή/και θυματοποίηση για εξασφάλιση της δόσης τους.

Κοινωνικά/ψυχολογικά αίτια 

Όπως ανέφερε η κ. Ζαρούνα, η ανάπτυξη της διαταραχής εξαρτήσεων οφείλεται σε μια σειρά παραγόντων και ακολουθεί όπως οι περισσότερες διαταραχές ψυχικής υγείας το βιοψυχοκοινωνικό μοντέλο.

Η αιτιολογία συνδυάζει τόσο βιολογικούς, ψυχολογικούς αλλά και κοινωνικούς παράγοντες.

“Οι έρευνες διαχρονικά εντοπίζουν παράγοντες κινδύνου για ανάπτυξη εξαρτήσεων, αλλά και προστατευτικούς παράγοντες. Ανάμεσα στους παράγοντες κινδύνου κατατάσσεται η πρόωρη εγκατάλειψη του σχολείου/σχολική αποτυχία, ιστορικό κακοποίησης, ιστορικό ύπαρξης ατόμου στην οικογένεια που παρουσιάζει εξαρτήσεις, μη επαρκής γονικός έλεγχος, θετικές στάσεις προς τη χρήση, και η ψηλή διαθεσιμότητα στο περιβάλλον” είπε. 

Επιπλέον, ανέφερε, υπάρχουν και ψυχολογικοί παράγοντες που συντείνουν στη χρήση ουσιών όπως ορισμένα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας, αλλά και ταυτόχρονη παρουσία κάποιας άλλης ψυχολογικής διαταραχής.

Εξάρτηση σε τυχερά και διαδικτυακά παιχνίδια

Η κ. Ζαρούνα αναφέρθηκε και στην εξάρτηση σε τυχερά παιχνίδια.

“Στις μέρες μας μεγάλες διαστάσεις λαμβάνει εκτός από την ουσιοεξάρτηση και η εξάρτηση σε συμπεριφορές, όπως τα τυχερά και τα διαδικτυακά παιχνίδια. Η ενσωμάτωση μηχανισμών τζόγου σε διαδικτυακά παιχνίδια, με τα οποία ασχολούνται πολύ μικρά παιδιά, όπως άνοιγμα κουτιών που μπορεί να δώσουν ή να μην δώσουν κάποιο δώρο στο παιδί και μηχανισμοί ρουλέτας αναμένεται να προκαλέσει αλυσιδωτά προβλήματα” τόνισε. 

Είπε ότι η εξοικείωση με τους μηχανισμούς αυτούς και η σιωπηλή αποδοχή τους από την οικογένεια άνευ σχολιασμού, δημιουργεί την επόμενη γενιά εφήβων που σε πολύ λίγα χρόνια αναμένεται να εκδηλώσουν σε μεγάλους αριθμούς εξάρτηση από ηλεκτρονικά παιχνίδια και τυχερά παιχνίδια/τζόγο.

Ταυτόχρονα, ανέφερε, “χρειάζεται να επισημάνουμε και την αύξηση στη χρήση ηλεκτρονικών τσιγάρων ιδιαίτερα ανάμεσα σε έφηβους και ειδικά ανάμεσα στα κορίτσια. Η προώθηση των προϊόντων αυτών με τη χρήση χρωμάτων, αρωμάτων φρούτων και σύγχρονου σχεδιασμού τα έχει καταστήσει πολύ ελκυστικά, οδηγώντας ολοένα και περισσότερα παιδιά στη χρήση τους”.

Η σημασία της πρόληψης

Η κ. Ζαρούνα τόνισε την σημασία της πρόληψης. Καθίσταται σαφές, είπε, ότι χρειάζονται να εφαρμοστούν όλα τα επίπεδα πρόληψης.

“Προγράμματα καθολικής πρόληψης για όλο τον πληθυσμό και ιδιαίτερα για τους γονείς, προγράμματα επιλεκτικής πρόληψης για τα παιδιά ευάλωτων ομάδων αλλά και μέτρα περιβαλλοντικής πρόληψης όπως νέα νομοθετικά μέτρα (ειδικά για την ανεξέλεγκτη χρήση της τεχνολογίας), και εφαρμογή υφιστάμενων νομοθεσιών όπως αυτές για την απαγόρευση πώλησης καπνικών προϊόντων και αλκοόλ σε ανήλικους, απαγόρευση του καπνίσματος σε κλειστούς χώρους, νοσοκομεία, σχολεία κλπ, και εισόδου σε πρακτορεία σε ανήλικους”.

Ανέφερε ότι το ΚΕΝΘΕΑ έχει λειτουργήσει κατά τη σχολική χρονιά 2025-2026 ενημερωτική καμπάνια για γονείς σε συνεργασία με το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου (αρκετά από τα σεμινάρια έχουν αναρτηθεί στη σελίδα του ΚΕΝΘΕΑ στο youtube).

Επίσης, το ΚΕΝΘΕΑ θα παρέχει επιμόρφωση προπονητών ποδοσφαίρου ακαδημιών, στα πλαίσια του προγράμματος πρόληψης εξαρτήσεων Beyond the Game, η οποία θα προσφερθεί το Φθινόπωρο του 2026.

Ο οργανισμός συνεργάζεται με την Εθνική Φρουρά και με την χρηματοδότηση της ΑΑΕΚ παρέχει υπηρεσίες ψυχοκοινωνικής στήριξης στους εθνοφρουρούς σε όλη την Κύπρο.

Σημαντικό μέρος της δράσης του ΚΕΝΘΕΑ αφορά την παροχή υπηρεσιών σε παιδιά ευάλωτων ομάδων μέσα από τα προγράμματα “Αξίζω μια Ευκαιρία” με τον σταθμό ΙΘΑΚΗ Δήμου Νότιας Λευκωσίας-Ιδαλίου, Δημ. Διαμ. Τσερίου, Μαθιάτη, Αγίας Βαρβάρας και Σιάς και “Ευθύνη όλων μας να είσαι καλά” με τον σταθμό ΟΔΥΣΣΕΑ Λεμεσού.

Επίσης, προληπτικά προγράμματα παρέχονται και στο σταθμό ΑΧΙΛΛΕΑ Δήμων Αγίας Νάπας-Παραλιμνίου-Δερύνειας και των κοινοτήτων Ξυλοτύμπου, Ξυλοφάγου και Ορμήδειας.

 Θεραπευτικές επιλογές και προγράμματα

Η κ. Ζαρούνα είπε ότι η Αρχή Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων Κύπρου εργάζεται με κυβερνητικούς και μη φορείς και στην ιστοσελίδα της μπορεί οποιοσδήποτε πολίτης να βρει τα διαθέσιμα προγράμματα ανά πόλη.

Ανέφερε ότι το ΚΕΝΘΕΑ παρέχει τόσο προληπτικά, όσο και θεραπευτικά προγράμματα σε όλη την Κύπρο, ενώ πρόσφατα ξεκίνησε τη λειτουργία του νέο παγκύπριο εντατικό πρόγραμμα απεξάρτησης από παράνομες ουσίες και αλκοόλ με την επωνυμία “ΑΧΙΛΛΕΙΟΝ” με έδρα το Παραλίμνι.

Το πρόγραμμα παρέχεται δωρεάν στους θεραπευόμενους και τις οικογένειές τους, στην κύρια φάση του προϋποθέτει καθημερινή παρουσία από τις 9.30πμ μέχρι τις 3.30μμ, ενώ παρέχει σίτιση και μεταφορικό μέσο για διευκόλυνση των θεραπευόμενων. Το πρόγραμμα είναι αδειοδοτημένο από την Αρχή Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων Κύπρου και στηρίζεται οικονομικά από την allwyn.

Άλλα θεραπευτικά προγράμματα που παρέχει το ΚΕΝΘΕΑ είναι ο ΦΑΡΟΣ στη Λεμεσό και το Κίνητρο στο Παραλίμνι που προσφέρουν υπηρεσίες σε άτομα που αντιμετωπίζουν προβληματική ενασχόληση με τα τυχερά παιχνίδια, στην Πάφο το πρόγραμμα της Τόλμης Πάφου για ανήλικα και ενήλικα πρόσωπα, καθώς και οι σταθμοί ΟΔΥΣΣΕΑΣ, ΙΘΑΚΗ και ΑΧΙΛΛΕΑΣ, ενώ το πρόγραμμα ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ παρέχει ομάδες αυτοβοήθειας στη Λάρνακα.

Επίσης, λειτουργεί η τηλεφωνική γραμμή 1422 για την προβληματική ενασχόληση με τα τυχερά παιχνίδια.

ΚΥΠΕ