Έπειτα μια σύγκρουση έξι εβδομάδων και δύο ώρες πριν λήξει το τελεσίγραφο του Τραμπ προς το Ιράν, Ουάσιγκτον και Τεχεράνη συμφώνησαν σε 15ήμερη εκεχειρία.
Η απειλή του Αμερικανού προέδρου περί «εξάλειψης ενός ολόκληρου πολιτισμού», που επικριτές είχαν χαρακτηρίσει πιθανό έγκλημα πολέμου εάν υλοποιούνταν, φαίνεται προς το παρόν να αποφεύχθηκε. Ωστόσο, παραμένει βαθύ χάσμα μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, με τις δύο πλευρές να διεκδικούν ως νίκη τους την προσωρινή συμφωνία κατάπαυσης του πυρός.
Η εκεχειρία θεωρείται αφετηρία για περαιτέρω διαπραγματεύσεις. Παραμένει, ωστόσο, ασαφές ποιοι θα είναι οι τελικοί όροι μιας ενδεχόμενης συμφωνίας που θα τερματίσει οριστικά τη σύγκρουση, με το CNN να παρουσιάζει όσα είναι γνωστά μέχρι στιγμής για την κατάπαυση του πυρός μεταξύ ΗΠΑ και Ισραήλ από τη μία και Ιράν από την άλλη.
Η απειλή του Αμερικανού προέδρου περί «εξάλειψης ενός ολόκληρου πολιτισμού», που επικριτές είχαν χαρακτηρίσει πιθανό έγκλημα πολέμου εάν υλοποιούνταν, φαίνεται προς το παρόν να αποφεύχθηκε. Ωστόσο, παραμένει βαθύ χάσμα μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, με τις δύο πλευρές να διεκδικούν ως νίκη τους την προσωρινή συμφωνία κατάπαυσης του πυρός.
Η εκεχειρία θεωρείται αφετηρία για περαιτέρω διαπραγματεύσεις. Παραμένει, ωστόσο, ασαφές ποιοι θα είναι οι τελικοί όροι μιας ενδεχόμενης συμφωνίας που θα τερματίσει οριστικά τη σύγκρουση, με το CNN να παρουσιάζει όσα είναι γνωστά μέχρι στιγμής για την κατάπαυση του πυρός μεταξύ ΗΠΑ και Ισραήλ από τη μία και Ιράν από την άλλη.
Η θέση ΗΠΑ και Ισραήλ για τη συμφωνία εκεχειρίας
Ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε στο παρά πέντε τη συμφωνία μέσω ανάρτησης στην πλατφόρμα Truth Social, δηλώνοντας ότι βασική προϋπόθεση ήταν η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, απ’ όπου διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η εκεχειρία επιτεύχθηκε με τη διαμεσολάβηση του πρωθυπουργού και της στρατιωτικής ηγεσίας του Πακιστάν, ενώ το Ιράν υπέβαλε πρόταση 10 σημείων, την οποία οι ΗΠΑ θεωρούν «λειτουργική βάση διαπραγμάτευσης».
Ο Τραμπ χαρακτήρισε τη συμφωνία «πλήρη και ολοκληρωτική νίκη», χωρίς να διευκρινίσει εάν θα υλοποιούσε προηγούμενες απειλές περί καταστροφής ιρανικών υποδομών σε περίπτωση υπαναχώρησης της Τεχεράνης.
Παράλληλα, αμερικανικές πηγές αναφέρουν ότι η Ουάσιγκτον ετοιμάζεται για διά ζώσης συνομιλίες με αντιπροσωπεία του Ιράν, πιθανότατα στο Ισλαμαμπάντ.
Το Ισραήλ συμμετέχει επίσης στην εκεχειρία και θα διακόψει τις επιθέσεις κατά του Ιράν, σύμφωνα με το γραφείο του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου. Ωστόσο, το Τελ Αβίβ υποστηρίζει ότι ο Λίβανος δεν περιλαμβάνεται στη συμφωνία, σε αντίθεση με όσα δήλωσε η πλευρά του Πακιστάν.
Τι δήλωσε το Ιράν
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε ότι οι ιρανικές επιχειρήσεις θα σταματήσουν εφόσον παύσουν και οι επιθέσεις κατά της χώρας. Παράλληλα, διαβεβαίωσε ότι ο στρατός θα διασφαλίσει τη διέλευση πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ κατά τη διάρκεια της εκεχειρίας.
Ιρανικά μέσα ενημέρωσης αναφέρουν ότι το Ιράν και το Ομάν εξετάζουν την επιβολή τελών διέλευσης στα πλοία, με στόχο τη χρηματοδότηση έργων αποκατάστασης.
Το Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν υιοθέτησε πιο σκληρή γραμμή, υποστηρίζοντας ότι ανάγκασε τις ΗΠΑ να αποδεχθούν το 10 σημείων σχέδιό του και χαρακτηρίζοντας την εξέλιξη «διαρκή ήττα» της Ουάσιγκτον. Προειδοποίησε επίσης ότι οποιαδήποτε «παραμικρή εχθρική ενέργεια» θα αντιμετωπιστεί με πλήρη ισχύ.
Οι όροι υπό διαπραγμάτευση
Σύμφωνα με τον Αραγτσί, οι ΗΠΑ αποδέχθηκαν το γενικό πλαίσιο της ιρανικής πρότασης, ενώ η Τεχεράνη εξετάζει αντίστοιχα αμερικανικό σχέδιο 15 σημείων.
Αν και οι λεπτομέρειες του σχεδίου των ΗΠΑ δεν έχουν δημοσιοποιηθεί πλήρως, εκτιμάται ότι περιλαμβάνει τους κάτωθι όρους:
- Δέσμευση του Ιράν να μην αποκτήσει πυρηνικά όπλα
- Παράδοση του εμπλουτισμένου ουρανίου, που διαθέτει
- Περιορισμούς στις αμυντικές δυνατότητες της Τεχεράνης
- Τερματισμό υποστήριξης σε περιφερειακές ένοπλες ομάδες (Χούθι, Χεζμπολάχ κτλ)
- Επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ
Πιθανή αναγνώριση του δικαιώματος ύπαρξης του Ισραήλ
Το Ιράν είχε απορρίψει προηγουμένως αυτή την πρόταση ως «υπερβολική και μη ρεαλιστική».
Από την άλλη πλευρά, το ιρανικό σχέδιο περιλαμβάνει:
- Ρύθμιση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ
- Τερματισμό επιθέσεων κατά του Ιράν και συμμάχων του
- Απόσυρση αμερικανικών δυνάμεων από την περιοχή
- Καταβολή πολεμικών αποζημιώσεων
- Άρση κυρώσεων και αποδέσμευση περιουσιακών στοιχείων
- Δεσμευτικό ψήφισμα του ΟΗΕ για την ειρηνευτική συμφωνία
Σύμφωνα με ιρανικές πηγές, το σχέδιο περιλαμβάνει επίσης κατ’ αρχήν αποδοχή από τις ΗΠΑ του δικαιώματος του Ιράν στον εμπλουτισμό ουρανίου.
Αβέβαιο το επόμενο βήμα
Παρά τη συμφωνία για προσωρινή αποκλιμάκωση, οι διαφορές μεταξύ των δύο πλευρών παραμένουν σημαντικές. Οι επόμενες δύο εβδομάδες θεωρούνται κρίσιμες για τη διαμόρφωση μιας συνολικής συμφωνίας, με το ενδεχόμενο αποτυχίας να παραμένει ανοιχτό.
Η πορεία των διαπραγματεύσεων θα καθορίσει όχι μόνο τη σταθερότητα στη Μέση Ανατολή, αλλά και την εξέλιξη της διεθνούς ενεργειακής αγοράς.
