Τα κράτη μέλη θα πρέπει να προβληματιστούν και να καταλήξουν σε μια κοινή ευρωπαϊκή πολιτική νόμιμης μετανάστευσης, τονίζει ο Επικεφαλής του Γραφείου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Κύπρο, Ιερόθεος Παπαδόπουλος. Σημειώνει ότι οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρέπει να επιδεικνύουν μία διαρκή αλληλεγγύη στο θέμα του μεταναστευτικού και να αντιληφθούν ότι δεν μπορούν από μόνες τους, η Κύπρος, η Ελλάδα, η Μάλτα και η Ιταλία, ως χώρες εισόδου, να επωμίζονται όλο το βάρος.
Στέκεται ιδιαίτερα στις αναφορές του προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ζαν Κλον Γιούνκερ στο Ευρωκοινοβούλιο τον περασμένο Σεπτέμβριο και τα σημεία τα οποία τόνισε σε σχέση με τους τρεις πυλώνες πολιτικής στους οποίους πρέπει να κινηθεί η ευρωπαϊκή πολιτική στο θέμα της μετανάστευσης. Ο Ιερόθεος Παπαδόπουλος κάνει ιδιαίτερη αναφορά στην περίπτωση της Κύπρου και τις ιδιαιτερότητες που έχει να αντιμετωπίσει λόγω της κατοχής και της έλευσης μεταναστών από τα τουρκικά παράλια, τονίζοντας τη στήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην Κύπρο.
– Η Ευρώπη οδηγείται σε εκλογές, αλλά οι Ευρωπαίοι αδιαφορούν… Η ΕΕ απέτυχε να πείσει τους Ευρωπαίους ότι αποτελεί μια μεγάλη κοινότητα. Την νιώθουν ως κάτι πιο μακρινό… Πόσο προβληματίζει αυτό;
– Κατ’ αρχάς η υποχρέωση να ενημερωθούν οι πολίτες για το δικαίωμα αλλά και την υποχρέωσή τους να ασκήσουν το εκλογικό καθήκον τους είναι κάτι για το οποίο πρέπει να μεριμνήσουν τα κράτη μέλη και, φυσικά, και η ίδια η ΕΕ. Εδώ όμως υπάρχει το θέμα της «σχιζοφρένειας» που επικρατεί γύρω από τα ευρωπαϊκά θέματα, όλες οι κυβερνήσεις να κατηγορούν την ΕΕ για οτιδήποτε αρνητικό και να πιστώνονται οι ίδιες οτιδήποτε θετικό. Όταν λες στον πολίτη ότι για όλα τα κακά που συμβαίνουν φταίει η Ευρώπη και όλα τα καλά πιστώνονται στα κράτη μέλη και κάθε πέντε χρόνια ζητάς από τους πολίτες να παν να ψηφίσουν για την Ευρώπη, είναι λογικό πολλοί πολίτες να διερωτώνται «γιατί;». Από την άλλη, υπάρχει ένα μεγάλο ποσοστό αμάθειας ή ημιμάθειας σε σχέση με τη σημασία των ευρωπαϊκών εκλογών. Διότι, όταν κάποιος πιστεύει ότι δεν υπάρχει κάποιος λόγος να ψηφίζει, είναι προφανές ότι δεν θα πάει. Όταν μάθει ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μαζί με το Συμβούλιο είναι τα όργανα που αποφασίζουν για τα πράγματα που έχουν να κάνουν με τη ζωή του –διότι μεταξύ 80-85% των νόμων σήμερα είναι ευρωπαϊκή νομοθεσία– τότε θα αντιληφθεί τη σημασία των εκλογών. Και είναι σημαντικό να αντιληφθεί ότι οι ευρωπαϊκές εκλογές έχουν άμεσο αντίκτυπο στη ζωή του…
– Ευρώπη δύο ταχυτήτων με τι μέλλον και τι προοπτικές για τους Ευρωπαίους πολίτες; Ποιο είναι το μέλλον και ποια η εξέλιξή της;
– Ακόμα και σήμερα που μιλάμε, ξέρουμε ότι δεν έχουν όλες οι χώρες τις ίδιες πολιτικές. Το ξέρουμε ότι υπάρχουν χώρες που δεν έχουν το κοινό νόμισμα. Υπάρχουν χώρες που δεν είναι εντός του «Σένγκεν». Εννοώ, με τη θέλησή τους δεν είναι. Με την έννοια αυτή και σήμερα υπάρχουν αυτές οι διαφορές και θα υπάρχουν. Η δική μας μέριμνα είναι να έχουμε μία Ευρώπη, η οποία να είναι η ίδια Ευρώπη για όλες τις χώρες, εφόσον και οι ίδιες οι χώρες το επιθυμούν. Η Ευρώπη προχωρεί με τα βήματα που θέλουν και τα κράτη μέλη της. Εάν αύριο θελήσουν μια καινούργια πολιτική, η ΕΕ έχει την τεχνογνωσία και τις υπηρεσίες να το προτείνει και να το αποφασίσουν το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. Στο ενδιάμεσο, έχουμε το οικοδόμημα που θέλουν οι κυβερνήσεις και οι λαοί της.
– Τι προβλέπετε για τις Ευρωεκλογές γενικότερα; Πέραν από την αποχή, ποια πιστεύετε ότι θα είναι τα πολιτικά μηνύματα αυτών των εκλογών;
– Νομίζω ότι το πρώτιστο είναι να πείσουμε τους πολίτες να πάνε να ψηφίσουν. Όλοι όσοι πιστεύουν στην ΕΕ και οι άνθρωποι του Τύπου έχουν πολύ σημαντικό ρόλο να διαδραματίσουν. Έχουμε μια σειρά από προκλήσεις. Είναι οι πρώτες εκλογές χωρίς το Ηνωμένο Βασίλειο. Θα είναι οι εκλογές όπου αυτό που βλέπουμε τα τελευταία χρόνια ως λαϊκισμό σε πολλές χώρες, θα μετρηθεί στην πράξη. Δηλαδή, θα δούμε εάν θα εκφραστεί και μέσα από την ψήφο. Οι λαϊκιστές χρησιμοποιούν έναν απλοϊκό λόγο και απλοϊκά επιχειρήματα από τα οποία ένα μέρος των πολιτών πείθονται, ανεξάρτητα εάν είναι αλήθεια ή όχι. Απ’ εκεί και πέρα, οι προκλήσεις είναι μεγάλες διότι είναι οι εκλογές για την Ευρώπη του μέλλοντος. Με το Brexit θα έχουμε μια Ευρώπη των 27, και θα πρέπει να δούμε ποια Ευρώπη θέλουμε. Αυτό που σίγουρα δεν θέλουμε να δούμε, ένα Ευρωκοινοβούλιο, όπου το 30-35% των θέσεων θα καταληφθεί από ανθρώπους που δεν είναι ευρωσκεπτικιστές, με την έννοια ότι προβληματίζονται για κάποια θέματα της Ευρώπης, αλλά άνθρωποι που είναι εχθροί της Ευρώπης. Εάν αυτοί είναι μέσα στο Ευρωκοινoβούλιο, θα νομοθετούν για το μέλλον της Ευρώπης, αυτοί οι οποίοι είναι ανοιχτοί εχθροί της.
– Η άνοδος της ακροδεξιάς πόσο και με ποιο τρόπο απασχολεί την ΕΕ; Είναι ένα στοιχείο της αποτυχημένης πολιτικής της ΕΕ η άνοδος ακραίων πολιτικών σχημάτων; Προβληματίζει τις Βρυξέλλες το διαμορφούμενο τοπίο; Υπάρχει αντιπρόταση;
– Βεβαίως και τις προβληματίζει. Αλλά αυτό είναι θέμα και όλων των εθνικών κυβερνήσεων. Δεν είναι κάτι που με ένα μαγικό ραβδί μπορούμε να το αλλάξουμε. Πρέπει οι κυβερνήσεις να συνειδητοποιήσουν τον μεγάλο κίνδυνο που ενέχει αυτό. Εάν συνειδητοποιήσουν τον κίνδυνο αυτό, θα ενημερώσoυν και κατάλληλα τους πολίτες και βεβαίως στο πλαίσιο που είπα προηγουμένως ότι δεν μπορούμε να κατηγορούμε την Ευρώπη για όλα τα κακά που μας συμβαίνουν…
– Μα και στις εθνικές εκλογές βλέπουμε άνοδο των ακραίων πολιτικών σχηματισμών…
– Σωστά. Διότι όταν προβλήματα που είναι πανευρωπαϊκής φύσεως δεν αντιμετωπίζονται ορθά, ή όταν αποφάσεις που λαμβάνουν αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων μόλις επιστρέψουν στις πρωτεύουσές τους τις αλλάζουν άρδην και λένε ότι στις Βρυξέλλες είναι ο εχθρός και πρέπει να πολεμήσουμε, είναι προφανές ότι αυτό έχει ένα αντίκτυπο στον πολίτη. Για παράδειγμα, στο μέγα θέμα των τελευταίων χρόνων που είναι το μεταναστευτικό, υπάρχουν αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων που ενώ στις Βρυξέλλες αποφασίζουν μαζί με τους συναδέλφους τους κάποια πολιτική, μόλις επιστρέψουν αλλάζουν στάση.
– Το μεταναστευτικό είναι το μεγάλο στοίχημα για την Ευρώπη που προκαλεί και πολιτικές αναταράξεις σε μια σειρά από χώρες μέλη της Ένωσης. Μπορεί να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα με σεβασμό και ισομερή καταμερισμό από τις χώρες μέλη; Αλλά και κατά τρόπο που να στηριχθεί από τον κόσμο κι όχι απλώς από πολιτικές ηγεσίες;
– Το πρώτο που πρέπει να ξέρουμε είναι ποια πολιτική έχουμε και τι θέλουμε να κάνουμε. Ο πρόεδρος Γιούνκερ επανειλημμένα είπε ότι αυτό που χρειαζόμαστε είναι να έχουμε μια διαρκή αλληλεγγύη. Την αλληλεγγύη αυτή τα κράτη μέλη να τη δείχνουν στην πράξη, να μην έχουν μία «ad hoc» αντιμετώπιση. Και πρέπει οι αποφάσεις που λαμβάνονται να εφαρμόζονται. Είναι προφανές ότι οι μετανάστες θα έρθουν από τα σημεία εισόδου, που είναι κυρίως 4-5 χώρες στον νότο της Ευρώπης, αλλά είναι προφανές επίσης ότι οι μετανάστες δεν μπορούν να μείνουν στις χώρες αυτές. Δεν είναι δυνατόν η Κύπρος, η Ιταλία, η Μάλτα, η Ελλάδα να είναι οι βασικές χώρες που απορροφούν τον κύριο όγκο των μεταναστών. Είναι προφανές ότι και οι άλλες χώρες πρέπει να δείξουν αλληλεγγύη, ούτως ώστε να γίνει η επανεγκατάσταση των μεταναστών. Ο πρόεδρος Γιούνκερ, στην ομιλία που έκανε στο Κοινοβούλιο στις 12 Σεπτεμβρίου στο Στρασβούργο, είπε ότι θέλουμε μια τριπλή δράση. Η πρώτη είναι μία καλύτερη φύλαξη των εξωτερικών μας συνόρων, για αυτό και πρότεινε 10 χιλιάδες συνοριοφύλακες μέχρι το 2020. Το δεύτερο είναι οι μετανάστες που έρχονται, να δούμε εάν έχουν δικαίωμα να τους δοθεί άσυλο, δηλαδή διεθνής προστασία που η ΕΕ έχει καθήκον να προσφέρει και το τρίτο είναι οι μετανάστες που δεν δικαιούνται να μείνουν εντός ΕΕ να επιστρέφουν στις χώρες τους, όσο γίνεται πιο γρήγορα. Και σε αυτή την περίπτωση πρότεινε τεχνική ή οικονομική στήριξη για τις χώρες που έχουν ανάγκη. Επίσης, είπε τα κράτη μέλη να σκεφτούν για να αποφασίσουμε από κοινού μια πολιτική νόμιμης μετανάστευσης. Η κάθε χώρα έχει τη δική της πολιτική, όμως πρέπει να έχουμε μια ευρωπαϊκή πολιτική νόμιμης μετανάστευσης.
Η Κύπρος δεν είναι μόνη της…
– Η Κυπριακή Δημοκρατία δέχεται μεγάλη πίεση από το μεταναστευτικό κύμα που δέχεται από τα τουρκικά παράλια. Ο Πρόεδρος με επιστολή του προς τις Βρυξέλλες τονίζει ότι η χώρα μας έχει φτάσει στα όριά της… Οι Βρυξέλλες πώς μπορούν να είναι αρωγοί προς τη Λευκωσία;
– Πολύ πρόσφατα που επισκέφθηκε την Κύπρο ο Επίτροπος Αβραμόπουλος, όχι μόνο εξέφρασε την απόλυτη κατανόηση του προβλήματος που έχει να αντιμετωπίσει η Κυπριακή Δημοκρατία, αλλά δήλωσε ότι η ΕΕ είναι στο πλευρό της Κυπριακής Δημοκρατίας, για να έχει όλη την αρωγή, τεχνική και οικονομική που χρειάζεται και να μην είναι μόνη της σε αυτό το θέμα που είναι πολύ σημαντικό. Αυτό σημαίνει ότι οι υπηρεσίες της Επιτροπής θα δουν σε ποιο τομέα χρειάζεται τεχνική υποστήριξη ή οικονομική, αν εκφράσει σχετικό αίτημα η Κυπριακή Δημοκρατία. Το θέμα μας όμως είναι πρωτίστως αυτό της τεχνικής υποστήριξης, ώστε να γίνεται πιο γρήγορα η επιλογή για τους αιτούντες άσυλο, για να μπορέσει αυτή η διαδικασία να ολοκληρωθεί και αυτοί που δεν δικαιούνται να επιστρέψουν στη χώρα προέλευσής τους.
Συμπεριφορά υπό ένταξη χώρας αναμένουμε από την Τουρκία
– Το θέμα του μεταναστευτικού πόσο επηρεάζει τις σχέσεις Ε.Ε.-Τουρκίας;
– Είναι προφανές ότι η Τουρκία είναι ένας πολύ σημαντικός εταίρος στο θέμα αυτό. Έχουμε ήδη από το 2016 μια κοινή δήλωση, στην οποία τα δύο μέρη συμφωνούν με ποιο τρόπο θα αντιμετωπίσουν το θέμα των προσφυγικών ροών. Μέχρι τώρα η Τουρκία έχει εκπληρώσει τα καθήκοντά της βάσει αυτής της συμφωνίας και μάλιστα ο Επίτροπος Αβραμόπουλος, ο οποίος πρόσφατα επισκέφθηκε τη χώρα, είπε ότι η Ε.Ε. είναι πλήρως ικανοποιημένη από τον τρόπο με τον οποίο η Άγκυρα διαχειρίζεται το θέμα. Να μην ξεχνάμε ότι μιλάμε για περίπου 3-3,5 εκατ. πρόσφυγες. Είναι σημαντικό να γίνεται διαχείριση με τέτοιο τρόπο, ώστε να μη δημιουργηθεί μέγα θέμα για τις χώρες της Ε.Ε., όπως είχαμε δει πριν από μερικά χρόνια. Θυμόμαστε όλοι τις σκηνές του 2015 και αυτές τις σκηνές δεν πρέπει να τις ξαναζήσουμε. Για αυτό και συμφωνήσαμε με την Τουρκία να έχουμε αυτή τη σχέση. Από την άλλη, πρέπει να εκπληρώσουμε και εμείς τις υποχρεώσεις μας έναντί της για τη χρηματοδότηση των αναγκών των προσφύγων.
– Η τουρκική οικονομική κρίση οδηγεί σε στροφή προς την Ε.Ε. της τουρκικής πολιτικής. Πώς το βλέπει η ίδια η Ευρώπη το όλο ζήτημα και πόσο είναι διατεθειμένη η Ε.Ε. να στηρίξει την Τουρκία;
– Η οικονομική κρίση της Τουρκίας είναι πρωτίστως δικό της εσωτερικό θέμα. Από την άλλη, η Ε.Ε. με την Τουρκία έχει μια σχέση καθώς είναι υποψήφια χώρα, άρα υπάρχει προενταξιακή βοήθεια. Όμως, όταν η Τουρκία δεν πληροί τις υποχρεώσεις της, όπως για παράδειγμα πρόσφατα, η Ε.Ε. αποφάσισε να μειωθεί η προενταξιακή βοήθεια. Περιμένουμε από την Τουρκία η όλη συμπεριφορά της να συνάδει με την ιδιότητα του υποψήφιου κράτους μέλους, να είναι συμπεριφορά ευρωπαϊκής χώρας. Αυτό το έχει αναφέρει επανειλημμένα και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και ο πρόεδρος της Ε.Ε., Γιούνκερ, και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβούλιου, κ. Τουσκ. Η Τουρκία έχει μια πολύ σημαντική σχέση με την Ε.Ε., μιας και ένα μεγάλο μέρος του εμπορίου της γίνεται με τις χώρες της Ε.Ε. Επίσης χώρες της Ε.Ε. έχουν κάνει επενδύσεις στην Τουρκία και εν πάση περίπτωσει, η χώρα έχει σημαντικό ρόλο στην περιοχή. Αλλά, όπως είπα, για να μπορέσει η Τουρκία μια μέρα να είναι μέλος της Ε.Ε., πρέπει να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της, απέναντι σε όλα τα κράτη μέλη ξεκινώντας από την αναγνώριση της KΔ και των δικαιωμάτων που έχει η KΔ. Η δήλωση της 22ας Μαρτίου του 2018 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου υπενθυμίζει τα συμπεράσματα προηγούμενων Ευρωπαϊκών Συμβουλίων και επί λέξει «καλεί την Τουρκία να σταματήσει τις παράνομες ενέργειες στην Ανατολική Μεσόγειο, και να σεβαστεί τα κυριαρχικά δικαιώματα της Κύπρου να ερευνά και να εκμεταλλεύεται τους φυσικούς της πόρους, σύμφωνα με το ενωσιακό και το διεθνές δίκαιο».
Αναφαίρετο δικαίωμα της Κυπρ. Δημοκρατίας να εκμεταλλευτεί τους φυσικούς πόρους της
– Καυτό για την Κύπρο θέμα η κυπριακή ΑΟΖ. Η ΕΕ μπορεί να εγγυηθεί την απρόσκοπτη υλοποίηση του ενεργειακού προγράμματος της Κυπριακής Δημοκρατίας;
– Νομίζω ότι η στήριξη του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, δηλαδή του συνόλου των κρατών μελών είναι σαφής. Λέει ότι η Κυπριακή Δημοκρατία έχει αναφαίρετο δικαίωμα να εκμεταλλευτεί τους φυσικούς της πόρους με τον τρόπο που αυτή κρίνει καλύτερα και εμείς στηρίζουμε το δικαίωμά της αυτό. Γι’ αυτό και καλεί την Τουρκία να σεβαστεί τα δικαιώματα της Κυπριακής Δημοκρατίας. Απ’ εκεί και πέρα, η ΕΕ δεν μπορεί να προσδιορίσει τις εξελίξεις και νομίζω ότι και καμία δύναμη δεν μπορεί να το κάνει και να προβλέψει ποιες θα είναι αυτές οι εξελίξεις. Εμείς ελπίζουμε ότι η Τουρκία θα σεβαστεί τα κυριαρχικά δικαιώματα της Κύπρου και, σε κάθε περίπτωση, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιό της έχει ζητήσει να το κάνει. Αν δεν το κάνει, είναι στη σφαίρα του υποθετικού και γενικώς δεν μας αρέσει να απαντάμε σε υποθετικές ερωτήσεις.
– Πόσο σημαντική είναι για την ΕΕ η εξασφάλιση ενεργειακών πόρων από μέλη της ή χώρες που δεν θα της δημιουργούν προβλήματα;
– Το ενεργειακό είναι ένα τεράστιο κομμάτι που έχει να κάνει με τους πολίτες και την καθημερινότητά τους, και, από την άλλη, με όλη τη βιομηχανία διότι χωρίς ενέργεια δεν υπάρχει βιομηχανία και άρα δεν υπάρχει παραγωγή. Ο Γιούνκερ με τον λόγο που είχε εκφωνήσει το 2014 στο Κοινοβούλιο, λέγοντας τι θα κάνει στα επόμενα χρόνια, είπε ότι στόχος μας είναι η Ενεργειακή Ένωση. Δεν είμαστε ακόμα εκεί, δουλεύουμε όμως για την Ένωση αυτή, στο πλαίσιο της οποίας θα έχουμε πηγές και προμήθεια από διαφορετικές χώρες, ώστε, όσο μπορούμε, να μην εξαρτιόμαστε από μία χώρα.
– Πόσο διατεθειμένη είναι η ΕΕ να συνδράμει στην άρση του αδιεξόδου στο Κυπριακό;
– Η ΕΕ έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι είναι έτοιμη να βοηθήσει τη διαδικασία, η οποία εδώ και 44 χρόνια είναι εντός του πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών, και τον πρώτο λόγο είχαν και έχουν τα ΗΕ. Ο πρόεδρος Γιούνκερ ήταν αυτός ο οποίος προσωπικά ασχολήθηκε από την αρχή της θητείας του με το Κυπριακό με ξεχωριστό ενδιαφέρον, ιδιαίτερα μέχρι το Κραν Μοντάνα όπου φαινόταν ότι υπήρχε η διάθεση και οι συνθήκες και από την ελληνοκυπριακή πλευρά και από την τουρκοκυπριακή πλευρά να βρεθεί μια συμφωνία, με δικό του προσωπικό του απεσταλμένο, με δική του συμμετοχή ή υψηλών Ευρωπαίων αξιωματούχων μέχρι το τέλος της διαδικασίας. Εφόσον τα δύο μέρη το θέλουν και το ζητήσουν, η ΕΕ είναι πάντα έτοιμη να παράσχει οποιαδήποτε βοήθεια. Ως προς το μέλλον, εάν και εφόσον υπάρξει λύση, από τώρα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει κάνει την πρόβλεψη στον προϋπολογισμό του 2021-2027 να τον αναθεωρήσει ούτως ώστε να δοθούν οι αντίστοιχες βοήθειες στην περίπτωση λύσης.
