Ακόμα πιο κοντά φαίνεται να έρχεται η πολυσυζητημένη απαγκίστρωση της Ευρώπης από την εξάρτηση της Κίνας στις πρώτες ύλες, μετά τις τελευταίες εξελίξεις γύρω από δύο νέα κοιτάσματα «λευκού χρυσού».
Η ηλεκτροκίνηση έχει εξελιχθεί στον βασικό άξονα της αυτοκίνησης και της ενεργειακής μετάβασης, όμως πίσω από κάθε ηλεκτρικό αυτοκίνητο βρίσκεται μια αλυσίδα παραγωγής που ξεκινά από το λίθιο. Πρόκειται για το βασικό συστατικό των μπαταριών και μέχρι σήμερα η Κίνα έχει χτίσει ένα ισχυρό προβάδισμα, ελέγχοντας μεγάλο μέρος της εξόρυξης αλλά κυρίως της επεξεργασίας του.
Η Ευρώπη υστερούσε σημαντικά στην αυτάρκεια πρώτων υλών και για αυτό, μεταξύ άλλων, αναζητούσε εναλλακτικές ακόμη και στη σύσταση των μπαταριών. Η εικόνα αυτή φαίνεται πλέον να αλλάζει, καθώς δύο σημαντικές εξελίξεις σε Φινλανδία και Γαλλία δείχνουν ότι η ήπειρος μπορεί να αρχίσει να χτίζει τη δική της εφοδιαστική αλυσίδα.
Στη Φινλανδία, το ορυχείο Syväjärvi στη δυτική πλευρά της χώρας έχει ήδη μπει σε φάση ενεργής ανάπτυξης, με την εταιρεία Keliber να ξεκινά εξορυκτικές εργασίες για την αξιοποίηση σποδουμένιου, του βασικού ορυκτού που περιέχει λίθιο. Το project δεν περιορίζεται μόνο στην εξόρυξη, καθώς περιλαμβάνει μια πλήρη βιομηχανική διαδικασία: από τη θραύση και τον εμπλουτισμό του πετρώματος στη μονάδα Päiväneva, που αναμένεται να τεθεί σύντομα σε λειτουργία, μέχρι τη μετατροπή του σε υδροξείδιο του λιθίου στο διυλιστήριο που κατασκευάζεται αυτή τη στιγμή στην πόλη Kokkola.
Με την ολοκλήρωσή του και την εκκίνηση της εμπορικής λειτουργίας προς τα τέλη του έτους, το φινλανδικό εγχείρημα αναμένεται να αποτελέσει την πρώτη πλήρως καθετοποιημένη εφοδιαστική αλυσίδα λιθίου στην Ευρώπη, από το υπέδαφος έως το τελικό υλικό που χρησιμοποιείται στις μπαταρίες. Η παραγωγή εκτιμάται ότι θα φτάνει περίπου τους 15.000 τόνους ετησίως, με ορίζοντα αξιοποίησης που αγγίζει τα 18 χρόνια, ενώ ήδη εξετάζεται η επέκταση της εξόρυξης σε περισσότερα σημεία της περιοχής.
Η συνολική έκταση των κοιτασμάτων υπολογίζεται σε περίπου 500 τετραγωνικά χιλιόμετρα, ενώ σε πλήρη ανάπτυξη το έργο αναμένεται να απασχολεί περίπου 350 εργαζόμενους, ενισχύοντας σημαντικά την τοπική οικονομία.
Την ίδια στιγμή, στη Γαλλία, ένα από τα μεγαλύτερα κοιτάσματα λιθίου που έχουν εντοπιστεί στην Ευρώπη, στην περιοχή Allier, περνά σταδιακά στη φάση της αξιοποίησης. Το έργο, που έχει αναλάβει η Imerys, υποστηρίζεται ενεργά από τη γαλλική κυβέρνηση, η οποία έχει ήδη ανακοινώσει χρηματοδότηση περίπου 200 εκατ. ευρώ για την ανάπτυξή του. Παράλληλα, έχει εγκριθεί και επιπλέον πακέτο ύψους 50 εκατ. ευρώ, το οποίο αφορά κυρίως την ενίσχυση της ερευνητικής δραστηριότητας στο κοίτασμα.
Οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για ετήσια παραγωγή περίπου 34.000 τόνων υδροξειδίου του λιθίου, ποσότητα που μπορεί να καλύψει την παραγωγή περίπου 700.000 ηλεκτρικών αυτοκινήτων τον χρόνο, για διάστημα που φτάνει έως και τα 50 χρόνια. Η επένδυση, ωστόσο, είναι απαιτητική, με το κόστος να έχει ήδη αυξηθεί κοντά στα 1,8 δισ. ευρώ από τα 1 δισ. που ήταν είχε υπολογιστεί σε πρώτη φάση, κυρίως λόγω των αυστηρών περιβαλλοντικών προδιαγραφών.
Το έργο περιλαμβάνει τόσο την εξόρυξη σε βάθη έως 350 μέτρα όσο και τη δημιουργία μονάδας επεξεργασίας σε μικρή απόσταση, διαμορφώνοντας μια ακόμη κρίσιμη βάση για την ευρωπαϊκή αυτάρκεια, ενώ παράλληλα, αναμένεται να δημιουργήσει περίπου 1.000 θέσεις εργασίας. Παρόλο αυτά δεν λείπουν οι αντιδράσεις από τοπικές κοινωνίες και περιβαλλοντικές οργανώσεις, λόγω ανησυχιών για το υδάτινο οικοσύστημα της περιοχής.
Συνολικά, οι δύο αυτές εξελίξεις δείχνουν ότι η Ευρώπη δεν μένει πλέον θεατής στον «αγώνα» των πρώτων υλών. Η δημιουργία εγχώριων πηγών λιθίου και η ανάπτυξη υποδομών επεξεργασίας αποτελούν βασικά βήματα για τη μείωση της εξάρτησης από τρίτες χώρες και τη στήριξη της δικής της βιομηχανίας μπαταριών.
