Όσοι ασχολούνται με θέματα οικονομίας, αλλά και διαχείρισης του πληθωρισμού, θα πρέπει να έχουν υπόψη τους κάποια πράγματα που έχουν κυρίως σχέση με την τιμαριθμική αναπροσαρμογή των μισθών. Ίσως αυτή η γνώση τούς βοηθήσει να αντιληφθούν τα αυτονόητα και να σταματήσουν να δαιμονοποιούν την Αυτόματη Τιμαριθμική Αναπροσαρμογή (ΑΤΑ) και τους μισθούς.
Καλούνται λοιπόν να γνωρίσουν τέσσερα πράγματα που είδαν το φως της δημοσιότητας:
(α) Πρώτον, «οι αυξήσεις των μισθών δεν ανατροφοδοτούν τον πληθωρισμό». Όπως αναφέρει η εφημερίδα «Το Βήμα», 20/2/2022, το «σπιράλ της ανατροφοδότησης των μισθών και των τιμών αποτελεί ένα μύθο: ο πληθωρισμός ωθεί τους μισθούς προς τα κάτω και όχι προς τα πάνω», εξηγεί στη Wall Street Journal ο Τζατζ Γκλοκ, πρώην καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο της Δυτικής Βιρτζίνια και νυν εκτελεστικός διευθυντής πολιτικής του Cicero Institute. Όσοι επιμένουν στο αντίθετο, βρίσκονται σε λάθος πορεία, που στηρίζεται και εδράζεται σε μια οικονομική ιδέα και αντίληψη που οδηγεί σε λάθος πολιτικές, επισημαίνει.
(β) Η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (FED) δείχνει να έχει αναθεωρήσει την άποψη ότι οι μισθολογικές αυξήσεις τροφοδοτούν τον πληθωρισμό. «Δεν θεωρώ ότι οι μισθοί είναι ο κύριος οδηγός του πληθωρισμού» δήλωσε ο επικεφαλής της FED Τζερόμ Πάουελ, μετά τη συνεδρίαση του Μαΐου και συμπλήρωσε: «Πιστεύω ότι οι μισθοί και οι τιμές κινούνται μαζί και είναι πολύ δύσκολο να πεις τι προηγείται».
Σε είδηση που μετέδωσε το Bloomberg τονίζονται και τα εξής: «Η παρατήρηση του Πάουελ παραπέμπει σε ένα κρίσιμο ερώτημα στη συζήτηση για την αύξηση μισθών έναντι τιμών: είναι οι μισθοί μεγάλη κινητήρια δύναμη του πληθωρισμού υπηρεσιών ή είναι πιο πιθανό να συμβαίνει το αντίστροφο; Σύμφωνα με τις δημόσιες τοποθετήσεις τους τελευταίους μήνες, υποδηλώνεται ότι η τελευταία ερμηνεία κερδίζει έδαφος».
Δηλαδή, κερδίζει έδαφος η άποψη ότι οι μισθολογικές αυξήσεις δεν είναι η κινητήρια δύναμη στην άνοδο των τιμών.
(γ) Στις 2 Απριλίου 2023 σε συνέντευξη του στον κυπριακό Τύπο, ο Ευρωπαίος Επίτροπος Απασχόλησης και Κοινωνικών Δικαιωμάτων Nicolas Schmit, ο οποίος κατάγεται από το Λουξεμβούργο, εξήγησε πως στη χώρα του «υπάρχει αυτόματη αναπροσαρμογή των μισθών στις τιμές εδώ και δεκαετίες… και ότι ένα ορισμένο επίπεδο τιμαριθμικής αναπροσαρμογής των μισθών δεν πρέπει να εκλαμβάνεται ως κάτι απολύτως αρνητικό».
(δ) Υπήρξαν και άλλοι οικονομολόγοι που υποστήριξαν πως η ΑΤΑ είναι θετικό στοιχείο σε μία οικονομία. Ανάμεσα τους και ο Αμερικανός νομπελίστας Μίλτον Φρίντμαν (1912 – 2006). Και ο Φρίντμαν, φίλοι εργοδότες, δεν ήταν τυχαίος. Καθόλου τυχαίος. Δίδαξε για περισσότερο από τρεις δεκαετίες στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο.
Επείγει λοιπόν η προστασία της αγοραστικής αξίας των μισθών, μέσα από την πλήρη καταβολή της ΑΤΑ, ενώ θα πρέπει να δοθούν και αυξήσεις (πάντα με τεκμηρίωση), ώστε να συνεχίσουν οι πολίτες να μπορούν να ζουν και να καταναλώνουν. Είναι αποδεδειγμένο πως η ανάπτυξη της κυπριακής οικονομίας κατά κανόνα γίνεται μέσα από την κατανάλωση, κυρίως την ιδιωτική.
Όσοι πολεμούν την ΑΤΑ (εργοδότες και πολιτικοί, σχετικοί και άσχετοι), αν πάλευαν με το ίδιο πάθος για την αύξηση της παραγωγικότητας και την πάταξη της διαφθοράς, η Κύπρος θα ήταν μίλια μπροστά…
Οικονομολόγος – Δημοσιογράφος
