Η Ουσία της Μεταρρύθμισης: Στόχος και Πραγματικότητα
Συνήθως, όταν επιδιώκεις μια αλλαγή, ο στόχος είναι είτε η βελτίωση μιας υφιστάμενης κατάστασης είτε η διόρθωση λαθών. Παρά τους πανηγυρισμούς της κυβέρνησης και μερίδας του πολιτικού κόσμου για τη νέα φορολογική μεταρρύθμιση, το ερώτημα που τίθεται επιτακτικά είναι: Ποιος ήταν ο πραγματικός στόχος και αν αυτός έχει τελικά επιτευχθεί;.
Ως οπαδός της ελεύθερης αγοράς, πιστεύω ότι το κράτος οφείλει να παρεμβαίνει με σκοπό τη διατήρηση της κοινωνικής ισορροπίας. Ωστόσο, στην προκειμένη περίπτωση, η αριθμητική της μεταρρύθμισης φαίνεται να κινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση.
Η Αριθμητική της Ανισότητας
Τα δεδομένα δείχνουν μια ξεκάθαρη δυσαναλογία στον τρόπο που κατανέμεται το όφελος:
- Κατώτερα και Κατώτερα Μεσαία Εισοδήματα (€1.300/μήνα): Το διαθέσιμο εισόδημα («χρήματα στην τσέπη») παραμένει στα €1.151,15, χωρίς καμία απολύτως αλλαγή πριν και μετά τη μεταρρύθμιση.
- Μεσαία και Ανώτερα Μεραία Εισοδήματα (€3.300/μήνα): Προκύπτει μια αύξηση της τάξης του 2,2% (€58,33 επιπλέον τον μήνα).
- Υψηλά Εισοδήματα (€5.500/μήνα): Η αύξηση αγγίζει τα €82,09 τον μήνα περίπου αύξηση 2%.
Αν ο στόχος ήταν η ανταμοιβή των υψηλά αμοιβόμενων, τότε έχει επιτευχθεί. Αν όμως ο στόχος ήταν η οικονομική στήριξη των χαμηλότερων στρωμάτων που έχουν πραγματική ανάγκη, η αποτυχία είναι προφανής. Με βάση την πρόσφατη έρευνα της Στατιστικής Υπηρεσίας (2024), το 50% του πληθυσμού —η κατώτερη και η κατώτερη μεσαία τάξη— δεν λαμβάνει κανένα όφελος, σε αντίθεση με τις ανώτερες τάξεις. Αυτό αυξάνει επικίνδυνα το χάσμα μεταξύ των εισοδηματικών άκρων.
Δομικές Προτάσεις για Κοινωνική Δικαιοσύνη
Αντί για οριζόντιες ρυθμίσεις, θα μπορούσαν να εξεταστούν λύσεις που αγγίζουν την ουσία του προβλήματος:
- Αναθεώρηση Κοινωνικών Ασφαλίσεων: Σήμερα, η εισφορά 7,8% σταματά να αυξάνεται για εισοδήματα πέραν των €4.533/μήνα (ποσό που αφορά μόλις το 7% του πληθυσμού). Θα μπορούσε να θεσπιστεί ένα αφορολόγητο όριο στις εισφορές (π.χ. για τα πρώτα €500) και να καταργηθεί το μέγιστο όριο, στα πρότυπα του ΓεΣΥ, ανώτερο ετήσιο όριο €180.000. Αυτό θα δίνεται σε όλους, αλλά η ανάσα σε όσους αμείβονται με €1.300 θα είναι τεράστια.
- ΦΠΑ και Κρατικές Επιχειρήσεις: Το κράτος, μέσω της ΑΗΚ, της CYTA και άλλων οργανισμών, λειτουργεί ως επιχειρηματίας και εισπράττει μερίσματα από τα κέρδη. Θα μπορούσε να μη χρεώνει ΦΠΑ στις υπηρεσίες αυτές, αφού έχει ήδη κερδίσει από την υπηρεσία, ή τουλάχιστο το ΦΠΑ θα είναι στο κατώτερο σημείο μόνιμα. Το άμεσο έσοδο σε όλους συμπεριλαμβανομένου και των εισοδηματικά κατώτερων στρωμάτων αλλά και των επιχειρήσεων θα ηταν τεράστιο.
Η Ιστορική Αναδρομή ως Προειδοποίηση
Όσοι μεγαλώσαμε στις δεκαετίες του 1980 και 1990, θυμόμαστε μια Κύπρο με μια κυρίαρχη, πολυπληθή μεσαία τάξη. Αυτή η κοινωνική δομή λειτούργησε ως ο «κινητήρας» της χώρας, δίνοντας σε όλους μας το δικαίωμα να σπουδάσουμε και να θέσουμε τα θεμέλια για μια καλύτερη ζωή.
Σήμερα, η οικονομική διεύρυνση των κοινωνικών τάξεων απειλεί να διαρρήξει αυτόν τον ιστό. Οι κοινωνικές επιπτώσεις είναι σοβαρές:
- Διάβρωση της Κοινωνικής Συνοχής: Το αίσθημα αδικίας στο 50% του πληθυσμού δημιουργεί πόλωση και απογοήτευση.
- Παγίδα Στασιμότητας: Όταν η «βελτίωση της ζωής» γίνεται προνόμιο των λίγων, η κοινωνική κινητικότητα σταματά και η νέα γενιά χάνει την προοπτική της.
- Υπονόμευση της Σταθερότητας: Το χάσμα μεταξύ κατώτερων και ανώτερων εισοδημάτων θα έχει μακροπρόθεσμο αντίκτυπο στις κοινωνικές ισορροπίες.
Η ουσία παραμένει: τα κατώτερα εισοδηματικά στρώματα μένουν για ακόμη μια φορά στο περιθώριο, με τη ζωή τους να γίνεται ολοένα και πιο δύσκολη. Ας μην κάνουμε τη ζωή των άλλων δυσκολότερη τώρα, θυσιάζοντας το μοντέλο που μας επέτρεψε να προοδεύσουμε.
Ιωσήφ Ιωσηφάκης
Επιχειρηματίας
jiosifakis@gmail.com
