Πριν από πέντε περίπου χρόνια, το κράτος, σε μια προσπάθεια να βάλει φρένο στα δεκάδες εκατομμύρια (€185 εκατ.) που καταβάλλει σε ενοίκια για την στέγαση υπουργείων και κυβερνητικών τμημάτων, είχε αποφασίσει την ανέγερση ιδιοκτήτων κτηρίων. Δυστυχώς, όμως, σε δύο περιπτώσεις, που αφορούν τα κτήρια Μετροπόλιταν και Nicosia City Central, υπάρχουν πολλά γκρίζα σημεία για τις διαδικασίες που ακολούθησε η κυβέρνηση για την αγορά των κτηρίων από επιχειρηματίες ανάπτυξης γης, για να στεγαστούν εκεί υπουργεία και κυβερνητικά τμήματα. Ουσιαστικά, με τις συγκεκριμένες συμφωνίες, όπως φαίνεται, αντί να εξοικονομήσει χρήματα από την αγορά των ιδιόκτητων κτηρίων το κράτος θα φορτώσει στους πολίτες περισσότερο κόστος.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Η θέση της κυβέρνησης για τα κτήρια του δημοσίου

Προ ημερών, ο Γενικός Ελεγκτής προχώρησε σε καταγγελίες στη Βουλή, κάνοντας λόγο για σκανδαλώδεις συμφωνίες, οι οποίες είναι οικονομικά ασύμφορες για το κράτος. Το  κτήριο Μετροπόλιταν βρίσκεται στην καρδιά της Λευκωσίας, στο οποίο θα στεγαστεί το Υπουργείο Εργασίας, καθώς το υφιστάμενο κτήριο του υπουργείου παρουσιάζει σοβαρά προβλήματα στατικότητας, είναι πεπαλαιωμένο και κρίθηκε ακατάλληλο.

Το κτήριο Nicοsia City Central βρίσκεται στην περιοχή του Πανεπιστημίου Κύπρου και σε αυτό θα στεγαστούν οι Οδοντιατρικές Υπηρεσίες, ο Έφορος Εταιρειών και το Υφυπουργείο Έρευνας. Το κόστος αγοράς των δυο πιο πάνω κτηρίων πλησιάζει τα €50 εκατ., ωστόσο ο Γενικός Ελεγκτής σημείωσε πως εάν το κράτος προχωρούσε στην ανέγερση των κτηρίων σε δική του γη, η οποία παραμένει αναξιοποίητη, θα συρρικνωνόταν κατά πολύ το κόστος. Στο πλαίσιο της εξέτασης, από την Κοινοβουλευτική Επιτροπή Οικονομικών, των αιτημάτων για αποδέσμευση των κονδυλίων ύψους €34 εκατ., τα οποία είχε σταυρώσει το Κοινοβούλιο στο πλαίσιο της έγκρισης του κρατικού προϋπολογισμού του 2022, ο Γενικός Ελεγκτής κάλεσε τη Βουλή να μην συναινέσει και να αφήσει δεσμευμένα τα σχετικά κονδύλια, καθώς υπάρχουν πολλά γκρίζα σημεία για τις δύο συμφωνίες.

Στην περίπτωση του κτηρίου Μετροπόλιταν, η πρόσβαση των πολιτών θα είναι δύσκολη, καθώς βρίσκεται σε μια περιοχή όπου θα δημιουργείται μεγάλη κυκλοφοριακή συμφόρηση.

Η Ελεγκτική Υπηρεσία κατέθεσε στη Βουλή συγκριτικά στοιχεία σε σχέση με το κόστος που θα έχει για το κράτος η αγορά του κτηρίου Μετροπόλιταν, του Nicosia City Central και των κεντρικών γραφείων του Τμήματος Κτηματολογίου στην Αγλαντζιά, στην περιοχή ΡΙΚ. Ο Γενικός Ελεγκτής κατέθεσε τα συγκεκριμένα στοιχεία για να καταδείξει πόσο είναι ασύμφορη για το κράτος η αγορά του κτηρίου Μετροπόλιταν και του Nicosia City Central. Να σημειωθεί πως οι προσφορές για το κτήριο του Κτηματολογίου είχαν προκηρυχθεί πριν ακόμη αρχίσει το ράλι στις τιμές των οικοδομικών υλικών.

Κτήριο Μετροπόλιταν

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ελεγκτικής Υπηρεσίας, το κτήριο Μετροπόλιταν περιλαμβάνει 16 ορόφους και ανεγέρθηκε σε γη με συνολικό εμβαδό 777 τετραγωνικών μέτρων (τ.μ). Το κτήριο, το οποίο το κράτος θα αγοράσει από εταιρεία ανάπτυξης γης, έχει εμβαδόν 6.433 τ.μ. Επιπρόσθετα, περιλαμβάνει και υπόγειο χώρο συνολικού εμβαδού 2.157 τ.μ. Συγκεκριμένα, οι 16 ορόφοι έχουν εμβαδό 5.552 τ.μ, ο μηχανολογικός όροφος είναι 250 τ.μ., το μεσοπάτωμα είναι 283 τ.μ. και το ισόγειο έχει συνολικό εμβαδό 380 τ.μ.

Όπως λέχθηκε στη Βουλή, για την ανέγερση του συγκεκριμένου κτηρίου δόθηκαν πολεοδομικά κίνητρα – χαλαρώσεις, ενώ για να αξιοποιηθεί το κτήριο από το κράτος θα πρέπει να δοθούν και άλλες χαλαρώσεις. Θα πρέπει να μετατραπεί ένας όροφος από γυμναστήριο σε γραφεία και να κλείσουν βεράντες. Για να κλείσει το deal, αρχικά ο ιδιοκτήτης του κτηρίου είχε ζητήσει από το κράτος ποσό €26.2 εκατ. Ωστόσο, το Κτηματολόγιο εκτίμησε την αγοραία αξία του ακινήτου, δηλαδή το κτήριο συν τη γη, σε €20.35 εκατ. Από την άλλη, το Τμήμα Δημοσίων Έργων εκτίμησε το κόστος στα €12.6 εκατ.

Η κυβέρνηση συμφώνησε να αγοράσει το κτήριο Μετροπόλιταν στα €21.3 εκατ., μάλιστα εάν προστεθεί και ΦΠΑ το ποσό ανέρχεται στα €25.4 εκατ. Σύμφωνα με το Υπουργείο Οικονομικών, τον Νοέμβριο του 2021 και τον Μάρτιο του 2022 το Υπουργικό Συμβούλιο ενέκρινε την αγορά του συγκεκριμένου κτηρίου, για να στεγαστεί το Υπουργείο Εργασίας, έναντι της τιμής των €21.3 εκατ., συν ΦΠΑ. Στις 30 Μαρτίου, το Υπουργικό καθόρισε τη διαδικασία πληρωμών. Το 30% του συνολικού τιμήματος της πώλησης, συν ΦΠΑ €7.6 εκατ., καθίσταται πληρωτέο κατά την ημερομηνία που ο πωλητής θα ειδοποιήσει τον αγοραστή για την πλήρωση της αίρεσης του κάθετου διαχωρισμού και αφού προσκομίσει αντίγραφο του τίτλου ιδιοκτησίας του ακινήτου μετά τον διαχωρισμό. Εξάλλου, το υπόλοιπο 70% του τιμήματος πώλησης €17.7 εκατ. θα πρέπει να καταβληθεί την ημέρα της μεταβίβασης του ακινήτου μετά τον διαχωρισμό, στον αγοραστή, και την παράδοση του κτηρίου στον αγοραστή, ελεγμένο και εγκεκριμένο από τις αρμόδιες υπηρεσίες. Σημειώνει, επίσης, πως ο Γενικός Εισαγγελέας έχει ολοκληρώσει τον νομοτεχνικό έλεγχο της συμφωνίας αγοράς.

Nicosia City Center  

Σε σχέση με το κτήριο Nicosia City Center, εκεί θα μεταστεγαστούν οι Οδοντιατρικές Υπηρεσίες, ο Έφορος Εταιρειών και το Υφυπουργείο Έρευνας. Οι Οδοντιατρικές Υπηρεσίες θα μετακινηθούν λόγω της ανέγερσης του νέου κυπριακού μουσείου ενώ είναι αναγκαία η μεταστέγαση του Υφυπουργείου Έρευνας, γιατί συστεγάζεται στον ίδιο όροφο με τη Γενική Διεύθυνση Ανάπτυξης στο Υπουργείο Οικονομικών, με αποτέλεσμα τη δυσλειτουργία των δύο υπηρεσιών. Η μεταστέγαση του Τμήματος Εφόρου Εταιρειών έχει περιληφθεί στο Σχέδιο Ανάκαμψης. Το κτήριο Nicosia City Center είναι έξι ορόφων, σε συνολικό εμβαδό 10.571 τ.μ., το οποίο περιλαμβάνει και υπόγειο χώρο, συνολικού εμβαδού 2.240 τ.μ. Το κόστος του κτηρίου ανέρχεται στα €22.65 εκατ. συν το ΦΠΑ. Βάσει της συμφωνίας, το κράτος θα καταβάλει το 20% του ποσού, δηλαδή €5.3 εκατ. συν ΦΠΑ, με την υπογραφή της συμφωνίας πώλησης και 10% του ποσού €2.6 εκατ. με την υποβολή των αδειών τροποποίησης από τις υπηρεσίες του Δήμου Λευκωσίας.

Η Ελεγκτική Υπηρεσία υποστηρίζει πως με την αγορά του συγκεκριμένου κτηρίου οι Κύπριοι φορολογούμενοι θα κληθούν να πληρώσουν €3 εκατ. περισσότερα από ό,τι είναι η αξία του. Πριν από μερικούς μήνες είχε λεχθεί στη Βουλή πως το κράτος αγόρασε το κτήριο σε γη που διαχειρίζεται η Αρχιεπισκοπή, στην οποία θα καταβάλλει ενοίκια €140 χιλ. το χρόνο.

Το κτήριο για τα Κεντρικά Γραφεία Κτηματολογίου

Από την άλλη, για τα κεντρικά γραφεία του Τμήματος Κτηματολογίου στην Αγλαντζιά, στην περιοχή ΡΙΚ, η Ελεγκτική Υπηρεσία εκτιμά το κόστος γύρω στα €15 εκατ. Πρόκειται για τετραώροφο κτήριο με συνολικό εμβαδού 8 χιλ. τ.μ., το οποίο περιλαμβάνει και μηχανολογικό όροφο 1000 τ.μ. Παράλληλα, περιλαμβάνει και υπόγειο χώρο 2.300 τ.μ.

Σε έγγραφο της Ελεγκτικής Υπηρεσίας σημειώνεται πως οι προσφορές υποβλήθηκαν τον περασμένο Φεβρουάριο και οι τρεις χαμηλότερες από αυτές ήταν για ποσό €18.7 εκατ. και €20.5 εκατ. Όπως επισημαίνει, οι προσφορές δεν έχουν αξιολογηθεί, ωστόσο εκτιμά πως εάν καταλήξουν στην προσφορά των €20 εκατ., το 80% θα αφορά το κόστος κατασκευής και το 20% το κόστος της δωδεκαετούς συντήρησης. Συνεπώς, για σκοπούς σύγκρισης με τα άλλα δύο κτήρια, Μετροπόλιταν και Nicosia City Center, το 80% του κτηρίου του Κτηματολογίου ανέρχεται σε €16 εκατ. Επίσης, περιλαμβάνει ποσό €1.1 εκατ. (απρόβλεπτα έξοδα, δηλαδή ποσό €700 χιλ. για μετακόμιση των υφιστάμενων γραφείων στα νέα γραφεία, €100 χιλ. για επίπλωση και €300 χιλ. για εξοπλισμό), τα οποία αφαιρούνται έτσι ώστε οι τιμές να είναι συγκρίσιμες. Μετά τη συγκεκριμένη ανάλυση, η Ελεγκτική Υπηρεσία καταλήγει πως το κόστος του Κτηματολογίου θα ανέλθει στα €15 εκατ. Στο μεταξύ, υποστηρίζει πως το κόστος του κτηρίου Μετροπόλιταν, αν ίσχυαν οι τιμές του κτηρίου του Κτηματολογίου, θα ήταν €12 εκατ. και του Nicosia City Center θα ήταν €19.8 εκατ.

Αβάσιμοι οι ισχυρισμοί του Γενικού Ελεγκτή υποστηρίζει το ΥΠΟΙΚ

Στην αντεπίθεση πέρασε το Υπουργείο Οικονομικών, χαρακτηρίζοντας ως αβάσιμες τις τοποθετήσεις του Γενικού Ελεγκτή σε σχέση με το κτήριο Μετροπόλιταν, στο οποίο θα στεγαστεί το Υπουργείο Εργασίας. Σε ανακοίνωσή του, εκφράζει την ετοιμότητά του να υποβάλει όλα  τα έγγραφα, τις πληροφορίες καθώς και τα συνοπτικά αντίγραφα των εκθέσεων εκτίμησης στα μέλη της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Οικονομικών, διαβεβαιώνοντας ότι θα απαντηθούν οποιαδήποτε τυχόν ερωτήματα τεθούν στις επόμενες συνεδρίες στη Βουλή.

Παράλληλα, παραθέτει τα γεγονότα για να καταλήξει η κυβέρνηση στην επιλογή των κτηρίων Μετροπόλιταν και Nicosia City Centre. Όπως επισημαίνει το υπουργείο, στις 13 Σεπτεμβρίου του 2019 δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας  πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος  για την αγορά κτηρίων για κάλυψη των στεγαστικών αναγκών των υπουργείων και των κρατικών υπηρεσιών. Στο πλαίσιο αυτό, είχαν υποβληθεί 16 ακίνητα, τα οποία αξιολογήθηκαν από το Τμήμα Δημοσίων Έργων, το οποίο ετοίμασε εισήγηση για την κατανομή των κατάλληλων κτηρίων, σύμφωνα με τις καταγεγραμμένες ανάγκες και θέτοντας ως προτεραιότητα την κάλυψη των πιο άμεσων αναγκών.

Αναφέρεται, επίσης, πως για κάθε κτήριο που επιλέγηκε διενεργήθηκε λεπτομερής αξιολόγηση από τις αρμόδιες τεχνικές υπηρεσίες της Δημοκρατίας. Το Κτηματολόγιο, τονίζεται, διενήργησε τις εκτιμήσεις των δύο κτηρίων, βασιζόμενο σε διεθνώς αναγνωρισμένες μεθόδους εκτίμησης, με τρεις διαφορετικούς τρόπους. «Οι εκτιμήσεις διενεργούνται από τουλάχιστον τρεις διαφορετικούς εκτιμητές εντός του Τμήματος Κτηματολογίου, διασφαλίζοντας κατά αυτόν τον τρόπο την αμεροληψία, διαφάνεια και αντικειμενικότητα των εκτιμήσεων. Για την ολοκλήρωση των εκτιμήσεων λήφθηκαν πληροφορίες από το Τμήμα Δημοσίων Έργων και από τον Δήμο Λευκωσίας ως αρμόδια πολεοδομική αρχή, ενώ οι εκτιμητές προέβησαν σε ενδελεχή έρευνα αγοράς πωλήσεων και ενοικίων σύγχρονων γραφείων στην περιοχή, λαμβάνοντας υπόψη την ποιότητα της κατασκευής του κτιρίου» προστίθεται.

Για το κτήριο Μετροπόλιταν, η αγοραία αξία του υπολογίστηκε στα €20.35 εκατ., ενώ κατά τις διαπραγματεύσεις κατέληξαν στο ποσό των €21.31 εκατ., δηλαδή 4,7% ψηλότερα από την αρχική εκτίμηση. Από την άλλη, ο εκπρόσωπος ιδιώτης εκτιμητής του ιδιοκτήτη υπολόγισε την αξία του ακινήτου σε €26.2 εκατ., η οποία και απορρίφθηκε από το Τμήμα Κτηματολογίου, καθώς ήταν υπερβολικά ψηλή. Την ίδια ώρα, το Υπουργείο Οικονομικών υποδεικνύει πως η συμφωνία αγοράς έτυχε νομοτεχνικού ελέγχου και έχουν τεθεί όλες οι ασφαλιστικές δικλίδες για σκοπούς διασφάλισης των συμφερόντων της Δημοκρατίας και της νομιμότητας της εν λόγω συναλλαγής. Μάλιστα, τονίζει πως δεν έχει υπογραφεί η συμφωνία αγοράς, εκκρεμούσης της διαδικασίας αποδέσμευσης των κονδυλίων. Επιπρόσθετα, το υπουργείο υπογραμμίζει πως ο χρονικός ορίζοντας ανέγερσης ιδιόκτητων κτηρίων με τη διαδικασία των προσφορών  θα διαρκούσε το λιγότερο πέντε χρόνια, ενώ τα Δημόσια Έργα εκτιμούν αναμενόμενη αύξηση του κατασκευαστικού κόστους περί το 18,3% από το έτος 2022. Καταλήγοντας, σημειώνει ότι τη δεδομένη στιγμή η απόκτηση υφιστάμενων διαθέσιμων στην αγορά κτηρίων είναι η προσφορότερη για τα συμφέροντα της Δημοκρατίας επιλογή.