Σε φάση ταχείας ενεργοποίησης ενός νέου πλαισίου κρατικών ενισχύσεων για τη στήριξη της ευρωπαϊκής βιομηχανίας εισέρχεται η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, επιχειρώντας να απαντήσει στις πρωτοφανείς πιέσεις που προκαλεί η ενεργειακή κρίση με αιχμή τη Μέση Ανατολή.
Η πρωτοβουλία, που ανακοινώθηκε από την Πρόεδρο της Επιτροπής, έρχεται σε μια συγκυρία έντονης αναταραχής στις αγορές ενέργειας, με τις τιμές να έχουν εκτιναχθεί σε επίπεδα που υπερβαίνουν ακόμη και εκείνα της κρίσης του 2022.
Σύμφωνα με το προσχέδιο του νέου “Προσωρινού Ενεργειακού Πλαισίου για την Κρίση του Ιράν”, το οποίο βρίσκεται ήδη σε διαβούλευση με τα κράτη-μέλη, η Κομισιόν επιδιώκει να θεσπίσει ένα πιο ευέλικτο και ενισχυμένο καθεστώς κρατικών ενισχύσεων, με στόχο να μετριάσει τον αντίκτυπο των αυξήσεων στις τιμές ενέργειας και να αποτρέψει σοβαρές επιπτώσεις στην ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Έκτακτη παρέμβαση λόγω εκτίναξης τιμών
Η ανάγκη για άμεση παρέμβαση αποτυπώνεται και στα ίδια τα στοιχεία που επικαλείται η Επιτροπή: μεταξύ τέλους Φεβρουαρίου και 20 Μαρτίου, οι τιμές του πετρελαίου αυξήθηκαν κατά 51% και του φυσικού αερίου κατά 85%, εξέλιξη που δημιουργεί συνθήκες ασφυξίας για τη βιομηχανία, ιδίως στους ενεργοβόρους κλάδους.
Υπό αυτό το πρίσμα, η Επιτροπή προχωρά σε σημαντικές τροποποιήσεις του υφιστάμενου πλαισίου CISAF (Temporary Crisis and Transition Framework), επιχειρώντας να αυξήσει την ένταση της στήριξης και να προσαρμόσει τους κανόνες στις νέες, εξαιρετικές συνθήκες.
Τι αλλάζει στο CISAF
Η βασικότερη αλλαγή αφορά την αύξηση του ποσοστού επιδότησης της τιμής ηλεκτρικής ενέργειας. Συγκεκριμένα, προτείνεται η δυνατότητα κάλυψης έως και του 70% της αύξησης της ετήσιας μέσης τιμής χονδρικής, έναντι 50% που ίσχυε μέχρι σήμερα. Η ενίσχυση θα εξακολουθήσει να αφορά έως το 50% της κατανάλωσης και με ανώτατο όριο τα 50 ευρώ ανά MWh.
Παράλληλα, διατηρείται η βασική φιλοσοφία του μηχανισμού, σύμφωνα με την οποία το 50% της ενίσχυσης θα πρέπει να κατευθύνεται σε επενδύσεις που ενισχύουν τη μετάβαση σε καθαρή ενέργεια, όπως έργα ΑΠΕ, αποθήκευσης, ενεργειακής απόδοσης και ευελιξίας.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η πρόβλεψη για δυνατότητα σωρευτικής ενίσχυσης, καθώς η Επιτροπή ανοίγει το δρόμο για συνδυασμό των ενισχύσεων του CISAF με τα μέτρα αντιστάθμισης κόστους CO2 του ΣΕΔΕ, έως ένα όριο 50% για την ίδια επιλέξιμη κατανάλωση. Πρόκειται για μια κρίσιμη παρέμβαση, που επιχειρεί να αυξήσει το πραγματικό επίπεδο στήριξης των επιχειρήσεων.
Το νέο καθεστώς, εφόσον εγκριθεί, θα έχει ισχύ έως το τέλος του 2026, δίνοντας ένα ορατό χρονικό ορίζοντα στη βιομηχανία.
Διεύρυνση των τομέων στήριξης
Πέραν της βιομηχανίας, το νέο πλαίσιο προβλέπει τη δυνατότητα στήριξης και άλλων κρίσιμων τομέων που πλήττονται από την ενεργειακή κρίση, όπως η γεωργία και η αλιεία, οι οδικές μεταφορές και οι θαλάσσιες ενδοενωσιακές μεταφορές μικρών αποστάσεων.
Επιπλέον, η Επιτροπή δίνει το “πράσινο φως” για στοχευμένες παρεμβάσεις στο κόστος φυσικού αερίου που χρησιμοποιείται για ηλεκτροπαραγωγή, υπό αυστηρές όμως προϋποθέσεις ώστε να μην διαταραχθεί η λειτουργία της εσωτερικής αγοράς και να διατηρηθούν τα επενδυτικά σήματα για την ενεργειακή μετάβαση.
Οι παρεμβάσεις αυτές θα πρέπει να είναι χρονικά περιορισμένες, να μην καλύπτουν το κόστος εκπομπών CO2, να αποφεύγουν στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό και να διασφαλίζουν ότι το όφελος μετακυλίεται στους τελικούς καταναλωτές.
