Οι ιδιαιτερότητες στη σύνθεση μιας οικογένειας και ειδικά όταν πρόκειται για μονογονεϊκές οικογένειες σε σχέση με τις φορολογικές εκπτώσεις που θα λαμβάνουν από τον φόρο εισοδήματος από το φορολογικό έτος 2026 είναι κάτι που ταλαιπωρεί ιδιαίτερα τους φοροθέτες του Τμήματος Φορολογίας, οι οποίοι ετοίμασαν πολλά σενάρια για να διαχειριστούν διαφορετικές περιπτώσεις. Στόχος να γίνεται σωστή κατανομή των εκπτώσεων.

Τα προβλήματα που προκύπτουν αφορούν κυρίως διαζευγμένους που έχουν κοινή μέριμνα των τέκνων τους, τα οποία δεν διαμένουν είτε με τον πατέρα είτε με τη μητέρα. Αφορούν επίσης αυτούς που συζούν χωρίς σύμφωνο συμβίωσης αλλά έχουν παιδιά από προηγούμενο γάμο, αυτούς που έχουν συνάψει σύμφωνο πολιτικής συμβίωσης και πολλές άλλες περίπλοκες περιπτώσεις.

Σε όλες τις περιπτώσεις που αφορούν την σύνθεση της οικογένειας, τις εκπτώσεις σε σχέση με τον αριθμό τέκνων, φοιτητών, τόκων δανείων, ενοίκια και πράσινες επενδύσεις στην κύρια κατοικία θα επωφελούνται και μονογονεϊκές οικογένειες.

Ορισμός

Σύμφωνα με τον επεξηγηματικό οδηγό του Τμήματος Φορολογίας, για σκοπούς υπολογισμού του μεικτού οικογενειακού εισοδήματος μονογονεϊκή οικογένεια θεωρείται:

  • η οικογένεια στην οποία ένας γονέας ζει µε ένα τουλάχιστο εξαρτώμενο τέκνο και ο οποίος διαβιεί είτε χωρίς σύζυγο ή συμβίο με πολιτική συμβίωση, είτε χωρίς άλλο πρόσωπο με το οποίο να έχουν κοινά τέκνα, λόγω του ότι είναι άγαμος γονέας, χήρος, διαζευγμένος ή διότι ο άλλος γονέας έχει κηρυχθεί σε αφάνεια από το δικαστήριο.
  • η οικογένεια στην οποία ένας έγγαμος γονέας ζει µόνος του µε ένα τουλάχιστον εξαρτώμενο τέκνο, διότι ο άλλος γονέας εκτίει ποινή φυλάκισης έξι μηνών και άνω.
    Ουσιαστικά, μονογονεϊκή θεωρείται μια οικογένεια μόνο αν ο γονέας ζει κάτω από την ίδια στέγη με το εξαρτώμενο τέκνο και έχει τη φύλαξή του και δεν έχει σύζυγο, συμβίο με πολιτική συμβίωση ή άλλο άτομο με το οποίο να έχουν κοινά τέκνα.
    Τα εισοδηματικά κριτήρια που εφαρμόζονται για όλες τις οικογένειες θα εφαρμόζονται και για τις μονογονεϊκές οικογένειες. Για οικογένειες με 1 έως 2 παιδιά τα εισοδήματα θα πρέπει να είναι μέχρι 100.000, για οικογένειες με 3 έως 4 τέκνα τα εισοδήματα θα πρέπει να είναι έως €150.000 και για πέντε παιδιά και πάνω μέχρι €200.000.
    Θα επωφελούνται με εκπτώσεις €1.000 για το πρώτο εξαρτώμενο τέκνο, €1.250 για το δεύτερο τέκνο και €1.500 για κάθε τρίτο επιπρόσθετο εξαρτώμενο τέκνο.
    Οι εκπτώσεις μέχρι €2000 για τους τόκους στεγαστικού δανείων και για ενοίκια, σε αυτές τις περιπτώσεις θα πρέπει το εξυπηρετούμενο δάνειο ή η κατοικία θα πρέπει να είναι ιδιοκτησίας ή στο όνομα του ενός συμβίου ή του μονήρους προσώπου. Το ποσό της έκπτωσης θα παραχωρείται σε κάθε φορολογούμενο.

Το ύψος εκπτώσεων με παραδείγματα

Για τις μονογονεϊκές οικογένειες εφαρμόζονται τα ίδια εισοδηματικά κριτήρια αναλόγως των τέκνων και διπλασιάζεται το ποσό της έκπτωσης που παρέχεται στον μονογονέα για κάθε εξαρτώμενο τέκνο.
Για παράδειγμα, μονογονέας που έχει τρία εξαρτώμενα τέκνα δικαιούται, εάν το συνολικό μεικτό εισόδημά του δεν ξεπερνά τις €150.000, να λάβει έκπτωση €7.500 (€2.000 για το πρώτο τέκνο, €2.500 για το δεύτερο τέκνο και €3.000 για το τρίτο τέκνο), όπως ισχύει δηλαδή και με τις υπόλοιπες οικογένειες.
Στην περίπτωση που ο γονέας (πατέρας) έχει κοινή γονική μέριμνα εξαρτώμενου τέκνου αλλά δεν διαμένει μαζί του (διαμένει με τον άλλο γονέα -μητέρα) δικαιούται την έκπτωση για το εξαρτώμενο τέκνο υπό προϋποθέσεις:

  • εάν είναι μονήρης, τότε εφαρμόζεται το εισοδηματικό κριτήριο των €40.000.
    • εάν είναι μέλος οικογένειας, δηλαδή σύζυγος ή συμβίος με πολιτική συμβίωση, στην οποία δεν ζουν άλλα τέκνα κάτω από την ίδια στέγη, τότε εφαρμόζεται το εισοδηματικό κριτήριο των €100.000.
  • εάν είναι μέλος οικογένειας, δηλαδή σύζυγος ή συμβίος με πολιτική συμβίωση, στην οποία ζουν άλλα τέκνα (είτε κοινά είτε του ενός εκ των δύο) κάτω από την ίδια στέγη, τότε εφαρμόζεται το εισοδηματικό κριτήριο αναλόγως των τέκνων.
  • εάν διαβιεί με σύμβιο χωρίς πολιτική συμβίωση, με τον οποίο έχουν κοινό τέκνο, τότε είναι μέλος οικογένειας και εφαρμόζεται το εισοδηματικό κριτήριο αναλόγως των τέκνων.

Άλλα σενάρια παραχώρησης φορολογικών εκπτώσεων

  • Γονέας διαζευγμένος (πχ πατέρας) που ζει μόνος του (είναι μονήρες πρόσωπο) και έχει δύο εξαρτώμενα τέκνα τα οποία ζουν μαζί με τον άλλο γονέα (πχ μητέρα) και για τα οποία έχει κοινή γονική μέριμνα. Επίσης πληρώνει ενοίκιο €4.800 τον χρόνο και έχει μεικτό εισόδημά €38.000. Σε αυτή την περίπτωση, δικαιούται φορολογική έκπτωση €4.250, δηλαδή έκπτωση €1.000 για το πρώτο εξαρτώμενο παιδί, €1.250 για το δεύτερο εξαρτώμενο παιδί και €2.000 για τα ενοίκια.
  • Ανύπαντρη μητέρα με ετήσια εισοδήματα €80.000 που ζει με ένα εξαρτώμενο τέκνο πλήρωσε τόκους στεγαστικού δανείου κύριας κατοικίας €5.000. Σε αυτή την περίπτωση εφαρμόζεται το όριο των €100.00. Η μητέρα δικαιούται την έκπτωση εξαρτώμενου τέκνου, η οποία διπλασιάζεται λόγω του ότι είναι μονογονέας, €2.000 για το ένα εξαρτώμενο τέκνο. Επιπλέον, δικαιούται έκπτωση τόκων για δάνειο κύριας κατοικίας €2.000.
  • Διαζευγμένος πατέρας που έχει δύο εξαρτώμενα, συνάπτει σύμφωνο συμβίωσης με άλλη γυναίκα με την οποία ακόμη ένα παιδί. Τα συνολικά εισοδήματα των δύο είναι €140.000. και διαμένουν με τα τρία παιδιά στην ίδια κατοικία που ενοικιάζουν €9.000 τον χρόνο. Σε αυτή την περίπτωση ο πατέρας δικαιούται έκπτωση για τα εξαρτώμενα τέκνα €3.750, δηλαδή (€1.000 για πρώτο παιδί, €1.250 για δεύτερο και €1.500 για τρίτο). Από την άλλη, η συμβία του θα πάρει έκπτωση €1.000 μόνο για το τέκνο που απέκτησαν μαζί. Επιπρόσθετα ο κάθε συμβίος θα λάβει έκπτωση €2.000 για τα ενοίκια.
  • Συμβίοι χωρίς σύμφωνο συμβίωσης συγκατοικούν με ένα κοινό εξαρτώμενο και έχουν ετήσια εισοδήματα €88.€000. Σε αυτή την περίπτωση οι συμβιοί θεωρούνται οικογένεια και συνεπώς λαμβάνει έκπτωση €1.000 έκαστος για το παιδί.
  • Διαζευγμένος πατέρας με ένα παιδί από τον προηγούμενο γάμο, έχει ξανά παντρευτεί και διαμένει με τη νέα σύζυγο του και το παιδί του σε διαμέρισμα το οποίο ενοικιάζουν €8.000 τον χρόνο. Μάλιστα, εντός του 2026 αγόρασαν και ηλεκτρικό όχημα αξίας €40.000. Το ετήσιο εισόδημα των δύο είναι €110.000. Συνεπώς, λόγω της υπέρβασης του ορίου των €100.000 δεν δικαιούνται ούτε μια έκπτωση.
  • Διαζευγμένος πατέρας με ένα παιδί το οποίο διαμένει με τη μητέρα του. Ο πατέρας συγκατοικεί σε ενοικιαζόμενη κατοικία με νέα σύντροφο χωρίς σύμφωνο συμβίωσης με την οποία δεν απέκτησαν παιδιά , καταβάλλοντας ενοίκιο €8.000 το έτος. Ο πατέρας έχει ετήσια εισοδήματα €37.000 και η σύντροφος €42.000. Σε αυτή την περίπτωση δεν θεωρούνται οικογένεια. Ο πατέρας θα λάβει φορολογική έκπτωση €1.000 για το τέκνο και €2.000 για το ενοίκιο. Η σύντροφος του, από την άλλη, επειδή το εισόδημα της υπερβαίνει το όριο των €40.000 για τα μονήρη πρόσωπα, δεν θα λάβει έκπτωση.