Με καθυστέρηση μερικών εβδομάδων σε σύγκριση με τις ενέργειες πολλών ευρωπαϊκών κυβερνήσεων, μεταξύ τους και η κυπριακή, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε χθες την εργαλειοθήκη της για βραχυπρόθεσμα και μεσοπρόθεσμα μέτρα αντιμετώπισης της νέας ενεργειακής κρίσης, την οποία οι Βρυξέλλες αποδίδουν -όπως και εκείνην του 2022- στην εξάρτηση από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα. Υπό αυτό το σκεπτικό, για την Επιτροπή η μεσοπρόθεσμη λύση στις απότομες αυξήσεις του ενεργειακού κόστους είναι η επιτάχυνση της πορείας για αυξημένη διείσδυση της καθαρής ενέργειας στο ενεργειακό ισοζύγιο της Ευρώπης.
Παρ’ ότι αρκετά κράτη μέλη έχουν ανακοινώσει μέτρα ανακούφισης νοικοκυριών και επιχειρήσεων, κυρίως μέσω φορολογικών ελαφρύνσεων, ένα μέρος της εργαλειοθήκης… καλεί τις κυβερνήσεις να πράξουν αυτό που ήδη πράττουν ως προς τα μέτρα κοινωνικής στήριξης.
Σημειωτέον ότι στη χθεσινή της παρέμβαση η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επαναλαμβάνει πως από την έναρξη της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή μέχρι σήμερα οι χώρες της ΕΕ έχουν δαπανήσει επιπλέον 24 δισεκατομμύρια ευρώ σε εισαγωγές ενέργειας λόγω των υψηλότερων τιμών, χωρίς να έχουν αγοράσει ούτε ένα επιπλέον μόριο ενέργειας.
Οι δράσεις που προτείνονται
Οι βασικές κατηγορίες προτεινόμενων δράσεων στην εργαλειοθήκη της Κομισιόν (με την ονομασία AccelerateEU) είναι:
1Συντονισμός κυβερνήσεων για την αναπλήρωση των αποθεμάτων φυσικού αερίου στις υπόγειες αποθήκες, ώστε να υπάρχει ασφαλείς ποσότητες τον επόμενο χειμώνα. Συντονισμός προτείνεται επίσης για το θέμα της διαχείρισης αποθεμάτων πετρελαίου ή και της ενδεχόμενης απελευθέρωσης μέρους τους, αν κριθεί απαραίτητο, αλλά και για τη διατήρηση επαρκούς αποθέματος καυσίμων για αεροπλάνα.
2Σύσταση νέου Παρατηρητηρίου Καυσίμων για την παρακολούθηση της παραγωγής, των εισαγωγών, των εξαγωγών και των επιπέδων αποθεμάτων καυσίμων μεταφορών στην ΕΕ. Αυτό, αναφέρει η Κομισιόν, θα επιτρέψει τον ταχύ εντοπισμό πιθανών ελλείψεων και, σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης, την απελευθέρωση αποθεμάτων.
3Λήψη στοχευμένων και προσωρινών μέτρων για προστασία νοικοκυριών και επιχειρήσεων, με έμφαση στη βιομηχανία. Προτείνεται η λήψη στοχευμένων προγραμμάτων στήριξης εισοδήματος, παροχή κουπονιών ενέργειας και μείωση σε ειδικούς φόρους κατανάλωσης στην ηλεκτρική ενέργεια για τα ευάλωτα νοικοκυριά. Έχει ήδη ανακοινωθεί, επίσης, προώθηση προσωρινού πλαισίου κρατικών ενισχύσεων από τις κυβερνήσεις, για ενεργοβόρες βιομηχανίες.
4Επιτάχυνση της στροφής προς την εγχώρια παραγωγή καθαρής ενέργειας για την αντικατάσταση του πετρελαίου, του φυσικού αερίου και των ορυκτών καυσίμων στις μεταφορές μεταφορών. Όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση, μέχρι το καλοκαίρι η Επιτροπή θα παρουσιάσει ένα Σχέδιο Δράσης για την Ηλεκτροκίνηση.
5Ενίσχυση των ηλεκτρικών δικτύων. Η Κομισιόν ζητά να διασφαλιστεί ότι η ισχύουσα νομοθεσία εφαρμόζεται πλήρως και ότι οι διαπραγματεύσεις για το Ευρωπαϊκό Πακέτο για τα Δίκτυα θα ολοκληρωθούν γρήγορα. Προτείνεται δε, η αύξηση της ισχύος των υποδομών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων των υπεράκτιων αιολικών πάρκων και των υδροηλεκτρικών σταθμών. Η Επιτροπή επισημαίνει πως θα υποβάλει σύντομα νομοθετική πρόταση για τα τέλη δικτύου και τη φορολογία, για να διασφαλίσει ότι η ηλεκτρική ενέργεια θα φορολογείται λιγότερο από τα ορυκτά καύσιμα.
6Ενίσχυση των επενδύσεων. Η Επιτροπή επισημαίνει πως είναι διαθέσιμοι σε επίπεδο ΕΕ σημαντικοί πόροι, όπως αυτοί στο πλαίσιο του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας («RRF»: 219 δισεκατομμύρια ευρώ) και των ταμείων της πολιτικής συνοχής. Δεσμεύεται, μάλιστα, να βοηθήσει τα κράτη μέλη να αξιοποιήσουν στο έπακρο τη διαθέσιμη χρηματοδότηση της ΕΕ για την ενεργειακή μετάβαση. Για την κινητοποίηση ιδιωτικών επενδύσεων, η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι ενέκρινε τον Μάρτιο του 2026 Στρατηγική Επενδύσεων σε Καθαρή Ενέργεια.
