Η συζήτηση για την επάρκεια ηλεκτρισμού στην Κύπρο μετρά χρόνια. Κόμματα καταθέτουν εισηγήσεις, η κυβέρνηση χρονοδιαγράμματα και η Αρχή Ηλεκτρισμού και ο Διαχειριστής Συστήματος Μεταφοράς Κύπρου προσπαθούν να κουμαντάρουν την επάρκεια και την ασφάλεια του δικτύου, αφού και φέτος φαίνεται πως η επάρκεια θα κριθεί σε οριακό σημείο, ειδικά αν προκύψουν και βλάβες.
Η Κύπρος απειλείται με ένα black out, όμως αυτός ο κίνδυνος δεν αφορά όλες τις ώρες της ημέρας. Και αυτό οφείλεται τόσο στη διαθέσιμη ενέργεια από τις συμβατικές μονάδες παραγωγής, όσο και από την παραγωγή από ΑΠΕ.
Πιο συγκεκριμένα, η συνολική εγκατεστημένη ισχύς ηλεκτροπαραγωγής στην Κύπρο από συμβατικές μονάδες, δηλαδή από τους σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής με μαζούτ, φτάνει τα 1478MW. Επιπλέον σε αυτό έρχεται να προστεθούν 1040MW από παραγωγή ΑΠΕ. Άρα η δυνατότητα της Κύπρου ξεπερνά, σε ιδανικές συνθήκες πάντα, τα 2480MW. Αυτό ωστόσο δεν πρέπει να συγχέεται με τη διαθέσιμη ισχύ, αφού δεν μπορούν όλες οι συμβατικές μονάδες να λειτουργούν 24 ώρες το 24ωρο ή και την ίδια στιγμή, λόγω συντηρήσεων ή και άλλων παραμέτρων.
Για παράδειγμα, σήμερα η διαθέσιμη ισχύ από ηλεκτροπαραγωγούς σταθμούς ήταν στα 1130MW, ενώ με την προσθήκη της παραγωγής ΑΠΕ κατά τις ώρες παραγωγής η διαθέσιμη ενέργεια που μπορεί να εγχυθεί στο δίκτυο ξεπερνά τα 2000MW.
Πώς αξιολογείται ο κίνδυνος
Ενδεικτικά να σημειώσουμε πως σύμφωνα με τις δηλώσεις της Εκπροσώπου Τύπου του Διαχειριστή Συστήματος Μεταφοράς Κύπρου, Χαράς Κουσιάππα, η συνολική ζήτηση το μεσημέρι της προηγούμενης Δευτέρας είχε φτάσει στα 1156MW, ενώ το βράδυ είχε αγγίξει τα 921MW.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του διαχειριστή η ζήτηση κατά τη φετινή καλοκαιρινή περίοδο αναμένεται να κυμανθεί μεταξύ 1260 και 1300 MW. Να σημειώσουμε πως το ρεκόρ ζήτησης κατάγράφηκε στις 22 Ιουλίου του 2024 με 1294MW.
Όπως επεξήγησε με βάση αυτά τα νούμερα υπάρχει επάρκεια για να καλυφτεί η ζήτηση, με την προϋπόθεση φυσικά πως δεν θα προκύψει κάποια βλάβη στην παραγωγή. Και εδώ είναι που προκύπτει το ερώτημα σχετικά με τις ώρες που προκύπτει ο μεγαλύτερος κίνδυνος.
Οι ώρες που ανησυχούν τους αρμοδίους
Κατά τους φθινοπωρινούς μήνες οι αρμόδιοι προχωρούν με περικοπές σε εμπορικά και οικιακά φωτοβολταϊκά συστήματα λόγω πλεονάζουσας παραγωγής, αφού η ζήτηση παραμένει σε χαμηλά επίπεδα. Τους καλοκαιρινούς μήνες ωστόσο κατά τις απογευματινές και βράδυνες ώρες παρατηρείται ακριβώς το αντίθετο.
Συγκεκριμένα, τις ώρες που η Κύπρος αντιμετωπίζει τον μεγαλύτερο κίνδυνο για ένα ενδεχόμενο black out, είναι μεταξύ των ωρών 6 το απόγευμα με 10 το βράδυ, όπου παρατηρείται αυξημένη ζήτηση αλλά μειωμένη παραγωγή, εξαιτίας τη μη ικανοποιητικής απόδοσης των ΑΠΕ λόγω σκότους.
Ενδεικτικά να πούμε πως στις 8 το βράδυ της προηγούμενης Δευτέρας η ζήτηση έφτασε τα 921MW, με τα 896MW να προέρχονται από συμβατική παραγωγή, ενώ η παραγωγή από αιολικά πάρκα φτάνει μόλις τα 40-50MW, άρα κατά τις βραδινές ώρες δεν μπορεί να καλύψει την παραγωγή από φωτοβολταϊκά που βασικά μηδενίζεται.
Από τις περικοπές στα φωτοβολταϊκα στις περικοπές ρεύματος
Όπως αναφέραμε και πιο πάνω στην Κύπρο παρατηρούνται δύο αντίθετα φαινόμενα. Κατά τους φθινοπωρινούς, και όχι μόνο, μήνες οι αρμόδιοι προχωρούν με περικοπές στην παραγωγή των φωτοβολταϊκών λόγω αυξημένης παραγωγής και μειωμένης ζήτησης.
Κατά τους καλοκαιρινούς μήνες και ειδικότερα κατά τις απογευματινές ώρες μέχρι και τις 10 το βράδυ η πρακτική που ακολουθείται, σε περίπτωση που χρειαστεί είναι ακριβώς η αντίθετη. Δηλαδή, η περικοπή του ρεύματος ώστε να διατηρηθεί η ασφάλεια του δικτύου και να αποφευχθεί ένα black out.
Το κράτος μάλιστα είχε εκπονήσει και πέρσι ένα σχέδιο που αφορούσε την έκτακτη απόρριψη φορτίου, χωρίζοντας τους καταναλωτές σε ομάδες, όπως έκανε δηλαδή και με την περίπτωση των ομάδων με φωτοβολταϊκά.
Σε αυτές τις ομάδες, σε περίπτωση που υπήρχε κίνδυνος για το δίκτυο θα προχωρούσαν σε 30λεπτες διακοπές ενέργειας. Ειδικότερα, η Λευκωσία είχε χωριστεί σε 22 ομάδες, το ίδιο και η Λεμεσός, αλλά και Λάρνακα – Αμμόχωστος, και η Πάφος σε 18. Μάλιστα, την Τρίτη 12 Αυγούστου 2025, στις 18:41, το Εθνικό Κέντρο Ελέγχου Ενέργειας (ΕΚΕΕ) είχε προχωρήσει σε εκ περιτροπής απόρριψη φορτίου σε πέντε ομάδες καταναλωτών, με μέγιστη διάρκεια 18 λεπτών.
