Η Κύπρος στο στρατόπεδο των κρατών που ζητούν περιθώριο για κοινωνικές δαπάνες και στήριξη καταναλωτών

Η τέλεια καταιγίδα σχηματίζεται γύρω από τις διεργασίες για την ψήφιση του νέου προϋπολογισμού της Ε.Ε. για την εφταετία 2028 – 2034.
Οι συζητήσεις συμπίπτουν σε χαλεπή περίοδο, εν μέσω μεγάλης γεωπολιτικής αστάθειας και με αχαρτογράφητο το τι δέον γενέσθαι με το κόστος και την επάρκεια της ενέργειας στην Ευρώπη.

Υπό την ισχυρή πληθωριστική πίεση, οι χώρες η μία μετά την άλλη ζητούν από την Κομισιόν δημοσιονομικό χώρο και περιθώρια κινήσεων στο πλαίσιο των δημοσιονομικών κανόνων.

Στο πολυδαίδαλο αυτό σκηνικό, προστίθενται οι επικείμενες εκλογικές αναμετρήσεις, γεγονός που ασκεί πρόσθετες πολιτικές και κοινωνικές πιέσεις στις κυβερνήσεις. Πέντε δε εξ αυτών, Ιταλία, Ελλάδα, Ισπανία, Τσεχία και Γαλλία, διαδραματίζουν καταλυτικό ρόλο στην ανάληψη πρωτοβουλιών με εισηγήσεις για χαλαρώσεις κι ελαφρύνσεις. Μόλις χθες και ο Πέδρο Σάντσεθ προκήρυξε πρόωρες εκλογές στην Ισπανία για τις 29 Νοεμβρίου.

Όλα τα έχει η Μαριορή…

Η κατάσταση τείνει να γίνει πιο εκρηκτική ειδικά αν ληφθεί υπόψη ότι 10 κράτη μέλη βρίσκονται σε διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος, με 9 εξ αυτών να έχουν ταυτόχρονα και δημόσιο χρέος άνω του 60%. Καλούνται, δηλαδή, να βρουν δισεκατομμύρια για την ενεργειακή ακρίβεια, ενώ οι Βρυξέλλες απαιτούν συγκράτηση των δημόσιων δαπανών.
Στην εξίσωση προστίθεται το δημόσιο χρέος, καθώς 14 από τα 27 κράτη βρίσκονται πολύ πάνω από το όριο του 60% του ΑΕΠ. Ελλάδα 143,5%, Ιταλία 138,9%, Γαλλία 117,6%, Βέλγιο 109,1% και Ισπανία 101,6% κρατούν τις πρώτες θέσεις, σύμφωνα με τη Eurostat.

Με αυτά ως δεδομένα, το αίτημα για δημοσιονομικές ανάσες μετατρέπεται σε κοινό παρονομαστή.
Καθώς βλέπουν το κόστος των εθνικών μέτρων στήριξης να εκτείνεται σε δυσθεώρητα ύψη, Μελόνι και Μητσοτάκης απέστειλαν επιστολές στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζητώντας μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης εισηγείται να επιτραπεί στα κράτη – μέλη να αξιοποιούν τα πρόσθετα φορολογικά έσοδα -ως αποτέλεσμα της ανόδου των τιμών- για τη χρηματοδότηση μέτρων στήριξης, επιστρέφοντάς τα στην οικονομία για προστασία νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Η Μελόνι ζητά επίσης πρόσθετη δημοσιονομική ευελιξία.

Στον χορό και η Κύπρος

Η Κομισιόν έχει ήδη ανοίξει ένα παράθυρο, επιτρέποντας υπό προϋποθέσεις απόκλιση έως 0,6% του ΑΕΠ σωρευτικά μέχρι το τέλος του 2028 για ενεργειακές επενδύσεις.

Στον χορό των πιέσεων προς τις Βρυξέλλες μπαίνει και η Κύπρος. Ο υπουργός Οικονομικών Μάκης Κεραυνός αποκάλυψε την περασμένη εβδομάδα στον «Φ» ότι έχει ήδη ζητήσει από την Κομισιόν ειδική παρέκκλιση, ώστε να μειώσει ακόμη περισσότερο τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης στο πετρέλαιο θέρμανσης. Με το νέο πακέτο μέτρων ο φόρος κατεβαίνει από 7,4 στα 2,1 σεντ το λίτρο και η Λευκωσία ζητά τώρα άδεια να πάει ακόμη χαμηλότερα.

Από τις επιστολές στις συμμαχίες

Ιταλία και Τσεχία ανοίγουν δεύτερο μέτωπο. Μελόνι και Μπάμπιτς πηγαίνουν στη Σύνοδο Κορυφής με κοινό πακέτο.
Στο στόχαστρό τους βρίσκεται το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS), μέσω του οποίου βιομηχανίες και ηλεκτροπαραγωγοί πληρώνουν για τους ρύπους που εκπέμπουν. Ζητούν μηχανισμό συγκράτησης απότομων αυξήσεων στην τιμή των δικαιωμάτων και αναβολή του νέου ETS2, που επεκτείνει την τιμολόγηση των εκπομπών στα καύσιμα για κτίρια και οδικές μεταφορές.

Στο τραπέζι βρίσκεται και ο Κανονισμός για το μεθάνιο. Ο Εμανουέλ Μακρόν ζητά αναβολή ενός έτους απαιτήσεων στις εισαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου, με περισσότερες από δώδεκα χώρες να έχουν ζητήσει αναβολή ή αναστολή των κανόνων.
Παράλληλα, Γερμανία, Ισπανία, Πορτογαλία, Ιταλία, Πολωνία και Αυστρία ζητούν ευρωπαϊκή φορολόγηση των υπερκερδών των πετρελαϊκών εταιρειών.

Δύο σταθμοί πριν από τους «27»

Πριν καθίσουν οι «27» στο τραπέζι της Συνόδου Κορυφής στις 15 και 16 Οκτωβρίου, προηγούνται δύο κρίσιμα ραντεβού.
Στις 8 Οκτωβρίου συνεδριάζει το Eurogroup, ενώ μία ημέρα αργότερα, στις 9 Οκτωβρίου, ακολουθεί το Συμβούλιο ECOFIN. Στο ECOFIN οι υπουργοί αναμένεται, μεταξύ άλλων, να λάβουν αποφάσεις στο πλαίσιο του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Εκεί, θα αρχίσει να διαφαίνεται πόση δημοσιονομική ανάσα μπορεί να δοθεί, ποιος θα πληρώσει τα μέτρα και ποιες εισηγήσεις θα φθάσουν τελικά στους «27».