Οι διαχρονικές αδυναμίες του πολιτικού συστήματος και της δημόσιας διοίκησης στην Κύπρο, όσον αφορά την προστασία του περιβάλλοντος και τη διατήρηση της φύσης, έχουν οδηγήσει στο χάος που παρατηρείται σήμερα, με τα καμπανάκια της Κομισιόν να κτυπούν το ένα μετά το άλλο, τις αρμόδιες Αρχές να στρουθοκαμηλίζουν και μεγάλο μέρος της κοινωνίας να συνεχίζει να αδιαφορεί.
Η κατάσταση που βιώνουμε σήμερα, με την κακή εφαρμογή του περιβαλλοντικού κεκτημένου της ΕΕ και κυρίως του ενωσιακού δικαίου για τη διατήρηση της φύσης, οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην έλλειψη πολιτικής βούλησης, στις διαχρονικές αδυναμίες της δημόσιας διοίκησης, στις υπέρμετρες πιέσεις των επιχειρηματιών ανάπτυξης γης με στόχο τη μεγιστοποίηση των κερδών τους, στην άρνηση των τοπικών κοινοτήτων να αναγνωρίσουν την ιδιαίτερη αξία της κοινής μας φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς, αλλά και στην ανεπάρκεια της ίδιας της κοινωνίας πολιτών, πλην ορισμένων εξαιρέσεων.
Τρανταχτό παράδειγμα είναι η προστασία και διαχείριση των περιοχών του δικτύου Natura 2000 στην Κύπρο. Ο συγκεκριμένος τομέας περιβαλλοντικής πολιτικής παρουσιάζει τα ίδια συστημικά – δηλαδή σοβαρά, γενικευμένα, διαχρονικά και επαναλαμβανόμενα προβλήματα – εδώ και τουλάχιστον μία δεκαπενταετία από την ένταξη της Κύπρου στην ΕΕ μέχρι σήμερα. Τα προβλήματα αυτά αντί να επιλύονται δυστυχώς επιδεινώνονται:
● Aνεπαρκής καθορισμός προστατευόμενων περιοχών του δικτύου Natura 2000, που να καλύπτει όλους τους σημαντικούς τύπους φυσικών οικοτόπων και όλα τα είδη άγριας χλωρίδας και πανίδας που χρήζουν προστασίας και απαντώνται στο νησί.
● Μη έκδοση των αναγκαίων διαταγμάτων διαχείρισης και προστασίας των περιοχών του δικτύου Natura 2000 στην Κύπρο, με αποτέλεσμα οι περιοχές αυτές να έχουν μετατραπεί σε ξέφραγο αμπέλι και να καταγράφονται όλων των ειδών επιβλαβείς δραστηριότητες, αυθαίρετες επεμβάσεις και παράνομες κατασκευές.
● Mη υποβολή δεκάδων έργων και σχεδίων σε δέουσα εκτίμηση (ειδική οικολογική αξιολόγηση) των επιπτώσεων τους στα αντικείμενα καθορισμού και τους στόχους διατήρησης των προστατευόμενων περιοχών του δικτύου Natura 2000.
● Έκδοση περιβαλλοντικής έγκρισης και χορήγηση πολεοδομικής άδειας για έργα με άμεσες, σοβαρές, αρνητικές και μη αναστρέψιμες επιπτώσεις στα αντικείμενα καθορισμού και τους στόχους διατήρησης των προστατευόμενων περιοχών του δικτύου Natura 2000 χωρίς να εξετάζονται εναλλακτικές επιλογές χωροθέτησης, χωρίς να συντρέχουν υπέρτεροι λόγοι σημαντικού δημοσίου συμφέροντος, χωρίς να αιτιολογούνται επαρκώς οι σχετικές αποφάσεις και χωρίς να καθορίζονται κατάλληλα αντισταθμιστικά μέτρα με γνώμονα τη διατήρηση της φύσης.
● Μη διασφάλιση της περιβαλλοντικής συμμόρφωσης, λόγω της κατάφωρης παράβασης ουσιωδών όρων των περιβαλλοντικών εγκρίσεων που εκδίδονται και των πολεοδομικών και οικοδομικών αδειών που χορηγούνται από τις αρμόδιες Αρχές.
Σε όλες τις σχετικές εκθέσεις αξιολόγησης της εφαρμογής της περιβαλλοντικής νομοθεσίας και πολιτικής της ΕΕ, η Κομισιόν υποδεικνύει τις πιο πάνω σημαντικές ανεπάρκειες και αδυναμίες, για τις οποίες ουδέποτε δόθηκαν πειστικές απαντήσεις από την Κυπριακή Δημοκρατία. Πιο πρόσφατο παράδειγμα, η υπόθεση του ανεπαρκούς καθορισμού του δικτύου Natura 2000 στην Κύπρο, η οποία αφορά τόσο τους Τόπους Κοινοτικής Σημασίας στη χερσαία και παράκτια επικράτεια, όσο και τις Ζώνες Ειδικής Προστασίας σε παράκτιες και υπεράκτιες περιοχές.
Τώρα που μας έβαλαν το πιστόλι στον κρόταφο, όπως θα έλεγε και ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, ελπίζουμε να αναλογιστούν όλοι την τεράστια ευθύνη που έχουν για την προστασία των τελευταίων περιοχών του νησιού που παρέμειναν ανεπηρέαστες από την ανεξέλεγκτη, διάσπαρτη και αλόγιστη ανάπτυξη. Όπως επίσης ευελπιστούμε να διασφαλιστεί επιτέλους ένα αποτελεσματικό θεσμικό (νομικό και διοικητικό) πλαίσιο προστασίας αυτών των προστατευόμενων περιοχών από δεκάδες έργα και σχέδια ανάπτυξης που οδηγούν στην υποβάθμιση, την αλλοίωση και την καταστροφή τους.
Με βάση την ισχύουσα νομοθεσία, η μπάλα πλέον βρίσκεται στις αρμόδιες Αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας αναφορικά με το ποιες περιοχές είναι οι καταλληλότερες για να ενταχθούν στο Δίκτυο Natura 2000, ωστόσο, όπως πολύ καλά γνωρίζουν οι κυβερνώντες, η Κομισιόν γνωρίζει και με βάση τεκμηριωμένα επιστημονικά στοιχεία τις περιοχές που δεν έχουν ενταχθεί ακόμα στο δίκτυο Natura 2000 και πρέπει να προστατευτούν επειδή σε αυτές απαντώνται σημαντικοί τύποι φυσικών οικοτόπων και είδη άγριας χλωρίδας και πανίδας που χρήζουν προστασίας.
Η υποχρέωση των αρμοδίων Αρχών για προστασία του περιβάλλοντος και διατήρηση της φύσης είναι σημαντική, ως εκ τούτου θα πρέπει επιτέλους να λάβουν τις ευθύνες τους, έστω και ένα βήμα πριν το ενδεχόμενο καταδίκης από το Δικαστήριο της ΕΕ όπου βρισκόμαστε αυτή τη στιγμή.
anikolaou@phileleftheros.com
