Μετά από 37 χρόνια συνεχούς παρουσίας στην PwC Κύπρου και μια ιδιαίτερα απαιτητική θητεία ως CEO, ο Φίλιππος Σώσειλος ολοκληρώνει έναν σημαντικό κύκλο επαγγελματικής πορείας, παραδίδοντας τη σκυτάλη στη νέα ηγεσία του οργανισμού και στον Ανδρέα Γιασεμίδη, ο οποίος αναλαμβάνει την θέση του CEO από την 1η Ιουλίου.

Η αποχώρησή του Φίλιππου Σώσειλου από την θέση του CEO αλλά και από τον οργανισμό στις 30 Ιουνίου, σηματοδοτεί το τέλος μιας περιόδου έντονων προκλήσεων, κατά την οποία η PwC Κύπρου όχι μόνο διατήρησε τη δυναμική της, αλλά εξελίχθηκε και μετασχηματίστηκε, ενισχύοντας τη θέση της σε ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο επιχειρηματικό περιβάλλον.

Η θητεία του συνέπεσε με καθοριστικές εξελίξεις σε τοπικό και διεθνές επίπεδο – από την έξοδο από την πανδημία και τις επιπτώσεις του πολέμου στην Ουκρανία, μέχρι τις γεωπολιτικές ανακατατάξεις, τον πληθωρισμό, την αυξανόμενη κανονιστική πίεση και τη ραγδαία ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης – οι οποίες διαμόρφωσαν ένα περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας για τις επιχειρήσεις.

Μέσα σε αυτές τις συνθήκες, η PwC Κύπρου προχώρησε σε ουσιαστικό μετασχηματισμό, διατηρώντας παράλληλα τη φήμη, την αξιοπιστία και τις αξίες που τη χαρακτηρίζουν διαχρονικά.

Στη συνέντευξή του στο Forbes, ο κ. Σώσειλος κάνει έναν συνολικό απολογισμό της περιόδου αυτής, αναδεικνύοντας τις αποφάσεις και τις πρωτοβουλίες που διαμόρφωσαν την πορεία του οργανισμού. Ξεχωρίζει, μεταξύ άλλων, την ανθεκτικότητα της PwC Κύπρου, η οποία προσαρμόστηκε άμεσα στα νέα δεδομένα, ανέκτησε γρήγορα τη δυναμική της και δημιούργησε νέες προοπτικές ανάπτυξης.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στους ανθρώπους του οργανισμού, επενδύοντας συνεχώς στην ανάπτυξή τους και στην δημιουργία ευκαιριών διεθνούς εμπειρίας.

Παράλληλα, η εταιρεία επιτάχυνε τον ψηφιακό και τεχνολογικό της μετασχηματισμό, επενδύοντας σε σύγχρονες πλατφόρμες και εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης, ενισχύοντας με αυτόν τον τρόπο μια κουλτούρα προσαρμοστικότητας και καινοτομίας. Η τεχνολογία αξιοποιήθηκε ως μέσο ενδυνάμωσης των ανθρώπων και βελτίωσης της αξίας που προσφέρεται σε πελάτες και κοινωνία.

Καθοριστικό κεφάλαιο αποτέλεσε και η διαχείριση της κρίσης μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Σε ένα ιδιαίτερα σύνθετο περιβάλλον, η PwC Κύπρου έθεσε ως αδιαπραγμάτευτες προτεραιότητες τη συμμόρφωση, την ακεραιότητα και την προστασία της φήμης της, λαμβάνοντας δύσκολες αλλά αναγκαίες αποφάσεις που έθεσαν τα θεμέλια για ένα πιο διαφοροποιημένο και βιώσιμο επιχειρηματικό μοντέλο.

Ταυτόχρονα, ενίσχυσε τον ευρύτερο ρόλο της στην οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη της χώρας, στηρίζοντας πρωτοβουλίες που συνδέονται με το «Όραμα 2035» και προωθώντας τη διεθνή εξωστρέφεια, την καινοτομία και την προσέλκυση επενδύσεων.

Κοιτάζοντας πίσω, ο ίδιος αναγνωρίζει ότι η ουσιαστικότερη αλλαγή αφορά τη νοοτροπία του οργανισμού: μια PwC πιο ανοιχτή στην αλλαγή, πιο εξωστρεφής και πιο συνειδητοποιημένη ως προς τον ρόλο της στο ευρύτερο οικονομικό και κοινωνικό οικοσύστημα.

Αποχωρώντας, αφήνει πίσω του έναν οργανισμό πιο ισχυρό και καλύτερα προετοιμασμένο για το μέλλον, εκφράζοντας περηφάνια όχι μόνο για τα αποτελέσματα, αλλά κυρίως για τον τρόπο με τον οποίο οι προκλήσεις αντιμετωπίστηκαν με συλλογικότητα, υπευθυνότητα και πίστη στους ανθρώπους.

–Ποιες θεωρείτε ως μεγαλύτερες επιτυχίες της PwC κατά τη διάρκεια της θητείας σας ως CEO;

Τα τελευταία τεσσεράμισι χρόνια συνέπεσαν με μια από τις πιο ευμετάβλητες περιόδους που έχει αντιμετωπίσει ο επιχειρηματικός κόσμος της Κύπρου τις τελευταίες δεκαετίες: την έξοδο και προσαρμογή στη μετα-πανδημική εποχή, το κλείσιμο της ρωσικής αγοράς και τις ευρύτερες επιπτώσεις του συνεχιζόμενου πολέμου στην Ουκρανία, τα αυξημένα κόστη από τον πληθωρισμό και την εντεινόμενη κανονιστική πίεση, τη συγκρουσιακή γεωπολιτική αναδιάταξη της παγκόσμιας τάξης πραγμάτων, τις περιφερειακές συγκρούσεις στη γειτονιά μας αλλά και την είσοδο της Τεχνητής Νοημοσύνης στον πυρήνα της εργασίας.

Μέσα σε αυτήν τη συγκυρία, η μεγαλύτερη επιτυχία μας ως οργανισμός, δεν αποτυπώνεται μόνο στα οικονομικά αποτελέσματα. Η μεγαλύτερη επιτυχία είναι ότι η PwC Κύπρου κατάφερε να μετασχηματιστεί σε βάθος, χωρίς να χάσει την ταυτότητά της. Παρέμεινε δυνατή και αξιόπιστη, διατηρώντας τον πρωταγωνιστικό της ρόλο. Προστατεύσαμε τη φήμη μας και το brand μας, την ποιότητά μας, τους ανθρώπους μας και την ηγετική μας θέση στην αγορά και ταυτόχρονα προχωρήσαμε σε έναν ουσιαστικό στρατηγικό μετασχηματισμό.

Αν έπρεπε να ξεχωρίσω τα μεγαλύτερά μας επιτεύγματα, θα στεκόμουν στα εξής τέσσερα:

Πρώτον, η ανθεκτικότητά μας. Βρεθήκαμε αντιμέτωποι με μια μεγάλη και αιφνίδια ανατροπή του μέχρι τότε επιτυχημένου επιχειρηματικού μας μοντέλου δεκαετιών και όχι μόνο σταθήκαμε όρθιοι, αλλά αναπροσαρμόσαμε άμεσα τον επιχειρησιακό μας προσανατολισμό, ανακτήσαμε τη δυναμική μας, διαφοροποιήσαμε το πελατολόγιό μας και καταφέραμε να ανακάμψουμε γρήγορα, αντικαθιστώντας πλήρως τα χαμένα μας εισοδήματα.

Δεύτερον, η επένδυση στους ανθρώπους μας. Σε μια περίοδο κρίσης, επιλέξαμε να διατηρήσουμε τις θέσεις εργασίας, να κρατήσουμε τον οργανισμό ενωμένο και να συνεχίσουμε να επενδύουμε στην ανάπτυξη των ανθρώπων μας, προσφέροντάς τους την επιλογή για διεθνή εμπειρία και εξοπλίζοντάς τους με σύγχρονες δεξιότητες. Γιατί η βιώσιμη ανάπτυξη στηρίζεται πάντα σε μια δυνατή κουλτούρα.

Τρίτον, ο ψηφιακός και τεχνολογικός μετασχηματισμό μας. Η μετάβασή μας σε ένα σύγχρονο περιβάλλον Microsoft 365 και η αξιοποίηση εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης όπως το Copilot και το ChatPwC, έχουν επιτρέψει στους ανθρώπους μας να εξοικειωθούν και να πειραματιστούν με την Τεχνητή Νοημοσύνη και πλέον να σχεδιάζουν λύσεις με την χρήση των AI agents. Έχουμε χτίσει γερά θεμέλια τόσο ως προς τα εργαλεία, αλλά κυρίως ως προς την αναγκαία νοοτροπία, για να μπορούν οι άνθρωποι της PwC να συνεχίσουν να λειτουργούν ενισχυμένοι στη νέα εποχή της τεχνολογίας που αναδύεται.

Τέταρτον, η ουσιαστική μας συμβολή στην υλοποίηση του «Οράματος 2035» για την Κύπρο. Επενδύσαμε στρατηγικά και ενώσαμε δυνάμεις, στηρίζοντας ενεργά τις προσπάθειες του κράτους για αναπροσανατολισμό της οικονομίας, για ανάπτυξη νέων αγορών και ενίσχυση του διεθνούς μας αποτυπώματος, ως ένας παγκόσμιος επιχειρηματικός και τεχνολογικός κόμβος αλλά και πύλη εισόδου στην ΕΕ για διεθνείς οργανισμούς.

–Ποιες ήταν οι πιο σημαντικές προκλήσεις που κληθήκατε να αντιμετωπίσετε και πώς τις ξεπεράσατε; Ποια ήταν η μεγαλύτερη πρόκληση για την PwC στην Κύπρο;

Η μεγαλύτερη πρόκληση ήταν να αλλάξουμε χωρίς να χάσουμε την ταυτότητά μας.

Τα τελευταία χρόνια δεν αντιμετωπίσαμε μόνο μια διαδοχή από μεγάλες κρίσεις, αλλά είχαμε την ανάγκη να προσαρμοστούμε σε έναν κόσμο, όπου ο ρυθμός της αλλαγής ξεπερνά συχνά την ικανότητα των οργανισμών να ανταποκριθούν.

Η πρόκληση δεν ήταν μόνο επιχειρηματική. Ήταν πρωτίστως ανθρώπινη. Πώς κρατάς τους ανθρώπους ενωμένους, όταν κυριαρχεί η αβεβαιότητα; Πώς προστατεύεις τη φήμη του οργανισμού μέσα σε ένα περιβάλλον έντονης αμφισβήτησης; Πώς συνεχίζεις να επενδύεις στην ανάπτυξη, όταν κυριαρχούν υπαρξιακές ανησυχίες; Πώς λαμβάνεις δύσκολες στρατηγικές αποφάσεις, χωρίς να διαταράξεις την εμπιστοσύνη; Πώς επιτυγχάνεις τη στήριξη από τα στελέχη σου σε ένα νέο επιχειρηματικό μοντέλο, όταν αυτό προϋποθέτει την επαγγελματική επανεφεύρεση; Και πώς δίνεις προοπτική μέσα σε ένα κλίμα εύλογης ανησυχίας για τη βιωσιμότητα νέων προσπαθειών, ενώ ταυτόχρονα πρέπει να χτίσεις τον οργανισμό του αύριο με ταχύτητα;

Μέσα σε αυτήν την περίοδο της έντονης αβεβαιότητας, η απάντησή μας ήταν να κινηθούμε με διαφάνεια, συλλογικότητα και υπεύθυνη επιχειρηματική στάση.

Πρώτον, βάλαμε ως απόλυτη προτεραιότητα την ενίσχυση της εμπιστοσύνης προς τον οργανισμό μας. Συνεργαστήκαμε με διαφάνεια με όλες τις εποπτικές αρχές και είμαστε περήφανοι για την επιβεβαίωση της επιχειρηματικής μας ποιότητας και ακεραιότητας, προστατεύοντας και ενισχύοντας τη φήμη του οργανισμού μας.

Δεύτερον, ενδυναμώσαμε περαιτέρω την πελατοκεντρική μας προσέγγιση και την εξωστρέφειά μας. Στραφήκαμε με μεγαλύτερη αποφασιστικότητα στην τοπική οικονομία, ενισχύσαμε τη συμμετοχή μας σε έργα του παγκόσμιου δικτύου της PwC και ανοίξαμε νέους διεθνείς ορίζοντες για την Κύπρο, με έμφαση σε αγορές, όπως η Ινδία και οι ΗΠΑ.

Και, τρίτον, επενδύσαμε σε ένα μοντέρνο και ευέλικτο εργασιακό περιβάλλον. Ένας οργανισμός δεν μπορεί να μετασχηματιστεί όταν οι άνθρωποί του νιώθουν ανασφάλεια ή έλλειψη εκτίμησης ή εμπιστοσύνης. Ενισχύσαμε την εσωτερική μας ενημέρωση, τη συμμετοχή στην διαδικασία της αλλαγής, και την επένδυση σε νέες δεξιότητες. Αναγνωρίζουμε με ταπεινότητα ότι οι επιτυχίες μας ήταν ξεκάθαρα το αποτέλεσμα μιας συλλογικής προσπάθειας όλων.

–Με ποιο τρόπο η PwC διαχειρίστηκε τη δύσκολη κατάσταση που προκλήθηκε μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και τον καταιγισμό κυρώσεων από ΕΕ και ΗΠΑ σε εταιρείες ρωσικών συμφερόντων;

Η περίοδος μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία ήταν ίσως η πιο απαιτητική δοκιμασία της επαγγελματικής μου πορείας. Μια περίοδος έντονης αβεβαιότητας και αυξημένης πολυπλοκότητας: επιχειρησιακής, κανονιστικής, στρατηγικής και ανθρώπινης.

Για την Κύπρο, και ιδιαίτερα για τον τομέα των επαγγελματικών υπηρεσιών, η διακοπή των σχέσεων της Δύσης με τη Ρωσία δημιούργησε μια νέα πραγματικότητα, στην οποία έπρεπε όλοι να προσαρμοστούμε γρήγορα και υπεύθυνα.

Η δική μας στάση ήταν ξεκάθαρη από την αρχή. Θέσαμε ως απόλυτη προτεραιότητα τη συμμόρφωση, την ακεραιότητα, τη φήμη και την εμπιστοσύνη. Σε πλήρη συνεργασία και ευθυγράμμιση με το παγκόσμιο δίκτυο της PwC, διακόψαμε άμεσα και αποφασιστικά κάθε συνεργασία με ρωσικές νομικές οντότητες και φυσικά πρόσωπα. Προχωρήσαμε, μάλιστα, και πέραν των κανονιστικών απαιτήσεων, προκειμένου να προστατεύσουμε την αξιοπιστία μας τόσο εντός της Κύπρου όσο και εντός του Δικτύου. Η απόφαση αυτή είχε σημαντικό οικονομικό κόστος. Ήταν, όμως, η μόνη σωστή επιλογή. Είμαι περήφανος για τον συλλογικό χαρακτήρα που επιδείξαμε ως οργανισμός. Είναι εύκολο να μιλάμε για αξίες όταν δεν υπάρχει τίμημα. Η πραγματική αξία αποδεικνύεται όταν απαιτούνται δύσκολες αποφάσεις και προσωπικό κόστος.

Η επόμενη πρόκληση ήταν να ξαναχτίσουμε τη δυναμική μας. Επιδείξαμε επιχειρηματική διορατικότητα και αποτελεσματική προσαρμοστικότητα. Κινητοποιήσαμε τις δυνάμεις μας, αναδιοργανωθήκαμε ξανά και ξανά, πειραματιστήκαμε σε νέες αγορές, σε νέες υπηρεσίες και σε νέα μοντέλα λειτουργίας. Δεν μας βγήκαν όλες οι προσπάθειές μας. Αλλά επιμείναμε, και δουλέψαμε πάνω στις εσωτερικές αδυναμίες που εντοπίσαμε. Αξιοποιήσαμε το παγκόσμιο δίκτυο της PwC με αποφασιστικότητα και επιχειρηματική ευελιξία. Στραφήκαμε σε νέες αγορές και ενισχύσαμε την παρουσία μας στην τοπική οικονομία.

Σήμερα, το πελατολόγιό μας διαφέρει ουσιαστικά από αυτό του 2021. Είναι πιο ισορροπημένο, περισσότερο διαφοροποιημένο και λιγότερο εξαρτημένο από συγκεκριμένες γεωγραφικές περιοχές. Ευθυγραμίζεται περισσότερο με το όραμα και τις προτεραιότητες της κυπριακής οικονομίας για ανάπτυξη, τόσο σε επίπεδο κλάδων όσο και σε επίπεδο επενδυτών. Δεν αντικαταστήσαμε απλώς ένα μέρος του παλιού μας πελατολογίου. Αλλάξαμε τον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε τη μελλοντική ανάπτυξη: γίναμε πιο επιλεκτικοί, πιο στρατηγικοί και πιο συνειδητοί ως προς την αξία που θέλουμε να δημιουργούμε.

–Ποιες στρατηγικές ή πρωτοβουλίες θεωρείτε ότι είχαν τη μεγαλύτερη επίδραση στην ανάπτυξη της εταιρείας;

Συνοπτικά ξεχωρίζω τις πέντε πιο κάτω:

Η ΠΡΩΤΗ: η συνειδητή επιλογή να βάζουμε την εμπιστοσύνη και την ποιότητα στο κέντρο κάθε μας απόφασης. Σ’ έναν οργανισμό όπως η PwC, η ανάπτυξη δεν αποτελεί αυτοσκοπό. Στηρίζεται στην ακεραιότητα και στη μακροχρόνια εμπιστοσύνη. Στη δυνατότητα να στεκόμαστε με συνέπεια απέναντι στους πελάτες, στους ανθρώπους μας και στην κοινωνία.

Η ΔΕΥΤΕΡΗ: η αποφασιστικότητα στη διαφοροποίηση του επιχειρηματικού μας μοντέλου. Μετακινήσαμε τον κόσμο μας εσωτερικά, αναπτύξαμε νέες δεξιότητες, ενισχύσαμε τις ομάδες, επαναπροσδιορίσαμε τον τρόπο μέτρησης των αποτελεσμάτων μας, εκσυγχρονίσαμε πρακτικές, ενισχύσαμε την ευελιξία μας και επιταχύναμε την δημιουργία νέων πηγών εισοδημάτων.

Η ΤΡΙΤΗ: η επένδυση στους ανθρώπους και στην κουλτούρα μας. Καλλιεργήσαμε ένα περιβάλλον όπου οι άνθρωποι νιώθουν ότι ακούγονται, εξελίσσονται και συμβάλλουν σε κάτι μεγαλύτερο από τον ατομικό τους ρόλο.

Η ΤΕΤΑΡΤΗ: ο τεχνολογικός μετασχηματισμός. Όχι ως σκοπός, αλλά ως μέσο ενδυνάμωσης του ανθρώπου. Εξοπλίσαμε τους ανθρώπους μας με σύγχρονα εργαλεία και πρόσβαση σε προηγμένες δυνατότητες Τεχνητής Νοημοσύνης, καλλιεργώντας σταδιακά έναν οργανισμό που δεν φοβάται την τεχνολογία, αλλά μαθαίνει να τη χρησιμοποιεί υπεύθυνα.

Η ΠΕΜΠΤΗ: η λειτουργία της PwC ως θεσμικού επιταχυντή προόδου για την χώρα. Συμβάλαμε ενεργά στην προώθηση του «Οράματος 2035» και στη στήριξη της διεθνούς εξωστρέφειας της χώρας, ενώ παράλληλα ενισχύσαμε την κοινωνική μας προσφορά μέσα από δράσεις που στηρίζει το PwC Foundation, όπως για παράδειγμα η προώθηση της νεανικής επιχειρηματικότητας και η στήριξη στις νεοφυείς επιχειρήσεις.

–Ποιες είναι οι μεγαλύτερες αλλαγές που είδατε στην εταιρεία από την αρχή της θητείας σας μέχρι σήμερα;

Η αίσθηση είναι ότι έχουν αλλάξει πολλά. Στην πραγματικότητα όμως, έχουμε βιώσει μια επιτάχυνση της φυσιολογικής μας επιχειρησιακής εξέλιξης. Αυτό που είναι σημαντικό είναι ότι παρά τις αλλαγές, δεν άλλαξε η επικέντρωσή μας στις θεμελιώδεις αρχές και αξίες του οργανισμού μας.

Η PwC Κύπρου σήμερα είναι ένας σύγχρονος, ευέλικτος και τεχνολογικά ώριμος οργανισμός, με ξεκάθαρη επίγνωση του ρόλου και της ευθύνης του. Αν έπρεπε να ξεχωρίσω τις βαθύτερες αλλαγές, θα τις εντόπιζα σε επίπεδο νοοτροπίας και θα τις συνόψιζα στους εξής τρεις βασικούς άξονες:

Η πρώτη αφορά την Τεχνητή Νοημοσύνη. Πριν λίγα χρόνια, η ΤΝ ήταν για πολλούς μια μακρινή ή θεωρητική έννοια. Σήμερα αποτελεί μέρος της καθημερινής συζήτησης και, όλο και περισσότερο, της καθημερινής εργασίας. Διαμορφώσαμε έναν οργανισμό που δεν φοβάται την τεχνολογία, αλλά μαθαίνει να τη χρησιμοποιεί υπεύθυνα, ως εργαλείο ενίσχυσης του ανθρώπου και όχι ως απειλή.

Η δεύτερη αφορά την αντίληψη της ευθύνης μας να είμαστε ενεργό μέρος του ευρύτερου οικοσυστήματος της οικονομίας, της επιχειρηματικότητας, της καινοτομίας, της πολιτείας και της κοινωνίας. Υιοθετήσαμε μια πιο συνεργατική και συστημική προσέγγιση, αναδεικνύοντας τη σημασία να πιστέψουμε συλλογικά στις προοπτικές της κυπριακής οικονομίας και να λειτουργούμε πάντα ενωμένοι ως «Ομάδα Κύπρος», μακριά από εγωισμούς και προσωπικές ατζέντες.

Η τρίτη αφορά την κουλτούρα διαφάνειας. Μάθαμε να συζητάμε πιο ανοιχτά τα δύσκολα θέματα, αντιμετωπίζοντας την αλλαγή όχι ως απειλή, αλλά ως αναγκαιότητα και να καταλαβαίνουμε ότι η μακροχρόνια ανθεκτικότητα απαιτεί συχνά μεταρρυθμίσεις, πριν αυτές γίνουν αναπόφευκτες. Αυτή η ωριμότητα αντικατοπτρίζεται στην ικανότητά μας να μαθαίνουμε διαρκώς, να προσαρμοζόμαστε και να ανανεωνόμαστε, στοιχεία που θωρακίζουν τον οργανισμό για το μέλλον.

–Ποιες είναι οι σημαντικότερες στιγμές ή επιτυχίες της θητείας σας που θεωρείτε ότι ξεχωρίζουν περισσότερο στην καριέρα σας στην PwC;

Μετά από 37 χρόνια στην PwC, είναι δύσκολο να ξεχωρίσω λίγες μόνο στιγμές. Η PwC υπήρξε για μένα κάτι πολύ περισσότερο από ένας επαγγελματικός χώρος. Γνώρισα σπουδαίους ανθρώπους, απέκτησα διεθνή βιώματα, αλληλεπίδρασα με διαφορετικές εθνικότητες και κουλτούρες, και έχτισα βαθιές σχέσεις φιλίας και αλληλοεκτίμησης που διαρκούν μια ζωή. Αναγνωρίζω με ευγνωμοσύνη πως η PwC μου πρόσφερε το περιβάλλον, που με βοήθησε να αναπτυχθώ τόσο ως άνθρωπος, όσο και ως ηγέτης.

Είμαι επίσης πολύ ευγνώμων στους συνεταίρους μου, που με εμπιστεύτηκαν να αναλάβω την ηγεσία του οργανισμού από το 2022 και να ηγηθώ της συλλογικής μας προσπάθειας για τη διαχείριση μεγάλων προκλήσεων και μετεξέλιξης του οργανισμού μας. Τα συλλογικά μας επιτεύγματα με κάνουν πολύ περήφανο.

–Ποια είναι η κληρονομιά που θέλετε να αφήσετε πίσω σας στην PwC; Ποια είναι τα πιο σημαντικά μαθήματα που αποκομίσατε από την ηγεσία της PwC;

Η PwC σήμερα είναι ένας ισχυρός, ώριμος και ανθρώπινος οργανισμός, απόλυτα έτοιμος για το μέλλον. Είμαι σίγουρος ότι θα παραμείνει σταθερά προσηλωμένη στην ποιότητα, στην εμπιστοσύνη και στην ακεραιότητα, ενώ ταυτόχρονα θα έχει το θάρρος να ανανεώνεται, αντιμετωπίζοντας την αλλαγή ως ευθύνη. Και βεβαίως, θα συνεχίσει να επενδύει στους ανθρώπους της δίνοντάς τους τον χώρο να αναπτυχθούν, να εκφραστούν, να συνεργαστούν και να δημιουργήσουν.

Σε προσωπικό επίπεδο, το σημαντικότερο μάθημα είναι ότι η ηγεσία δεν είναι ποτέ ατομική υπόθεση. Κανένας CEO δεν πετυχαίνει μόνος του. Ό,τι πετύχαμε ήταν αποτέλεσμα μιας συλλογικής προσπάθειας: των συνεταίρων μου, των ανθρώπων μας, των συναδέλφων του παγκόσμιου δικτύου της PwC και όλων όσοι πίστεψαν στις μεγάλες μας δυνατότητες και στην ικανότητά μας να βγαίνουμε πιο δυνατοί μέσα από δύσκολες περιόδους.

Στον ρόλο μου ως CEO, έμαθα ότι οι ηγέτες δεν χρειάζεται να έχουν όλες τις απαντήσεις. Χρειάζεται όμως να δημιουργούν τις κατάλληλες συνθήκες, ώστε να αναδύονται οι σωστές απαντήσεις: με ανοιχτό διάλογο, εμπιστοσύνη, συνεργασία, υπευθυνότητα και πίστη στις δυνατότητες των ανθρώπων και του οργανισμού. Επιπλέον, έμαθα ότι η ηγεσία κρίνεται περισσότερο στις δύσκολες στιγμές παρά στις εύκολες. Κρίνεται όταν πρέπει να πάρεις αποφάσεις ακόμα και με προσωπικό κόστος. Όταν πρέπει να προστατεύσεις την εμπιστοσύνη. Όταν πρέπει να κρατήσεις τους ανθρώπους ενωμένους. Όταν πρέπει να βγεις μπροστά και να αναλάβεις την ευθύνη. Όταν πρέπει να μη συμβιβάζεσαι με το να γίνεσαι αρεστός, αλλά να επενδύεις σε αλλαγές που προωθούν τον οργανισμό και τον πηγαίνουν πιο μπροστά. Όταν πρέπει να εμπνεύσεις χωρίς να ωραιοποιείς την πραγματικότητα.

Αποχωρώ πολύ γεμάτος και πολύ ευγνώμων για τις ευκαιρίες που είχα, καθώς και για την εκτίμηση που εισέπραξα από τόσους πολλούς συναδέλφους και πελάτες. Παραδίδω τη σκυτάλη στη νέα, ικανή, ηγεσία του οργανισμού μας με βαθιά πίστη στη δύναμη της PwC και στις μεγάλες προοπτικές που ανοίγονται στο μέλλον.