Νέα σελίδα στις ελληνοτουρκικές σχέσεις θέλησαν να ανοίξουν Κυριάκος Μητσοτάκης και Ταγίπ Ερντογάν στη συνάντηση τους χθες στην Αθήνα, όπως αποτυπώνεται χαρακτηριστικά και μέσα από την κοινή διακήρυξη περί σχέσεων φιλίας και καλής γειτονίας, με τον Έλληνα πρωθυπουργό να κάνει λόγο για «νέους δημιουργικούς δρόμους».
Μετά από χρόνια «ταραγμένων νερών» στο Αιγαίο, οι δύο ηγέτες θέλησαν να διατηρήσουν τα «ήρεμα νερά», που επικρατούσαν το τελευταίο διάστημα και να συνεχίσουν τον διάλογο, μέσα από μια win –win προσέγγιση, η οποία επιφέρει αμοιβαία οφέλη για τα δύο κράτη. Στην παρούσα χρονική συγκυρία, η Τουρκία επιδιώκει τη βελτίωση των σχέσεων της με την ΕΕ, ενώ η Ελλάδα επιθυμεί την αποφυγή εντάσεων, η οποία μπορεί να συντελέσει συν τοις άλλοις και σε αποκόμιση οικονομικών οφελών, όπως για παράδειγμα στον τομέα του τουρισμού.
Στις κοινές τους δηλώσεις, Κυριάκος Μητσοτάκης και Ταγίπ Ερντογάν θέλησαν να στείλουν το θετικό μήνυμα ότι παρά την ύπαρξη των διαφορών στον πυρήνα των ελληνοτούρκικων σχέσεων, μπορεί να συνεχιστεί η διμερής συνεργασία σε όλα τα επίπεδα και να αποφεύγονται κλιμακώσεις, που οδηγούν σε επικίνδυνες κρίσεις.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε σε ιστορική ευθύνη των δύο κρατών να έρθουν κοντά και να αναζητούν συνεχώς λύσεις στις μεταξύ τους διαφορές, ενώ ακολούθως μίλησε για διεύρυνση της θετικής ατζέντας, για ένταση της οικονομικής συνεργασίας, επέκταση των μέτρων οικοδόμησης εμπιστοσύνης και επόμενη φάση του πολιτικού διαλόγου. Έκανε ιδιαίτερη αναφορά στην ενίσχυση των εμπορικών σχέσεων, οι οποίες από τα 5 μπορούν να φτάσουν μέχρι και τα 10 δισ. συναλλαγών.
Ιδιαίτερη σημασία είχε η αναφορά του Έλληνα πρωθυπουργού σε μελλοντική οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ, όταν και εφόσον ωριμάσουν οι διπλωματικές συνθήκες, γεγονός που συνιστά πάγιο αίτημα της Ελλάδας.
Ο Ταγίπ Ερντογάν, από πλευράς του, επικαλέστηκε την ανάγκη να παραμείνουν ανοιχτοί οι δίαυλοι επικοινωνίας. «Είναι φυσικό να υπάρχουν προβλήματα ανάμεσα σε δύο χώρες, πόσο μάλλον ανάμεσα σε αδέρφια. Το θέμα είναι η βούληση για την επίλυση αυτών των προβλημάτων και των διαφορών. Εμείς θέλουμε να μετατρέψουμε το Αιγαίο σε μια θάλασσα ειρήνης και συνεργασίας. Δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα τόσο μεγάλο, το οποίο να μην μπορεί να επιλυθεί», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Τούρκος πρόεδρος.
Οι δύο ηγέτες εξέφρασαν ακόμη την κοινή βούλησή τους για συνέχιση της θετικής ατζέντας, μέσα από την υπογραφή συμφωνιών σε θέματα «χαμηλής» πολιτικής, αλλά με ουσιαστική σημασία για τη συνέχεια. Συγκεκριμένα, στο 5ο Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας Ελλάδας – Τουρκίας, υπογράφηκαν δεκαπέντε διακηρύξεις, συμφωνίες και μνημόνια συνεργασίας, που αφορούν μία ευρεία γκάμα τομέων, όπως ο τουρισμός, η ενέργεια, το εμπόριο, η έρευνα, η παιδεία και οι μεταφορές.
Έθεσαν, με αυτό τον τρόπο, τις βάσεις για μια νέα περίοδο στις διμερείς σχέσεις, γεγονός βεβαίως, που, θα κριθεί το επόμενο διάστημα, αφού η εξομάλυνση των ελληνοτουρκικών σχέσεων συνιστά μια συνεχόμενη εξελικτική διαδικασία, με επόμενο, πλέον, ορόσημο την επίσκεψη του Έλληνα πρωθυπουργού στην Άγκυρα, την άνοιξη.
Οι δύο ηγέτες δεν παρέλειψαν να αναφερθούν σε συντομία και στα σημεία που διαφωνούν, με τον Κυριάκο Μητσοτάκη να κάνει λόγο για ανάγκη επίλυσης του Κυπριακού, στο πλαίσιο των ψηφισμάτων του ΟΗΕ και τον Ταγίπ Ερντογάν να μιλά για λύση με βάση τις «πραγματικότητες του νησιού».
Αξίζει καταληκτικά να αναφερθεί ότι σημείο αιχμής των δηλώσεών τους υπήρξε η αναφορά του Τούρκου προέδρου σε «τουρκική» μειονότητα στη Θράκη, που προκάλεσε την παρέμβαση του Έλληνα πρωθυπουργού, ο οποίος φρόντισε να ξεκαθαρίσει ότι ο προσδιορισμός της ιδιότητας της μειονότητας ως «μουσουλμανικής» καθορίζεται από τη Συνθήκη της Λωζάνης.
Ιδιαίτερα σημαντική η Κοινή Διακήρυξη
Ιστορικής σημασίας θεωρείται η υπογραφή της «Κοινής Διακήρυξης Φιλίας ανάμεσα σε Ελλάδα και Τουρκία», καθώς παρά το γεγονός ότι το κείμενο δεν είναι νομικά δεσμευτικό και δεν αναιρεί τις νομικές θέσεις των δύο χωρών, ωστόσο ελληνικές κυβερνητικές πηγές σημείωσαν ότι η Ελλάδα και η Τουρκία «δεσμεύονται σε σχέσεις φιλίας και καλής γειτονίας και σε ήρεμα νερά».
Η Αθήνα, συγκεκριμένα, χαρακτηρίζει το κείμενο ως μια «δήλωση προθέσεων, στην οποία και η Τουρκία δεσμεύεται για στους στόχους του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και τις αρχές του Διεθνούς Δικαίου και της φιλικής συνεργασίας μεταξύ των κρατών».
Στην Διακήρυξη, καταγράφεται συγκεκριμένα η σημασία της διατήρησης αποτελεσματικών διαύλων επικοινωνίας σε κάθε επίπεδο, ενώ τονίζεται η ανάγκη αποφυγής συγκρουσιακών καταστάσεων και δυνητικής κλιμάκωσης.
Σημειώνεται, επίσης, ότι στο κείμενο καθορίζονται οι αρχές του ελληνοτουρκικού διαλόγου στη βάση των τριών αξόνων, που είχαν τεθεί προηγουμένως, δηλαδή του πολιτικού διαλόγου, στον οποίο περιέχονται θέματα αμοιβαίου ενδιαφέροντος, της θετικής ατζέντας, η οποία συνεχώς θα εμπλουτίζεται και των Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, στα οποία συμπεριλαμβάνονται και μέτρα μείωσης των πηγών έντασης.
Visa express σε Τούρκους πολίτες
Σημαντική θεωρείται η συμφωνία, που υπογράφηκε για παροχή τουριστικής άδειας παραμονής, επτά ημερών σε Τούρκους πολίτες για 10 νησιά του Ανατολικού Αιγαίου, η οποία θα δίνεται επί τόπου και θα έχει συνολικά 12μηνη ισχύ.
Σύμφωνα με τα ελλαδικά ΜΜΕ, θα ελέγχεται η πορεία της και από τις δύο πλευρές, ενώ αφού δοθεί το αναγκαίο «πράσινο» φως από πλευράς ΕΕ, η άδεια παραμονής θα χορηγείται για επισκέψεις στα εξής νησιά του ανατολικού Αιγαίου: Λήμνος, Λέσβος, Χίος, Σάμος, Λέρος, Κάλυμνος, Κως, Ρόδος Σύμη, Καστελόριζο.
