Ο χορός των μαγισσών: Μουσικό Συναπάντημα ΣΟΚ και ΣΟΝΚ

Τι καλύτερος τρόπος να κλείσει η σεζόν από ένα μουσικό συναπάντημα της Συμφωνικής Ορχήστρας Κύπρου με τη Συμφωνική Ορχήστρα Νέων Κύπρου.

45 επαγγελματίες μουσικοί συναντιούνται επί σκηνής με 30 νεαρούς μουσικούς υπό την καλλιτεχνική διεύθυνση του Καλλιτεχνικού Διευθυντή και Μαέστρου της Συμφωνικής Ορχήστρας Κύπρου στη συναυλία με τίτλο «Ο χορός των μαγισσών» και υπόσχονται μοναδικές μουσικές βραδιές υπό το φως του καλοκαιρινού φεγγαριού.

Στις συναυλίες σε Σκαλί Αγλαντζιάς, Αμφιθέατρο Τάλας και Παττίχειο Αμφιθέατρο Λάρνακας εμφανίζονται με την ορχήστρα οι νεαροί σολίστ στο βιολί– μέλη της Συμφωνικής Ορχήστρας Νέων Κύπρου Μαρία Πέτρου και Ορέστης Παπατρύφωνος.

Ένα πρόγραμμα γεμάτο απεικονίσεις της αέναης διαμάχης μεταξύ καλού και κακού όπως στη «Νύχτα στο Φαλακρό Βουνό» του Μουσόργκσκι, ή τη δαιμόνια μουσική απεικόνιση του Paganini μιας ομάδας μαγισσών (εμπνευσμένος από το μπαλέτο του Σουσμάγιερ «Die Zauberschwestern im Beneventer Walde» ή «Οι Μαγικές Αδελφές στο Δάσος Μπενεβέντο») και τη «Φανταστική Συμφωνία» του Μπερλιόζ, της οποίας η γεμάτη έξαρση 5^η κίνηση, «Όνειρο του Σαββάτου των Μαγισσών», απεικονίζει τον εφιάλτη του πρωταγωνιστή, ενός καλλιτέχνη βασανισμένου ανηλεώς από την εμμονή και τον πόθο του για την ιδεώδη αλλά άπιαστη γυναίκα. Μουσικές εικόνες από την αρχή μέχρι το τέλος λοιπόν στην τελευταία συναυλία της σεζόν.

Λευκωσία: Δευτέρα 2 Ιουλίου, Αμφιθέατρο Σκαλί Αγλαντζιάς, 21:00
Πάφος: Τρίτη 3 Ιουλίου, Αμφιθέατρο Τάλας, 21:00
Λάρνακα: Τετάρτη 4 Ιουλίου, Παττίχειο Δημοτικό Αμφιθέατρο, 21:00

Το πρόγραμμα

M. Mussorgsky: Νύχτα στο φαλακρό βουνό
N. Paganini: Le streghe (Ο χορός των μαγισσών) για βιολί και ορχήστρα, έργο 8
H. Berlioz: Φανταστική συμφωνία, H. 48

Τιμές εισιτηρίων: €12, €7 (18-26 ετών, συνταξιούχοι), €5 (κάτω των 18)

Εισιτήρια διατίθενται:
Από την ιστοσελίδα www.cyso.org.cy και στην είσοδο των Θεάτρων 2 ώρες πριν από την κάθε συναυλία. Για τη συναυλία στην Τάλα, η προπώληση διαδυκτιακά ισχύει μέχρι τις 19:00 τη μέρα της συναυλίας.

Πληροφορίες: 22 463144, www.cyso.org.cy

Μαρία Πέτρου, βιολί

Η Μαρία Πέτρου γεννήθηκε στη Λευκωσία το 2002. Ξεκίνησε μαθήματα βιολιού σε ηλικία επτά ετών στην τάξη του Sorin Alexandru Horlea. Από το 2014 είναι υπότροφος της Μουσικής Σχολής της Συμφωνικής Ορχήστρας Νέων Κύπρου με καθηγητή τον Sorin Alexandru Horlea, υπό την καλλιτεχνική επίβλεψη του μαέστρου Γιώργου Κουντούρη.

Η Μαρία Πέτρου είναι μέλος της Σ.Ο.Ν.Κ. με την οποία είχε την ευκαιρία να παρουσιαστεί τόσο στην Κύπρο όσο και στο εξωτερικό, σε αίθουσες όπως το Musikverein της Βιέννης. Επίσης, έχει λάβει μέρος στη συναυλία της Συμφωνικής Ορχήστρας Κύπρου “The Untouchable Instrument” ως προσκεκλημένο μέλος. Το 2016 παρουσίασε με επιτυχία το πρώτο της ρεσιτάλ. Τον Απρίλιο του 2017, ως μέλος της “UnitedByMusic Youth Orchestra”, είχε την ευκαιρία να παίξει πλάι σε μουσικούς από τη Φιλαρμονική του Βερολίνου στο πλαίσιο του Πάφος2017.

Τον Δεκέμβριο του 2017 απέσπασε το Δίπλωμα Μουσικής Εκτέλεσης (DipABRSM) των Βασιλικών Σχολών Μουσικής του Λονδίνου με διάκριση. Έχει παρακολουθήσει master-classes με διακεκριμένους μουσικούς όπως οι Hugo Ticciati, Wolfgang Schroeder, Andrea Castgna, Αλέξης Θεοφυλάκτου και Σίμος Παπάνας. Το 2017 συμμετείχε στη θερινή κατασκήνωση Cultural Crossroads Cyprus στις Πλάτρες, όπου έλαβε καθοδήγηση στην εκτέλεση βιολιού. Από τον Σεπτέμβριο του 2017 παρακολουθεί μαθήματα πιάνου με τη Μαριόλα Χαριτίδου.

Ορέστης Παπατρύφωνος, βιολί Ο Ορέστης Παπατρύφωνος γεννήθηκε στη Λευκωσία το 2001. Από μικρός αγαπούσε τη μουσική και γι’αυτό άρχισε μαθήματα βιολιού σε ηλικία οκτώ ετών με καθηγητή τον Sorin Alexandru Horlea, καθώς και μαθήματα θεωρίας της μουσικής.

Από το 2013 είναι μέλος της Συμφωνικής Ορχήστρας Νέων Κύπρου ενώ τον Μάιο της φετινής χρονιάς διετέλεσε εξάρχων της ορχήστρας. Κατόπιν ακρόασης, το 2014 επιλέγηκε για να φοιτήσει ως υπότροφος στη Μουσική Σχολή της Συμφωνικής Ορχήστρας Νέων Κύπρου.

Έχει λάβει μέρος σε συναυλίες σε Κύπρο, Ρώμη και Βιέννη σε απαιτητικά προγράμματα της Συμφωνικής Ορχήστρας Νέων Κύπρου όπως «Για ένα νέο κόσμο», Cavalleria Rusticana και “Virtuosismo”. Επιπρόσθετα, τον Απρίλιο του 2017 έπαιξε στο πλαίσιο του Πάφος2017 με την #UnitedByMusic Youth Orchestra πλάι σε μουσικούς της Φιλαρμονικής Ορχήστρας του Βερολίνου, ένα πρόγραμμα το οποίο δημιουργήθηκε με πρωτοβουλία της Φιλαρμονικής Ορχήστρας του Βερολίνου και της Γερμανικής Πρεσβείας στη Λευκωσία.

Έχει παρακολουθήσει masterclasses στο βιολί με τον εξάρχοντα της Κρατικής Ορχήστρας Θεσσαλονίκης Σίμο Παπάνα με θέμα την ερμηνεία και τεχνικές εκτέλεσης της μουσικής Μπαρόκ. Είναι επίσης κάτοχος του πιστοποιητικού Grade 8 στην Εκτέλεση Βιολιού του Associated Board of the Royal Schools of Music.

Σημειώσεις προγράμματος

Modest Mussorgsky (1839–1881): Νύχτα στο φαλακρό βουνό

Το αποψινό πρόγραμμα ξεκινά με το έργο του Ρώσου Modest Mussorgsky, Νύχτα στο φαλακρό βουνό. To έργο αναπαράγει το μύθο του Φαλακρού Βουνού κοντά στο Κίεβο στην Ουκρανία, στο οποίο συγκεντρώνονται διαφόρων ειδών απόκοσμα φαινόμενα για να γιορτάσουν το Σάββατο των Μαγισσών. Γραμμένο μεταξύ 1860 και 1866, είναι το μόνο ορχηστρικό έργο του Mussorgsky (εκτός από τις Εικόνες από μια Έκθεση για σόλο πιάνο τις οποίες ενορχήστρωσε ο Ravel).

To κομμάτι αρχικά ονομάστηκε Νύχτα του Αγίου Ιωάννη στο φαλακρό βουνό, όμως μετά το θάνατο του Mussorgsky ο Rimsky-Korsakov αποφάσισε να δημιουργήσει μια αναθεωρημένη εκδοχή και να αφαιρέσει την αναφορά στον Άγιο Ιωάννη από τον τίτλο. Eίναι σε αυτή τη μορφή που το έργο παρουσιάστηκε για πρώτη φορά και που ακούγεται έκτοτε. Η Νύχτα στο φαλακρό βουνό είναι ένα αξιοσημείωτα εντυπωσιακό έργο λόγω της έντονης δραματικότητας του και αίσθησης του υπερφυσικού. Γεμάτη από έντονα εφέ, η σύνθεση έγινε ιδιαίτερα γνωστή μέσα από τη χρήση της στη ταινία «Φαντασία» (1940) του Disney.

Niccolò Paganini (1782–1840): Le streghe (Ο χορός των μαγισσών) για βιολί και ορχήστρα, έργο 8 (διασκευή για δύο βιολιά: Sorin Alexandru Horlea)

Ο Niccolò Paganini έχει θεωρηθεί ως ο σημαντικότερος βιολιστής της Ευρώπης, με πάνω από εκατό συναυλίες σε όλες τις περιοχές της Ιταλίας να επιβεβαιώνουν αυτή τη φήμη. Ένα λαϊκό είδωλο, ενέπνευσε τη μυστήρια αίγλη που περιέβαλλε το βιρτουόζο του Ρομαντισμού και εισήγαγε νεωτερισμούς στην τεχνική του βιολιού. Ένα ώριμο έργο του Paganini, οι παραλλαγές Le streghe (Οι Μάγισσες), χρησιμοποιούν όλες τις καινοτομίες που εισήγαγε ως βιρτουόζος σολίστας βιολιού. Όπως και πολλά άλλα έργα του, οι παραλλαγές δεν εκδόθηκαν κατά τη διάρκεια της ζωής του. Αυτή η σύνθεση, μαζί με την καχεκτική εμφάνιση του Paganini και τον αέρα μυστηρίου που απέπνεε επί σκηνής, τροφοδότησαν φήμες ότι ο Ιταλός βιολιστής όφειλε τη δεξιοτεχνία του σε «συμβόλαιο» με το διάβολο. Αυτές οι φήμες του προκάλεσαν τόσο μεγάλο πρόβλημα, ώστε να προσπαθήσει πολύ να προβάλει τον εαυτό του ως μέλος μιας θεοσεβούμενης οικογένειας.

Ένα θέμα από το μπαλέτο Le Nozze di Benevento, που παρουσιάστηκε το 1813 στο Μιλάνο, (το οποίο ήτανε μια αναθεωρημένη έκδοση ενός προγενέστερου μπαλέτου από τον αυστριακό συνθέτη Franz Xaver Süssmayr), έδωσε στον Paganini την ιδέα για το έργο Le Streghe. Το κομμάτι ξεκινά με μια ορχηστρική εισαγωγή, αρχικά με επίσημο χαρακτήρα, που μέσα σε λίγα μέτρα γίνεται δυναμική και θυελλώδης, υπαινίσσοντας μια σημαντική φράση της κύριας μελωδίας. Σύντομα το βιολί εισέρχεται με ένα γλυκό, τραγουδιστό θέμα. Για ένα μεγάλο μέρος το βιολί (και ακολούθως με τη σειρά της η ορχήστρα) παρουσιάζει το θέμα του Süssmayr που παρέχει τη βάση των τριών κεντρικών παραλλαγών και ενός ιντερλούδιου ‘Minore’, προβάλλοντας τα πιο πλούσια εφέ βιρτουοζικής δεξιοτεχνίας του Paganini.

Εικόνα Inside 1

Hector Berlioz (1803–1869): Φανταστική συμφωνία, H. 48

H Φανταστική συμφωνία είναι το έργο με το οποίο το όνομα του Hector Berlioz είναι πιο στενά συνδεδεμένο. Η σύνθεση αυτού του πρωτοποριακού αριστουργηματικού έργου σηματοδότησε μια σημαντική καμπή στην καριέρα του συνθέτη, από τη μια την κορύφωση των χρόνων μαθητείας του και από την άλλη την αφετηρία της ώριμης του περιόδου ως συμφωνικού συνθέτη. Ο Berlioz συνέθεσε τη Φανταστική Συμφωνία το 1830 και η σύνθεση παρουσιάστηκε για πρώτη φορά το Δεκέμβριο του ίδιου έτους υπό την διεύθυνση του Habeneck. Ο Berlioz εντούτοις αναθεώρησε εκτενώς το έργο κατά τη διάρκεια του ταξιδιού του στην Ιταλία το 1831-2 και δεν επιχείρησε να το εκδώσει μέχρι το 1845. Το έργο όπως το ξέρουμε τώρα είναι έτσι σημαντικά διαφορετικό από το πρωτότυπο του 1830 που δεν μπορεί πλέον να εξευρεθεί με πλήρη λεπτομέρεια.

Ο Berlioz δήλωσε στα απομνημονεύματά του ότι η μουσική απεικονίζει τα όνειρα ενός νεαρού άνδρα που, μετά από ένα αποτυχημένο έρωτα, έχει πάρει υπερβολική δόση από όπιο. Η πρώτη κίνηση, η οποία ξεκινά απαλά αλλά ακολούθως γίνεται πιο έντονη, έχει σκοπό να απεικονίσει τις απολαύσεις αλλά και την απελπισία του έρωτα. Η δεύτερη κίνηση, ένα κομψό βαλς, φέρνει στο μυαλό ένα χορό όπου ο πρωταγωνιστής συναντά και πάλι τη γυναίκα που δεν μπορεί ποτέ να έχει, τώρα στα χέρια άλλου. H ειδυλλιακή ηρεμία της τρίτης κίνησης αναπαριστά την προσπάθειά του να ξεφύγει από τα πάθη του ταξιδεύοντας στην ύπαιθρο, αλλά, καθώς οι αναμνήσεις του ανέφικτου έρωτα επιστρέφουν στις σκέψεις του, ο τόνος παίρνει ένα σκοτεινό χαρακτήρα. Η σύνθεση παίρνει μια πολύ δραματική στροφή στην τέταρτη κίνηση, όταν ο νεαρός φαντάζεται ότι έχει δολοφονήσει την αγαπημένη του και πρόκειται να εκτελεστεί για το έγκλημα. Η μουσική απεικονίζει την πορεία του στη γκιλοτίνα, όπου η τελευταία του σκέψη είναι η γυναίκα που έχει ερωτευθεί. Στην τελευταία κίνηση ο πρωταγωνιστής βρίσκεται στην κόλαση το Σάββατο των Μαγισσών στο οποίο προΐσταται η αγαπημένη του, περιτριγυρισμένη από την ηχώ του ύμνου Dies Irae (Ημέρα οργής), από τη νεκρώσιμη ακολουθία της Καθολικής εκκλησίας.

Εκτός από τον καινοτόμο της χαρακτήρα ως συμφωνία με ‘πρόγραμμα’—ως δηλαδή αφηγηματική μουσική που διηγείται μια ιστορία— η Φανταστική Συμφωνία είναι αξιοσημείωτη για την ιδιαίτερη χρήση ενός επαναλαμβανόμενου θέματος (idée fixe), το οποίο εμφανίζεται σε κάθε κίνηση και ενώνει θεματικά ολόκληρο το έργο. Η idée fixe είναι ουσιαστικά η μελωδία που αναπαριστά το αντικείμενο πόθου του πρωταγωνιστή συμβολίζοντας στις διάφορες τις διακυμάνσεις τη συνεχώς μεταβαλλόμενη εικόνα της γυναίκας στο μυαλό του νεαρού άνδρα. Η χρήση αυτού του επαναλαμβανόμενου θέματος από τον Berlioz άνοιξε το δρόμο για την εξέλιξη παρόμοιων τεχνικών σύνθεσης στα μέσα του 19ου αιώνα, συμπεριλαμβανομένων της θεματικής μεταμόρφωσης στα έργα του Franz Liszt και της χρήσης του leitmotiv στις όπερες του Richard Wagner.