Εγκαινιάστηκε στις 25 Σεπτεμβρίου στο Τελλόγλειο Ίδρυμα Τεχνών του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και στο πλαίσιο των εκπαιδευτικών προγραμμάτων του, που επιχορηγεί το Ίδρυμα Α. Γ. Λεβέντη, η έκθεση του Λευτέρη Ολύμπιου «Νεοφύτου του Εγκλείστου ιστόρημα». Η έκθεση 44 ζωγραφικών έργων σε 11 ενότητες είχε προηγουμένως παρουσιασθεί από το Τμήμα Αρχαιοτήτων και τον Δήμο Λευκάρων στο Μουσείο Παραδοσιακής Κεντητικής και Αργυροχοΐας στα Λεύκαρα. Τα εγκαίνια στη Θεσσαλονίκη τίμησαν με την παρουσία τους ο Γενικός Πρόξενος της Κύπρου στη Θεσσαλονίκη Σπύρος Μιλτιάδης, η καθηγήτρια Κάτια Γαλαταριώτου, ο Γιώργος Γαλαταριώτης, μέλος της Terra Cypria, καθηγητές του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, λογοτέχνες, ζωγράφοι, μέλη της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας, συνεργάτες του Τελλογλείου και πολλοί φιλότεχνοι.
Στον χαιρετισμό του Α. Π. Λεβέντη, Προέδρου του Ιδρύματος Α. Γ. Λεβέντη, που εκφωνήθηκε από την διευθύντρια του Τελλογλείου καθηγήτρια Αλεξάνδρα Βουτυρά, αναφέρθηκε: « Η εκδήλωση αφορά στα εγκαίνια έκθεσης ζωγραφικής του Λευτέρη Ολύμπιου, γνωστού Κυπρίου καλλιτέχνη που ζει και εργάζεται στο Άμστερνταμ. Ο κ. Ολύμπιος διατηρεί ζωντανή και δημιουργική τη σχέση του με την Κύπρο. Πολλά είναι τα κυπριακά θέματα που τον απασχολούν, κυπριακό και το θέμα της έκθεσης που σήμερα εγκαινιάζεται. Οι 44 ζωγραφιές του κ. Ολύμπιου έχουν ιδιαίτερη πρωτοτυπία διότι δεν αφορούν σε τοπία ή πρόσωπα ή απεικόνιση καταστάσεων, αφηρημένων ιδεών και συναισθημάτων. Πρόκειται για εικαστική ανάγνωση του Βίου του Αγίου Νεοφύτου, εμβληματικής προσωπικότητας της βυζαντινής Κύπρου του 12ου αι., γνωστού Κυπρίου ερημίτη και ηγουμένου μονής, ο οποίος ασκήτεψε στην Πάφο, στη λεγόμενη Εγκλείστρα του Αγίου Νεοφύτου».
Ο διευθυντής του Ιδρύματος «Αναστάσιος Γ. Λεβέντης» παρουσίασε το έργο του Λ. Ολύμπιου: «Το σημερινό έργο, που παρουσιάζει το Τελλόγλειο Ίδρυμα στο πλαίσιο της συνεργασίας με το Ίδρυμα Α. Γ. Λεβέντη, ακολουθεί τη θεματική και τον από ετών εικαστικό προβληματισμό του ζωγράφου. Είναι έργο ιστορικό, που ο ίδιος ονομάζει «ιστόρημα». Θέμα του και αυτή τη φορά η Κύπρος, ο εκ Λευκάρων Άγιος Νεόφυτος ο Έγκλειστος. Πρόκειται δηλαδή για μία εκ νέου «επιστροφή». Με την έκθεση του έργου στο Τελλόγλειο δίδεται η ευκαιρία το κοινό της Θεσσαλονίκης να γνωρίσει τον Άγιο Νεόφυτο.
Ο Άγιος Νεόφυτος (1134-1219), των Λευκάρων το κλέος και Κυπρίων το καύχημα, που έζησε τα καλλίτερα και πιο δραστήρια χρόνια του σε μια βυζαντινή Κύπρο στα χρόνια των Κομνηνών, είναι ο περιφημότερος και ελκυστικότερος των αγίων της Κύπρου λόγω των πολλών πληροφοριών για τον βίον του που ο ίδιος στα γραπτά του παρέδωσε. Μαθαίνοντας γράμματα, όπως διδάσκονταν τα ελληνικά την εποχή εκείνη στα βυζαντινά μοναστήρια της Κύπρου, και λόγω του μπαλζακικού ταλέντου του στο γράφειν και του πληθωρικού συγγραφικού του έργου, που καλύπτει 6 τόμους Απάντων, κατέστη αυτός ο πρώην αναλφάβητος έως τα 18 του χρόνια βοσκός από τα Λεύκαρα κεφάλαιο της βυζαντινής εκκλησιαστικής γραμματείας.
Μέσω του συγγραφικού του έργου, λέγει η Κάτια Γαλαταριώτου, η όποια, όπως και ο Ανθούλλης Δημοσθένους, έγραψε για τον βίο του, την προσωπικότητά και την εποχή του: «Ένας καλόγηρος έγκλειστος σε ένα μικρό σπήλαιο έγινε ποιμένας όχι μόνον των μοναχών του, αλλά και μεγάλου μέρους της ορθόδοξης κοινωνίας του νησιού». Όντως, 25ετής απεσύρθη και ασκήτευσε στο Μελισσόβουνο της Πάφου, εντός της Εγκλείστρας, την οποία ο ίδιος ελάξευσε στον μαλακό βράχο και την οποία ως μονή, κατά το πρότυπο του βυζαντινού μοναχισμού, ο ίδιος διοίκησε. Το 1183, πενηντάρης πλέον, ολοκλήρωσε την τοιχογράφηση της Εγκλείστρας δια χειρός του εκλεκτού βυζαντινού αγιογράφου Θεοδώρου Αψευδούς, τον οποίον έφερε από την Κωνσταντινούπολη στην Πάφο ο λόγιος μητροπολίτης Πάφου Βασίλειος Κίνναμος. Δύο χρόνια αργότερα, το 1185, ξέσπασε στην Κύπρο η ανταρσία του Ισαακίου Κομνηνού και ακολούθησαν, ως συνέπεια, γεγονότα που σημάδεψαν την ιστορία της Κύπρου και τη ζωή του Νεοφύτου. Οκτώ χρόνια αργότερα, το 1191 η βυζαντινή νήσος κατελήφθη από τους Σταυροφόρους του Ριχάρδου Λεοντόκαρδου, ο οποίος αφού δεν μπόρεσε να κάνει τίποτα στους Αγίους Τόπους, την πούλησε στους Ναΐτες ιππότες, και ένα χρόνο αργότερα, το 1192, πέρασε στα χέρια των Φράγκων Λουζινιάν. Όλα τα έζησε ο απομονωμένος Έγκλειστος και αναφέρεται σε αυτά με λόγια πικρά: «Μάχαι και πόλεμοι, ταραχαί και ακαταστασίαι, λαφραγωγίαι και δειναί συναντήσεις την γην κατεκάλυψαν νεφέλης και ομίχλης».
Ο Λευτέρης Ολύμπιος ιστορώντας τον βίο του Αγίου Νεοφύτου ενδύει την ιστορική πληροφορία και την εκκλησιαστική παράδοση με το ένδυμα που ο ίδιος σχεδίασε «ζώντας» το φαινόμενο Άγιος Νεόφυτος σε ένδεκα σκηνές του Βίου του και σε 11 μεταξύ τους εκδοχές, τα κενά των οποίων συμπληρώνει ο επισκεπτόμενος το έργο ανάλογα με την περιουσία του. Στις σκηνές που απεικονίζει με εξπρεσσιονιστικές έγχρωμες μονοκοντυλιές – ακόμη και τα ασπρόμαυρά του είναι έγχρωμα – αναμοχλεύει τις σκέψεις, τις προθέσεις, τους στόχους του ανδρός και τον εξανθρωπίζει μέσα από τις στάσεις του, την έκφραση των ματιών, το χρώμα του προσώπου, το φυσικό και αγροτικό περιβάλλον. Μετατρέπει δηλαδή τον Νεόφυτο από άγιο σε εικαστικό πρόσωπο και ταυτόχρονα ερμηνεύει την αγιοποίησή του.
Ο κατάλογος των έργων συνοδεύεται από πρωτότυπο κείμενο της Κάτιας Γαλαταριώτου που εντάσσει τα έργα του Ολύμπιου στον βίο του Αγίου Νεοφύτου, τα περιγράφει, τα σχολιάζει ιστορικά και τα αναλύει αισθητικά. Βαθύτατα θρησκευτικό και πνευματικό το έργο του Ολύμπιου παρέχει την ανάπαυση και την απόλαυση της εικαστικής διήγησης του Βίου του Αγίου Νεοφύτου. Είναι κατήχησις, όπως σωστά επεσήμανε ο Γιάννης Βιολάρης. Σε αυτό ο ζωγράφος Ολύμπιος αντιπαραβάλλεται με τον ζωγράφο της Εγκλείστρας Θεόδωρο διεκδικώντας δι’ εαυτόν τον ρόλο του Αψευδή».
