Το πιο προσωπικό ντοκιμαντέρ του Νικ Μπρούμφιλντ ξεδιπλώνει το χρονικό της ερωτικής ιστορίας του Λέοναρντ Κοέν με τη μούσα του, Μαριάννε Ίλεν, με φόντο την Ύδρα.
Το ατίθασο 1960 ένας φέρελπις, περιπλανώμενος Καναδός ποιητής εγκαταστάθηκε στην Ύδρα, σ’ ένα διαμέρισμα με διακοπτόμενη παροχή ρεύματος, έχοντας μόλις εγκαταλείψει κακήν κακώς το βροχερό και μουντό Λονδίνο. «Δεν νιώθω κανένα πολιτισμικό σοκ. Νιώθω σαν να ήρθα σπίτι μου» έγραφε σε καρτ ποστάλ στη μητέρα του πίσω στο Μοντρεάλ. Το διάστημα που συνδέθηκε με την ειδυλλιακή αρχόντισσα του Αργοσαρωνικού ήταν καθοριστικό για τη διαμόρφωση και τη μετέπειτα πορεία ενός από τους σπουδαιότερους ποιητές, συγγραφείς και τροβαδούρους της εποχής μας. «Όταν έχεις ζήσει στην Ύδρα δεν είναι εύκολο να ζήσεις αλλού…» συνήθιζε να λέει.
Το μεγαλύτερο μέρος των χρόνων που έζησε στο νησί, ο Λέοναρντ Κοέν το πέρασε με τη Νορβηγίδα Μαριάννε Ίλεν. Συναντήθηκαν όταν ήταν «σχεδόν νέοι». Η Ίλεν είχε πρωτοταξιδέψει και εγκατασταθεί εκεί το 1957 με τον πρώτο της σύντροφο, τον διάσημο συγγραφέα Άξελ Γιένσεν (1932 –2003) ο οποίος της μαύρισε την καρδιά το 1962, εγκαταλείποντας την ίδια και τον νεογέννητο γιο τους, Άξελ Γιόακιμ, για μια άλλη γυναίκα. Ο αποθεωτικός έρωτας που έζησε με τον Κοέν ήταν βάλσαμο για την προδομένη ψυχή της. Και παρότι είχε ημερομηνία λήξης καθόρισε τη ζωή και των δυο κι άφησε το στίγμα του στην ποπ κουλτούρα, εμπνέοντας πολλούς δημιουργούς, όπως τη συγγραφέα Κάρι Χεστχάμαρ που το 2008 εξέδωσε το βιβλίο «So Long, Marianne» (στα ελληνικά από τις εκδόσεις Ποταμός).
Το χρονικό μιας ερωτικής ιστορίας που άρχισε με τους δυο τους να ανήκουν σε μια μποέμ καλλιτεχνική κοινότητα που μαζεύτηκε στην Ύδρα, εξελίχθηκε καθώς ο ίδιος έγινε ένας επιτυχημένος μουσικός και ολοκληρώθηκε το 2016 με τον θάνατο και των δύο. Το καταγράφει ο βραβευμένος Βρετανός κινηματογραφιστής Νικ Μπρούμφιλντ στο νέο του ντοκιμαντέρ «Marianne & Leonard: Words of Love». Η ταινία έκανε την παγκόσμια πρεμιέρα της στις 27 Ιανουαρίου στο φεστιβάλ του Σάντανς και την 1η Μαρτίου ανοίγει την αυλαία στο 21ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης (1-10/3). Ο Μπρούμφιλντ ήταν ένας 20χρονος εκκολαπτόμενος φωτογράφος το 1968 όταν γνώρισε την Ίλεν στην Ύδρα, η οποία τον σύστησε στον Κοέν και κατόπιν τον ενθάρρυνε να γυρίσει την πρώτη του ταινία.
Για τη σημαντικότερη μούσα του, ο Κοέν έγραψε δύο από τα σπουδαιότερα τραγούδια του. Το «So Long Marianne» που περιλήφθηκε το 1967 στον πρώτο του δίσκο «Songs of Leonard Cohen» και το «Bird On The Wire» που περιλήφθηκε στον δεύτερο δίσκο του, «Songs from a Room» (1969), ο οποίος στο οπισθόφυλλο απεικονίζει την ίδια με μια λευκή πετσέτα, φρεσκολουσμένη και χαμογελαστή, να κάθεται και να δαχτυλογραφεί στο γραφείο του στην Ύδρα.
«Τώρα, εις το επανιδείν Μαριάν. Ήρθε η ώρα ν’ αρχίσουμε να γελάμε και να κλαίμε και να κλαίμε και να γελάμε γι’ αυτό ξανά» και «Λοιπόν, το ξέρεις ότι αγαπώ να σε ζω, αλλά εσύ με κάνεις να ξεχνώ τόσο πολύ» αναφέρει στους στίχους το θρυλικό «So Long Marianne». «Όταν το έγραφα» έχει εξομολογηθεί ο Κοέν «δεν καταλάβαινα ότι μ’ αυτό το τραγούδι την αποχαιρετούσα, αυτό έκανα όμως…».
Η κοινή τους ζωή διήρκεσε περίπου δέκα χρόνια και στη συνέχεια χωρίστηκε, αλλά όχι εντελώς. Τους ένωνε πάντα ένα αίσθημα βαθιάς αγάπης. Η Μαριάννε Κριστίνε Στάνγκ Ίλεν γεννήθηκε στις 18 Μαΐου 1935 και πέθανε στις 28 Ιουλίου 2016 στο Όσλο από λευχαιμία. Ο Κοέν βρήκε τρόπο να την αποχαιρετίσει με τον δικό του τρόπο: ένα συγκλονιστικό αποχαιρετιστήριο γράμμα που έλαβε λίγες μέρες πριν ξεψυχήσει και το οποίο διαβάστηκε και στην κηδεία της. Εκεί της εξομολογήθηκε πως την αγάπησε για την ομορφιά και τη σοφία της και της έλεγε ότι «τα σώματά μας καταρρέουν και νομίζω ότι θα σε ακολουθήσω πολύ σύντομα. Θαρρώ ότι είμαι τόσο κοντά σου που αν τεντώσεις το χέρι θα πιάσεις το δικό μου…»
Τρεις μήνες και 9 μέρες αργότερα, στις 7 Νοεμβρίου 2016, θα περνούσε και ο ίδιος στην ιστορία.
* Ο γιος της Μαριάννε έζησε μαζί με το ζευγάρι σαν οικογένεια με τον Κοέν να τον νανουρίζει κάθε βράδυ με τραγούδια. Σήμερα ζει σε άσυλο. Η Μαριάννε είχε επιρρίψει την ευθύνη γι’ αυτό στον πατέρα του, ο οποίος του είχε δώσει να δοκιμάσει μια μόνο φορά LSD στην ηλικία των 15, με αποτέλεσμα να καταστρέψει το μυαλό του.
Info: Το ντοκιμαντέρ «Marianne & Leonard: Words of Love» προβάλλεται την Παρασκευή 1η Μαρτίου στο Ολύμπιον, στο πλαίσιο του 21ου Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, στην παρουσία του σκηνοθέτη Νικ Μπρούμφιλντ που έχει προσκληθεί για να παρουσιάσει μια ιστορία που νιώθει πολύ προσωπική.
