«Το Αρχείο» του Σάιμον Γουντς σε σκηνοθεσία Ανδρέα Αραούζου.
Ενδεχομένως, η κοινή επανεμφάνιση της Αννίτας Σαντοριναίου και του Βαρνάβα Κυριαζή σε ντουέτο μετά από 23 χρόνια να αρκούσε από μόνη της για ν’ αποτελέσει το θεατρικό γεγονός της χρονιάς. Θα ήταν μια ιστορική, μια «συλλεκτική» στιγμή για την εγχώρια καλλιτεχνική δράση που θ’ απασχολούσε έντονα τους θεατρολόγους ακόμη κι αν οι δυο πρωταγωνιστές στέκονταν απλώς στη σκηνή για 90 λεπτά κοιτάζοντας ο ένας τον άλλον χωρίς να βγάλουν «κιχ». Και μόνο η συμμετοχή αυτών των δύο κολοσσών του κυπριακού θεάτρου έμοιαζε με γκολ από τ’ αποδυτήρια.
Πέραν από το μνημειακό του πράγματος, όμως, στην ευνοϊκή περίσταση συνέτεινε ένα κείμενο που τους ταιριάζει σε τέτοιο βαθμό, που απαλείφονται κι οι όποιες δομικές και εργονομικές του ατέλειες. Το έργο είναι μια μέχρι τελικής πτώσεως λεκτική κονταρομαχία ανάμεσα σ’ έναν δευτεροκλασάτο υπουργό της Θάτσερ και της αριστερόστροφης συζύγου του, στο εξοχικό του ζεύγους στο Όξφορντσάιρ. Αρχικά μοιάζει με μια αμιγώς πολιτική αντιπαράθεση που μεταφέρεται εντός των τειχών, μετατρέποντας το σαλόνι σε πεδίο μάχης. Φανταστείτε λ.χ. έναν Υπουργό της κυβέρνησης Αναστασιάδη να δέχεται τις στοχευμένες και πνευματώδεις μπηχτές από τη ΑΚΕΛική σύζυγό του.
Βέβαια, ο συγγραφέας μεταφέρει την πλοκή σε μια άλλη εποχή, την άνοιξη του 1988, ενώ πολύ σημαντικό ρόλο διαδραματίζει το γεωγραφικό συγκείμενο. Απόφοιτος της «μεγάλης των σκληρωτικών σχολής», του Κολεγίου Ήτον, μιας μηχανής παραγωγής εκπροσώπων του συντηρητικού κατεστημένου, ο Ρόμπιν Χέσκεθ δεν κρύβει την απέχθειά του για ό,τι εκπροσωπεί η επί 30 χρόνια συμβία του. Η Νταϊάνα πάλι χλευάζει την αντιδραστικότητα και την ακαλλιεργησία του Ρόμπιν, αλλά και το δουλοπρεπές σιγοντάρισμά του στη νεοφιλελεύθερη λαίλαπα του θατσερισμού. Είναι όμως σαφές ότι κάτω από τον σοσιαλιστικό σνομπισμό της κρύβεται ένας βαθιά ριζωμένος προσωπικός θυμός.
Κατά τη διάρκεια της φραστικής αντιπαράθεσης, ο θεατής σχηματίζει την εντύπωση ότι πρόκειται για ένα ιδιωτικό παιχνίδι που συνηθίζουν να παίζουν για να καρυκεύσουν τη σχέση τους, με τον καθένα να γνωρίζει απ’ έξω κι ανακατωτά τα τρωτά σημεία του αντιπάλου και να είναι σε θέση να προβλέψει κάθε εχθρική κίνηση. Μαζί με την οργή που σιγοβράζει, τις κάπως κοινότοπες ιδεολογικές έριδες και τα αγεφύρωτα ρήγματα, η καυστική θυμηδία και ο πνευματώδης σαρκασμός των αντιμαχόμενων αναδεικνύει ένα έργο που δεν φοβάται και το κωμικό του κοίτασμα. Κι αυτό παρά το γεγονός ότι για να «ξεκλειδώσουν» πολλές από τις αστείες ατάκες απαιτούν γνώση και εξοικείωση με τις κοινωνικές, πολιτικές και πολιτισμικές πραγματικότητες της Βρετανίας.
Ο συγγραφέας Σάιμον Γουντς φοίτησε κι ο ίδιος στο Ήτον κι είναι ομοφυλόφιλος εξ ου και το ιδιαίτερο ενδιαφέρον του για το διαβόητο – αλλά και ξεπερασμένο πια την εποχή που γράφτηκε το έργο- Άρθρο 28 του Νόμου περί Τοπικής αυτοδιοίκησης, που κάποια στιγμή στη δράση αναδεικνύεται σε κύριο σημείο τριβής του ζευγαριού. Σταδιακά, η απάντηση στο εύλογο ερώτημα «ποια είναι η κλωστή που διατηρεί αυτόν τον γάμο ζωντανό» αποκαλύπτει τις πραγματικές προθέσεις της πλοκής, αναδεικνύοντας το προσωπικό νόημα και την τραγικότητα που έχει εμποτίσει τις ψυχές τους.
Ο Ανδρέας Αραούζος δικαιώνεται εκ του αποτελέσματος, εφόσον κατορθώνει να τορνέψει τις απότομες συναισθηματικές διακυμάνσεις των δύο ηρώων, αλλά και να καλύψει όσα αναγκαστικά χάνονται στη μετάφραση. Μεγαλύτερό του επίτευγμα είναι η αίσθηση ότι δεν περισσεύει ούτε ατάκα. Βέβαια, ευτύχησε να βάλει στο πέτο του ακόμη ένα παράσημο εξασφαλίζοντας δύο κονταρομάχους της υψηλότερης κλάσης. Κυριαζής και Σαντοριναίου ψυχογραφούν άψογα δύο ήρωες βουλιαγμένους στα απελπιστικά τους αδιέξοδα, αλλά μοιραία αδιαχώριστους από μια συναισθηματική πανωλεθρία. Η- όχι και τόσο αυτονόητη- σκηνική τους χημεία καρποφορεί δύο σεμιναριακού επιπέδου ερμηνείες, με τη φυσικότητα, την αμεσότητα, το νεύρο, το μέτρο και τις κλιμακώσεις που απαιτούνται.
Ελεύθερα, 5.6.2022
